Shloka 3
Adhyāya 60: Dāna vs. Yajña—Royal Giving, Protection, and Karmic Share
भरतनन्दन! पितामह! यद्यपि मैंने इस पृथ्वीको जीतकर सैकड़ों देशोंके राज्योंपर अधिकार पाया है तथापि इसके लिये जो करोड़ों पुरुषोंकी हत्या करनी पड़ी है, उसके कारण मेरे मनमें बड़ा संताप हो रहा है ।।
bharatanandana! pitāmaha! yady api mayā imāṁ pṛthivīṁ jitvā saikadho deśānāṁ rājyopari adhikāraḥ prāptaḥ, tathāpi asya kṛte ye koṭyaḥ puruṣāṇāṁ hatāḥ, tatkāraṇāt mama manasi mahān santāpo vartate. kā nu tāsāṁ varastrīṇāṁ samavasthā bhaviṣyati, yā hīnāḥ patibhiḥ putrair mātulaiḥ bhrātṛbhis tathā.
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— ஓ பரதகுல நந்தனனே! ஓ பிதாமஹா! இந்தப் பூமியை வென்று நூற்றுக்கணக்கான நாடுகளின் அரசாட்சியைப் பெற்றிருந்தாலும், அது கோடிக்கணக்கான ஆண்களின் கொலையால் வாங்கப்பட்டதென்பதால் என் உள்ளம் கடும் தாபத்தில் துடிக்கிறது। கணவர்கள், மகன்கள், தாய்மாமன்கள், சகோதரர்கள்—எல்லோரையும் இழந்த அந்த உயர்ந்த பெண்களின் நிலை என்ன ஆகும்?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even a righteous victory can carry grave moral residue: Yudhiṣṭhira recognizes that political gain and sovereignty are ethically shadowed by mass death and by the long-term suffering of families—especially women left without protectors in a war-torn society.
After the Kurukṣetra war, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma (lying on his bed of arrows) and confesses his anguish: he has won the earth, yet he grieves for the countless slain and worries about the fate of women who have lost husbands, sons, brothers, and maternal uncles.