Shloka 66
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
त्रैविद्यो ब्राह्मणो विद्वानू न चाध्ययनजीवक: । त्रिकर्मा त्रिपरिक्रान्तो मैत्र एष स्मृतो द्विज:
traividyo brāhmaṇo vidvān na cādhyayanajīvakaḥ | trikarmā triparikrānto maitra eṣa smṛto dvijaḥ ||
மூன்று வேதங்களிலும் தேர்ந்த பண்டிதனாய் இருந்து, ஆனால் ஓதல்-ஓதுவித்தல் மூலம் வாழ்வாதாரம் தேடாதவன்; யாகம், தானம், தர்மாசாரம்—இம்மூன்று கர்மங்களையும் எப்போதும் நடத்துபவன்; காமம், கோபம், லோபம்—இம்மூன்று உள்ளகப் பகைவர்களையும் கடந்து விட்டவன்; எல்லா உயிர்களிடமும் நட்புணர்வு கொண்டவன்—அத்தகைய இருமுறை பிறந்தவனே உண்மையில் பிராமணன் என்று நினைக்கப்படுகிறான்.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
True brahminhood is characterized by Vedic learning joined to integrity: not commercializing sacred study, performing key dharmic duties (sacrifice, charity, righteous conduct), conquering desire-anger-greed, and cultivating friendliness toward all beings.
In Anuśāsana Parva’s instruction-focused setting, Mahādeva speaks a normative definition of a brāhmaṇa, shifting emphasis from mere social label to ethical and spiritual qualifications.