Shloka 17
Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
कीर्तनाश्चैव तीर्थस्य स्नानाश्न पितृतर्पणात् । धुनन्ति पापं तीर्थेषु ते प्रयान्ति सुखं दिवम्
kīrtanāś caiva tīrthasya snānāś ca pitṛtarpaṇāt | dhunanti pāpaṃ tīrtheṣu te prayānti sukhaṃ divam ||
பீஷ்மர் கூறுகிறார்—தீர்த்தங்களின் நாம-புகழ் கீர்த்தனம் செய்து, அத்தீர்த்தங்களில் நீராடி, அங்கே பித்ருக்களுக்கு தர்ப்பணம் செய்பவர்கள் பாவங்களைத் துடைத்தெறிகிறார்கள்; அவர்கள் இன்பத்துடன் ஸ்வர்க்கம் செல்கிறார்கள்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Pilgrimage is not merely travel: remembering the tīrtha’s sanctity (kīrtana), bathing there (snāna), and fulfilling ancestral duty (pitṛ-tarpaṇa) together function as a discipline of purification that removes pāpa and leads to a blessed posthumous state.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira about religious duties and their fruits, here emphasizing the merit gained by tīrtha-observances—bathing and offerings to ancestors—resulting in purification and attainment of heaven.