Shloka 7
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
इदमन्तरमित्येव शक्रो नृपममोहयत् । एकाशथ्चैन च राजर्षि भ्रान्त इन्द्रेण मोहित:
idam antaram ity eva śakro nṛpam amohayat | ekāśvaś cainaṃ ca rājarṣi bhrānta indreṇa mohitaḥ ||
நரேசரே! “இதுவே பழிவாங்கும் தருணம்” என்று தீர்மானித்து சக்ரன் (இந்திரன்) அரசனை மயக்கத்தில் ஆழ்த்தினான். இந்திரன் மாயையால் மயங்கிப் பிதற்றிய ராஜரிஷி பங்காஸ்வன், ஒரே குதிரையுடன் திசைதெரியாமல் இங்கும் அங்கும் அலைந்தான்; திசைஞானமும் மறைந்தது. பசி-தாகத்தால் வாடி, உழைப்பு மற்றும் தாகத்தின் எரிச்சலால் கலங்கி அலைந்தான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moha (delusion) can be imposed or intensified by powerful forces, leading even a rājarṣi to lose discernment and direction. Ethically, it warns that acting from a revenge-minded ‘opportunity’ (antaram) can precipitate confusion and suffering rather than righteous resolution.
Indra (Śakra), seeking a moment to retaliate, deludes the king. Under this enchantment the king becomes disoriented and wanders about with only one horse, suffering hunger, thirst, and exhaustion.