Shloka 30
उपेन्द्रो वामन: प्रांशुरमोघ: शुचिरूर्जित: । अतीन्द्र: संग्रह: सर्गो धृतात्मा नियमो यम:
upendro vāmanaḥ prāṁśur amoghaḥ śucir ūrjitaḥ | atīndraḥ saṁgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அவர் உபேந்திரன், வாமனன்; திரிவிக்ரம ரூபத்தில் உலகங்களைத் தாண்டி அடியெடுக்கும் உயர்ந்தவன். அவரது செயல் அமோகமானது; அவர் சுசி—நினைவு, ஸ்துதி, பூஜை செய்பவர்களைப் பரிசுத்தப்படுத்துபவர்; அவர் மிகுந்த வலிமையாளர். அவர் அதீந்திரன்—சுயசித்த ஞானமும் ஐஸ்வர்யமும் காரணமாக இந்திரனையும் மீறுபவர். அவர் ‘ஸங்க்ரஹ’—பிரளயத்தில் அனைத்தையும் ஒன்றுசேர்த்து இழுத்துக்கொள்ளுபவர்; அவர் ‘ஸர்க’—படைப்பின் காரணம். அவர் த்ருதாத்மா—அஜன்மனாக இருந்து தன் இச்சையால் ரூபம் தரிப்பவர். அவர் ‘நியம’—உயிர்களை அவரவர் எல்லைகளில் கட்டுப்படுத்துபவர்; அவர் ‘யம’—இதயத்தில் இருந்து உள்ளிருந்து ஒழுங்குபடுத்தும் அந்தர்நியந்தா.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the divine is not only an object of worship but also the very structure of moral and cosmic regulation: creation and dissolution, strength and purity, and especially niyama/yama—restraint and inner governance—by which beings are held to their proper dharma.
Bhīṣma is reciting a sequence of honorific names (epithets) of Viṣṇu, highlighting his avatāra as Vāmana/Trivikrama and his roles as purifier, supreme lord beyond Indra, creator, withdrawer at pralaya, and inner regulator (yama) who disciplines from within.