Shloka 45
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
अथवा पौरुषेणेयं न शक््या रक्षितुं मया
athavā pauruṣeṇeyaṁ na śakyā rakṣituṁ mayā
பீஷ்மர் கூறினார்—அல்லது வெறும் மனித முயற்சியால் இதை நான் காக்க இயலாது; ஏனெனில் செல்வமிகு, பல உருக்கள் கொள்ளவல்ல பாகசாசனன் இந்திரன் மிகுந்த வல்லமை உடையவன் என்று கேள்விப்படுகிறோம். ஆகவே யோகபலத்தைச் சார்ந்து, இந்திரனிடமிருந்தும் இதை நான் காப்பேன்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts ordinary human exertion (pauruṣa/puruṣārtha) with yogic or ascetic potency (yogabala), implying that certain protections or vows cannot be upheld by mere worldly strength when confronted with divine-level power; one must rely on inner spiritual discipline and higher means.
Bhīṣma reflects on his inability to safeguard a certain matter through ordinary effort alone. Anticipating opposition even from Indra—renowned for power and many disguises—he resolves to take refuge in yogic strength to ensure protection.