Shloka 115
आधारनिलयोअ<थधाता पुष्पहास: प्रजागर: । ऊर्ध्वग: सत्पथाचार: प्राणद: प्रणव: पण:
bhīṣma uvāca | ādhāra-nilayo 'dhātā puṣpa-hāsaḥ prajāgaraḥ | ūrdhva-gaḥ satpathācāraḥ prāṇa-daḥ praṇavaḥ paṇaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அவர் எல்லாப் பொருள்களுக்கும் ஆதாரமும் தங்குமிடமும்; யாராலும் உருவாக்கப்படாத தன்னிறைவு உடையவர். மலர்போல் மலர்ந்த புன்னகையுடன், அவர் எப்போதும் விழிப்புடன் நித்தியப் பிரபுத்தன். அவர் எல்லாவற்றிற்கும் மேலாக உறைவான்; சத்பாதத்தின் ஒழுக்கத்தைத் தாங்கி நிலைநிறுத்துவான். அவர் பிராணதாதா—வீழ்ந்தவர்க்கும் உயிரளிப்பவன்; அவர் தான் பிரணவம் ‘ஓம்’, மேலும் அவர் ‘பண’—ஒவ்வொருவரிடமும் தக்க அளவில் நீதியோடு நடப்பவன்॥
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme is both transcendent and immanent: the foundational support of the world, self-existent, ever-awake, the very standard of righteous conduct, and the life-giver. Ethically, it links devotion to the Divine with commitment to satpatha—right conduct—as an expression of the Divine nature.
In Anuśāsana Parva, Bhishma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and praising the Supreme through a litany of divine names/epithets. This verse is part of that praise, enumerating qualities that guide the listener toward reverence and righteous living.