Shloka 8
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
निष्कलं सकल ब्रह्म निर्गुणं गुणणोचरम् । योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम्
niṣkalaṃ sakala brahma nirguṇaṃ guṇagocaram | yogināṃ paramānandam akṣaraṃ mokṣasaṃjñitam ||
வாயுதேவன் கூறினான்—“அந்தப் பிரம்மம் பகுதியற்றதும் அனைத்தையும் உள்ளடக்கியதுமாகும்; நிர்குணமாயிருந்தும் குணங்களின் வழியே அனுபவிக்கத்தக்கது. யோகிகளுக்கு அதுவே பரமானந்தம்—அக்ஷரம்; ‘மோட்சம்’ எனப் பெயர்பெற்றதே அது.” இவ்வார்த்தைகள் முடிந்தவுடன் தவநிதி தண்டினுக்கு அந்த அவ்யய, ஒப்பற்ற, சிந்தனைக்கெட்ட, நித்திய, நிலையான தத்துவத்தின் நேர்தரிசனம் ஏற்பட்டது।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents Brahman as simultaneously transcendent and immanent: partless (niṣkala) and all-inclusive (sakala), beyond the guṇas (nirguṇa) yet approachable through attributes (guṇagocara). For the realized yogin, this Reality is experienced as supreme bliss and as mokṣa itself—imperishable and unchanging.
Vāyu-deva describes the nature of Brahman, and immediately upon this instruction Taṇḍin, the ascetic, attains darśana—direct vision/realization—of that eternal, immutable Brahman characterized as both nirguṇa and saguṇa, identified with the yogins’ highest joy and liberation.