Shloka 90
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
भारत! वेदज्ञ पुरुष अपना प्रिय हो या अप्रिय--इसका विचार न करके उसे श्राद्धमें भोजन कराना चाहिये। जो दस लाख अपात्र ब्राह्मगको भोजन कराता है
bhīṣma uvāca | bhārata! vedajñaḥ puruṣaḥ svapriyo vā apriyo veti vicāram akṛtvā taṁ śrāddhe bhojayet | yo daśa-lakṣam apātra-brāhmaṇān bhojayati, tasya gṛhe teṣāṁ sarveṣāṁ badale eka eva sadā saṁtuṣṭaḥ vedajña-brāhmaṇaḥ bhojanādhikārī | arthāt lakṣaśo mūrkhānāṁ apekṣayā ekaṁ satpātra-brāhmaṇaṁ bhojayitum uttamam ||
பீஷ்மர் கூறினார்—பாரதா! ஸ்ராத்தத்தில் உணவு அளிக்கும்போது வேதம் அறிந்தவர் நமக்கு அன்பானவரா வெறுப்பானவரா என்று எண்ணாமல் அவருக்கு உணவு அளிக்க வேண்டும். பத்து இலட்சம் தகுதியற்றவர்களுக்கு உணவு அளித்தாலும், அவர்களையெல்லாம் மாற்றி எப்போதும் திருப்தியுடன் இருக்கும் வேதபாரங்கதனும் தகுதியானவனுமான ஒரே பிராமணன் மட்டும் அந்த வீட்டில் உணவு பெறத் தகுதியான்; அதாவது எண்ணற்ற அயோக்யர்களைவிட ஒரே யோக்யனுக்கு உணவு அளிப்பதே சிறந்தது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In śrāddha and religious giving, the recipient’s worthiness and Vedic competence matter more than quantity. One truly qualified, content, Veda-knowing Brahmin is ethically and ritually superior to feeding vast numbers of unworthy recipients.
Bhishma, instructing Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva’s teachings on gifts and śrāddha, lays down a practical rule: do not choose a śrāddha recipient based on personal likes or dislikes; prioritize a satpātra—especially a Veda-knower—over many apātras.