Shloka 52
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
अधर्षणो धर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशक: । दक्षयागापहारी च सुसहो मध्यमस्तथा
adharṣaṇo dharṣaṇātmā yajñahā kāmanāśakaḥ | dakṣayāgāpahārī ca susaho madhyamas tathā ||
வாயுதேவர் கூறினார்— “அவர் அணுக முடியாத அஜேயன்; அதே நேரம் பிறரை அடக்கும் வல்லமையின் உருவம். தக்ஷனின் யாகத்தை அழித்தவர்; காமன் (காமதேவன்) ஐ ஒழித்தவர். தக்ஷ-யாகத்தை அபகரித்தவர்/குலைத்தவர் அவரே—ஆயினும் மிகுந்த பொறுமையாளர்; சமநிலையுடன் நடுநிலையாக நிற்பவர்.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a paradoxical ideal of divine authority: the same being who can shatter prideful or misdirected ritual (Dakṣa’s sacrifice) and burn away desire (Kāma) is also deeply patient and balanced. Ethical force is not mere aggression; it is disciplined power guided by restraint and the capacity to restore equilibrium.
Vāyu is describing a supreme figure (implicitly Śiva/Rudra in the Dakṣa-yajña and Kāma episodes) by listing epithets: invincible, overpowering, destroyer/disruptor of Dakṣa’s sacrifice, destroyer of Kāma, yet also supremely tolerant and a mediator. The description situates the figure within well-known Purāṇic-style episodes referenced inside the Mahābhārata’s ethical discourse.