Shloka 17
प्रियाण्येव तु कौरव्यो नाप्रियाणि कुरूद्गधह:,विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
vaiśampāyana uvāca | priyāṇy eva tu kauravyo nāpriyāṇi kurūdgaḍhaḥ | viparītakaś ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— கௌரவர் யுதிஷ்டிரர் உறுதியான தீர்மானம் கொண்டவர்; அவர் எப்போதும் இனிய சொற்களையே கூறினார், கடுமையையும் அருவருப்பையும் அல்ல. அவர் தம் சகோதரர்களுக்கும் அமைச்சர்களுக்கும் இவ்வாறு அறிவுறுத்தினார்— “துரிதராஷ்டிர மன்னன் எனக்கும் உங்களுக்கும் வணக்கத்திற்குரியவர். அவரின் ஆணைக்குக் கீழ்ப்படிந்து நடப்பவன் என் நண்பன்; மாறாக நடப்பவன் என் பகைவன்— அவன் என் தண்டனைக்கு உரியவன்.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should cultivate disciplined speech—favoring what is beneficial and agreeable over harshness—and maintain social order by defining loyalty as obedience to rightful authority; deliberate contrariness becomes a breach of dharma and is treated as enmity.
Vaiśampāyana describes Yudhiṣṭhira’s gentle, principled governance: he instructs his circle that honoring and obeying the elder Dhṛtarāṣṭra is a duty, and that those who oppose this discipline are to be regarded as adversaries liable to punishment.