Shloka 3
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
तपसा ब्रह्मचर्येण जपहोमैस्तथौषधै: । कर्मणा मनसा वाचा तने ब्रूहि पितामह
tapasā brahmacaryeṇa japahomais tathauṣadhaiḥ | karmaṇā manasā vācā tvaṁ me brūhi pitāmaha ||
பிதாமஹா! தவம், பிரம்மச்சரியம், ஜபம், ஹோமம், மேலும் மருந்து முதலிய வழிகள்—இவற்றில் மனிதன் எதனை முதன்மையாகச் சார வேண்டும்? மனம், சொல், செயல் ஆகியவற்றால் எவ்வாறு நடந்தால் அவன் உயர்ந்த நன்மை (ஶ்ரேயஸ்) பெறுவான்—எனக்கு கூறுங்கள்.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical inquiry: which disciplines—asceticism, celibate restraint, mantra-recitation, fire-offering, or medicinal/remedial means—when practiced through deed, thought, and speech, most effectively lead a person to śreyas (the highest good). It emphasizes that spiritual progress is evaluated across the three channels of human agency: body (karma), mind (manas), and speech (vāc).
In the Anuśāsana Parva, Yudhiṣṭhira seeks instruction on dharma from the elder Bhīṣma (addressed as Pitāmaha). Here he asks Bhīṣma to clarify what practices a person should rely upon—across action, intention, and speech—to attain true welfare and moral-spiritual excellence.