Shloka 29
Suvarṇa-dāna: Kārttikeya’s Origin and the Defeat of Tāraka (सुवर्णदान-प्रसङ्गे कार्त्तिकेय-उत्पत्ति तथा तारकवधः)
“तात! पहले सत्ययुगमें जब महामना देवेश्वरगण तीनों लोकोंपर शासन करते थे और अमरश्रेष्ठ] जब देवी अदिति पुत्रके लिये नित्य एक पैरसे खड़ी रहकर अत्यन्त घोर एवं दुष्कर तपस्या करती थी और उस तपस्यासे संतुष्ट होकर साक्षात् भगवान् विष्णु ही उनके गर्भमें पदार्पण करनेवाले थे उन्हीं दिनोंकी बात है, महादेवी अदितिको महान् तप करती देख दक्षकी धर्मपरायणा पुत्री सुरभी देवीने बड़े हर्षक साथ घोर तपस्या आस्मभ की ।। २५ --२८ || कैलासशिखरे रम्ये देवगन्धर्वसेविते । व्यतिष्ठदेकपादेन परमं योगमास्थिता,“कैलासके रमणीय शिखरपर जहाँ देवता और गन्धर्व सदा विराजते रहते हैं, वहाँ वह उत्तम योगका आश्रय ले ग्यारह हजार वर्षोतक एक पैरसे खड़ी रही। उसकी तपस्यासे देवता, ऋषि और बड़े-बड़े नाग भी संतप्त हो उठे
bhīṣma uvāca | kailāsaśikhare ramye devagandharvasevite | vyatiṣṭhad ekapādena paramaṃ yogam āsthitā ||
பீஷ்மர் கூறினார்—தாதா! முன்னொரு காலத்தில் சத்யயுகத்தில், மகாத்மா தேவாதிபதிகள் மூன்று உலகங்களையும் ஆள்ந்திருந்தபோது, அமரர்களில் சிறந்தவரே, தேவி அதிதி மகனைப் பெறுவதற்காக எப்போதும் ஒரே காலில் நின்று மிகக் கடுமையான, மிக அரிதான தவத்தைச் செய்தாள். அவள் தவத்தில் திருப்தியடைந்து, ஸ்வயமாக பகவான் விஷ்ணுவே அவள் கர்ப்பத்தில் புகுவதற்கு முனைந்தார். அந்த நாட்களிலேயே, மகாதேவி அதிதி மகத்தான தவத்தில் லயித்திருப்பதைக் கண்டு, தக்ஷனின் தர்மநிலையுடைய மகள் சுரபி தேவி மகிழ்ச்சியுடன் கடுமையான தவத்தைத் தொடங்கினாள். தேவர்கள் மற்றும் கந்தர்வர்கள் சேவிக்கும் அழகிய கைலாசச் சிகரத்தில், அவள் பரம யோகத்தில் நிலைத்து ஒரே காலில் நின்றாள்; பதினொன்று ஆயிரம் ஆண்டுகள் அங்கேயே அசையாமல் இருந்தாள். அவள் தவத்தால் தேவர்கள், ரிஷிகள், வல்லமைமிக்க நாகர்களும் கூட துயருற்றனர்; அவளின் ஒருமுகத் தவம் உலகங்களை நடுங்கச் செய்தது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas and yogic steadiness as ethically potent: disciplined self-restraint, undertaken for a dharmic aim, becomes a force that can move even divine beings and reshape events. It implies that inner mastery and sincerity carry real moral and cosmic weight.
Bhīṣma describes Surabhī performing intense austerity on Mount Kailāsa, standing on one foot and abiding in supreme yoga. Her tapas becomes so powerful that gods, sages, and Nāgas feel afflicted—signaling that her vow is extraordinary and demands recognition within the unfolding divine narrative connected with Aditi’s austerities.