Shloka 15
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
अष्टमीयज्ञपरता चातुर्मास्यनिषेवणम् । पौर्णमासादयो यज्ञा नित्ययज्ञस्तथैव च
aṣṭamīyajñaparatā cāturmāsyaniṣevaṇam | paurṇamāsādayo yajñā nityayajñas tathaiva ca ||
மகாதேவன் கூறினான்—வானப்ரஸ்த முனிவனுக்குரிய ஒழுக்கம் இதுவே: அஷ்டமி-யஜ்ஞம் (அஷ்டகா) மீது பற்றுடன் இருப்பது, சாத்துர்மாஸ்ய விரதத்தை அனுஷ்டிப்பது, பௌர்ணமாஸம் முதலிய யஜ்ஞங்களையும் நாள்தோறும் செய்ய வேண்டிய நித்யயஜ்ஞத்தையும் முறையாக நடத்துவது.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines vānaprastha-dharma as disciplined continuity in sacred obligations: observing periodic vows (Cāturmāsya), performing calendrical rites (like Paurṇamāsa), and maintaining daily worship/sacrifice (nitya-yajña). Ethical life here is framed as steadiness, restraint, and fidelity to prescribed duty.
Maheśvara is instructing about the duties of the forest-dweller stage of life. Rather than describing an external event, the passage lists the ritual and vow-based practices that constitute the vānaprastha’s regulated religious routine.