Shloka 40
स पञ्चाधा पञ्चजनोपपन्नं संचोदयन् विश्वमिदं सिसुक्षु: । ततश्चलकारावनिमारुतौ च खं ज्योतिरम्भश्ष॒ तथैव पार्थ
sa pañcadhā pañcajanopapannaṃ saṃcodayan viśvam idaṃ sisukṣuḥ | tataś calakārāvanimārutau ca khaṃ jyotir ambhaś ca tathaiva pārtha kuntīkumarāḥ |
பீஷ்மர் கூறினார்—குந்தியின் மகனே! ஐந்து வகை உயிர்க்கூட்டங்களுடன் கூடிய இந்த உலகை உருவாக்க விரும்பிய அந்த பரமத் தூண்டுபவன், ஐந்துவிதமாக இருந்து உலகை இயக்கி அனைத்தையும் தன் ஆட்சிக்குள் வைத்தான். பின்னர் அவன் வரிசையாக நிலம், நீர், தீ/ஒளி, காற்று, ஆகாயம் எனும் ஐந்து மகாபூதங்களையும் படைத்தான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the universe and its diverse orders of beings arise from a single governing principle that impels and sustains creation. The five great elements are produced in an ordered sequence, implying a cosmos structured by law and purpose—an ethical-metaphysical backdrop for dharma.
Bhishma, instructing the Pandavas (addressing Arjuna as Partha), explains a doctrine of creation: the Supreme creator, intending to manifest the world, brings forth the five elements and thereby supports the five classes of beings (gods, asuras, humans, ancestors, and animals).