Shloka 43
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
कोटीशतसहस्रं च तेषु लोकेषु मोदते । तथा वह पुण्डरीकके समान श्वेत वर्णोका विमान पाता है। दीप्तिमान् सूर्य और अग्निके समान तेजस्विनी और दिव्यमालाधारिणी रुद्रकन्याएँ उसे सनातन अन्तरिक्ष-लोकमें ले जाती हैं और वहाँ वह एक कल्प लाख करोड़ एवं अठारह हजार वर्षोतक सुख भोगता है ।।
koṭiśatasahasraṃ ca teṣu lokeṣu modate | tathā sa puṇḍarīkake samānaśvetavarṇakaṃ vimānaṃ prāpnoti | dīptimān sūryāgnisamaṃ tejasvinīṃ divyamālādhāriṇīś ca rudrakanyāḥ taṃ sanātane ’ntarikṣaloke nayanti | tatra sa ekaṃ kalpaṃ lakṣakoṭiṃ ca aṣṭādaśasahasraṃ varṣāṇi sukhaṃ bhuṅkte || yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte daśāhe vai gate gate
அவன் அந்த உலகங்களில் கோடி-நூறு-ஆயிரக் கூட்டங்களிடையே மகிழ்கிறான். வெண்தாமரைப் போன்ற ஒளிவீசும் விமானத்தை அடைந்த அவனை, சூரியன்-அக்னி போன்ற பிரகாசத்துடன் திகழும், தெய்வ மாலைகள் அணிந்த ருத்ரகன்னியர் நித்திய அந்தரிக்ஷ லோகத்திற்குக் கொண்டு செல்கிறார்கள். அங்கே அவன் கல்பம் போன்ற நீண்ட காலம்—லட்சக் கோடிகளும் மேலும் பதினெட்டு ஆயிரம் ஆண்டுகளும்—இன்பம் அனுபவிக்கிறான். (தொடர்ச்சி:) ஆனால் ஒருவன் ஒரு ஆண்டு முழுதும், ஒவ்வொரு பத்து நாள் கடந்தபோதெல்லாம், பங்கெடுத்து அனுபவிப்பானாயின்…
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the doctrine of karmic fruition: righteous or meritorious conduct yields exalted posthumous results—joy in higher realms, divine conveyance (vimāna), and long-lasting bliss measured in cosmic time. It frames ethical living as having tangible metaphysical consequences.
Bhīṣma describes the reward granted to a meritorious person: he delights in celestial worlds, receives a lotus-white vimāna, and is escorted by radiant Rudra’s maidens to the eternal antarikṣa-loka, where he enjoys happiness for an immense duration. The final fragment signals a transition to the next rule or comparison involving ten-day periods and a year.