Shloka 29
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
गौतग्युवाच का नु प्राप्ति्गहा शत्रुं निहत्य का कामाप्ति: प्राप्य शत्रुं न मुक्त्वा । कस्मात् सौम्याहं न क्षमे नो भुजड़े मोक्षार्थ वा कस्य हेतोर्न कुर्यामू
Gautamy uvāca: kā nu prāptir gṛhā śatruṁ nihatya, kā kāmāptiḥ prāpya śatruṁ na muktvā? kasmāt, saumya, ahaṁ na kṣame no bhujaṅgaṁ; mokṣārthaṁ vā kasya hetoḥ na kuryām?
கௌதமி கூறினாள்—ஆரியனே! பகைவரைப் பிடித்து பின்னர் கொல்வதால் என்ன பயன்? பகைவர் கைப்பற்றப்பட்டபோதும் அவரை விடுவிக்காமல் இருப்பதால் எந்த விருப்பம் நிறைவேறும்? மென்மையானவனே! நான் இச்சர்ப்பத்தின் குற்றத்தை ஏன் மன்னிக்கக் கூடாது? மேலும் யாருக்காகவேனும் அதன் விடுதலைக்காக நான் முயலாமல் இருக்க வேண்டும்?
लुब्धक उवाच
Educational Q&A
The verse argues that mere power over an enemy does not justify cruelty: killing after capture yields no true benefit, while forgiveness and release align with dharma, self-restraint, and the higher aim of freeing beings from bondage.
Gautamī addresses a listener (called “saumya”) and questions the value of killing a captured foe. She defends pardoning the serpent and insists on making an effort to secure its release, framing mercy as the ethically superior response.