Shloka 7
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
तिस्त्र: क्षत्रियसम्बन्धाद् द्वयोरात्मास्य जायते । हीनव्णसस्तृतीयायां शूद्रा उग्रा इति स्मृति:
tisraḥ kṣatriya-sambandhād dvayor ātmāsya jāyate | hīna-varṇas tṛtīyāyāṁ śūdrā ugrā iti smṛtiḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—க்ஷத்திரியனுக்கு மூன்று வகை மனைவியர் கூறப்படுகின்றனர்: க்ஷத்திரியா, வைசியா, சூத்ரா. இவர்களில் க்ஷத்திரியாவும் வைசியாவும் மூலம் க்ஷத்திரியனின் சேர்க்கையால் பிறக்கும் மகன் க்ஷத்திரியனாகவே கருதப்படுகிறான். ஆனால் மூன்றாவது சூத்ராவின் கர்ப்பத்தில் தாழ்ந்த நிலை உடைய சந்ததி பிறக்கும்; ஸ்மிருதியில் அவர்கள் ‘உக்ர’ என அழைக்கப்படுகின்றனர்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Smṛti-based rule about how offspring are classified when a Kṣatriya has wives from different varṇas: sons from Kṣatriya and Vaiśya wives are treated as Kṣatriya, while sons from a Śūdra wife are designated as lower-status and termed ‘Ugra’ in the tradition.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and social norms. Here he cites traditional dharma-text categories concerning marriage/union and the resulting social designation of children.