Shloka 132
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
हर्यक्ष: ककुभो वजी शतजिदह्ठद: सहस्रपात् । सहस्मूर्धा देवेन्द्र: सर्वदेवमयो गुरु:
haryakṣaḥ kakubho vajī śatajiddhaḥ sahasrapāt | sahasramūrdhā devendraḥ sarvadevamayo guruḥ ||
வாயுதேவன் கூறினான்—அவன் ஹர்யக்ஷன், சிங்கம் போன்ற வடிவுடையவன்; ககுபன், திசைகளின் உருவம்; வஜீ, வஜ்ரத்தை ஏந்துபவன்; சதஜித்தன், எண்ணற்ற வெற்றிச்சின்னங்களால் விளங்குபவன்; ஸஹஸ்ரபாத், ஸஹஸ்ரமூர்தா—ஆயிரம் கால்களும் ஆயிரம் தலைகளும் உடையவன். அவனே தேவேந்திரன்—தேவர்களின் தலைவன்; எல்லாத் தேவர்களின் சாரம்; மேலும் குரு—அனைவருக்கும் ஞானம் அளிப்பவன்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a theological and ethical vision of divinity: the supreme lord (here identified with Devendra/Indra through exalted epithets) is portrayed as all-pervading (directions), all-powerful (vajra-bearing, victorious), and cosmic in scale (thousand heads and feet). Such praise encourages reverence for divine order and the recognition that true authority is grounded in wisdom (guru) and the welfare-sustaining power of dharma.
Vāyu-deva is speaking a stuti (hymn of praise), listing a sequence of epithets that magnify Devendra/Indra as a cosmic, all-gods-in-one figure and as a universal teacher. The narrative moment is devotional and descriptive rather than action-driven: it elevates the listener’s understanding of the deity’s scope and role.