Shloka 30
Vipula’s Yogic Protection of the Guru’s Household (विपुलस्य योगरक्षा / Vipulasya Yogarakṣā)
यतश्न भूतानि महान्ति पठ्च यतश्न लोका विहिता विधात्रा । यतः पुमांस: प्रमदाश्च निर्मिता- स्तदैव दोषा: प्रमदासु नारद
yataś ca bhūtāni mahānti pañca yataś ca lokā vihitā vidhātrā | yataḥ pumāṁsaḥ pramadāś ca nirmitās tadaiva doṣāḥ pramadāsu nārada nārada ||
பீஷ்மர் கூறினார்—எந்த மூலத்திலிருந்து ஐந்து மகாபூதங்கள் தோன்றினவோ, எந்த மூலத்திலிருந்து விதாதா உலகங்களை அமைத்து படைத்தாரோ, எந்த மூலத்திலிருந்து ஆணும் பெண்ணும் உருவாக்கப்பட்டார்களோ—அதே மூலத்திலிருந்தே, ஓ நாரதா, பெண்களிடத்திலும் இத்தகைய குறைகளும் வடிவமைக்கப்பட்டன. ஆகவே இவ்வுரையாடலில் இவை பெண்களுக்கு இயல்பான போக்குகளாகக் கூறப்படுகின்றன।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames certain alleged 'faults' in women as part of the created order itself: just as the elements, worlds, and human beings arise from the Creator, so too (in this speaker’s portrayal) do these tendencies. Ethically, it functions as a justificatory claim within a didactic discussion, presenting the traits as inherent rather than accidental.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing and responding within a broader moral-legal discourse. Here he addresses the sage Nārada and makes a cosmological argument: the same creative source that produced the cosmos and humanity also produced the characteristics he is attributing to women.