Adhyaya 75
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
Upa-parva: Devayānī–Śarmiṣṭhā Episode (Śukra–Vṛṣaparvan Saṃvāda)
Vaiśaṃpāyana narrates how Śukra (Kāvya Bhārgava) approaches King Vṛṣaparvan with controlled indignation. He articulates a doctrinal warning that adharma does not always bear immediate fruit, yet inevitably ripens—sometimes in descendants—thus asserting an intergenerational model of karmic causality. Śukra identifies the precipitating offenses: the attempt on Kaca (an innocent, dharma-knowing guest in Śukra’s household) and the harm to Devayānī. Declaring he cannot remain in Vṛṣaparvan’s domain, Śukra forces a political emergency; Vṛṣaparvan pleads, claiming Śukra embodies dharma and truth, and even threatens collective self-destruction (entering the sea) if abandoned, underscoring the court’s dependence on its preceptor. Śukra refuses to tolerate his daughter’s dishonor and sets a single condition: Devayānī must be appeased, for his own “life” is bound to her welfare; he analogizes his protective function to Bṛhaspati’s role for Indra. Vṛṣaparvan offers any wealth or asset, but Devayānī demands a specific, status-bearing remedy: Śarmiṣṭhā, the king’s daughter, accompanied by a thousand maidens, must become her attendant and follow her wherever Śukra assigns her. The court executes the order; Śarmiṣṭhā consents for the welfare of her kin, while Devayānī challenges the propriety of a praised king’s daughter becoming a servant—highlighting rank tension. The chapter ends with Devayānī’s satisfaction and Śukra’s return to the city, honored by the Dānavas, marking a negotiated restoration of equilibrium without erasing the underlying social asymmetry.
Chapter Arc: Vaishampayana turns from the close of Shakuntala’s tale to a new sacred recitation: the auspicious genealogies of the Yadavas, Kauravas, and Bharatas—promising fame, longevity, and merit to the listener. → The lineage unfurls through radiant rishis and kings, arriving at Nahusha: a ruler who first protects dharma and subdues dasyus, then—intoxicated by power—forces great sages to bear him like beasts and even dares to overreach the gods’ station. → The moral crest is Nahusha’s hubris: the image of a king, crowned with Indra-like authority, compelling rishis to carry him—an inversion of cosmic order where tapas is yoked to pride. → Time turns the wheel to Yayati: struck by age, he addresses his sons (Yadu, Puru, Turvasu, Druhyu, Anu), and the succession is set so that Puru becomes the true bearer of the royal line—earning the world-known name ‘Paurava-vamsha’; Yayati, having installed Puru, undertakes austerity and departs for heaven with his queen. → The genealogy presses onward beyond Yayati, hinting at later descendants whose splendor will also curdle into transgression—foreshadowed by the later note of Pururavas’ fame and his violent, lawless seizures even amid cries.
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें शकुन्तलोपाख्यानविषयक चौद्त्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७४ ॥ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ८९६३ श्लोक मिलाकर कुल २२२६ श्लोक हैं) भी्न्म+ज () समन - चक्रके विशेषणोंसे यहाँ यही अनुमान होता है कि भरतके पास सुदर्शन चक्रके समान ही कोई चक्र था। पञ्चसप्ततितमोब ध्याय: दक्ष
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பாவமற்ற ஜனமேஜயனே! இப்போது நான் உனக்கு பிரஜாபதி தக்ஷன், வைவர்ஸ்வத மனு, பரதன், குரு, பூரு, அரசரிஷி அஜாமீடன் ஆகியோரின் புனித வம்சவரிசையை உரைப்பேன். அது செல்வம், புகழ், நீண்ட ஆயுள் அளிப்பது. இவ்வம்சப் பரம்பரையை நினைவு கூர்தலும் கேட்தலும் தர்மத்தில் மனத்தை நிலைநிறுத்தும்; ஏனெனில் அதில் நீதியுடைய அரசாட்சியின் முன்மாதிரிகளும் தலைமுறைதோறும் கடமையின் தொடர்ச்சியும் வெளிப்படுகின்றன.
Verse 2
यादवानामिमं वंशं कौरवाणां च सर्वशः । तथैव भरतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பாவமற்ற ஜனமேஜயனே! இப்போது நான் யாதவர்களின் வம்சத்தையும், கௌரவர்களின் வம்சத்தையும், அதுபோல பரதர்களின் வம்சவரிசையையும் முழுமையாக உரைப்பேன்—அது புனிதமானது, மிகுந்த மங்களம் தருவது, செல்வம், புகழ், நீண்ட ஆயுள் அளிப்பது.
Verse 3
तेजोभिरुदिता: सर्वे महर्षिसमतेजस:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவர்கள் அனைவரும் தத்தம் ஒளியால் பிரகாசித்தனர்; மகரிஷிகளுக்கு ஒப்பான தேஜஸுடன் விளங்கினர். பாவமற்ற ஜனமேஜயனே! நான் உனக்கு அந்த வம்சக் கதையையே உரைப்பேன்—அது பாக்கியமளிப்பது, புகழ் தருவது, நீண்ட ஆயுள் அளிப்பது.
Verse 4
दश प्राचेतस: पुत्रा: सन्त: पुण्यजना: स्मृता: । मुखजेनाग्निना यैस्ते पूर्व दग्थधा महीरुहा:
பிரசேதஸின் பத்து மகன்கள் சத்புருஷர்களாகவும் புண்ணியவான்களாகவும் நினைக்கப்படுகின்றனர். முற்காலத்தில் அவர்கள் வாயிலிருந்து வெளிப்பட்ட அக்னியால் பெரும் மரங்களை எரித்தனர்.
Verse 5
तेभ्य: प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमा: प्रजा: । सम्भूता: पुरुषव्याप्र स हि लोकपितामह:
அவர்களிடமிருந்து (அந்த பத்து பிரசேதஸர்களிடமிருந்து) பிராசேதஸ தக்ஷன் பிறந்தான்; தக்ஷனிடமிருந்து இவ்வனைத்து பிரஜைகளும் தோன்றின. மனிதர்களில் புலியே! அவனே உலகங்களின் பிதாமகன்.
Verse 6
वीरिण्या सह संगम्य दक्ष: प्राचेतसो मुनि: । आत्मतुल्यानजनयत् सहस््र॑ संशितव्रतान्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— பிரசேதஸரின் புதல்வனான தக்ஷன், வீரிணியுடன் இணைந்து, தன்னுடன் ஒப்பான குணமும் இயல்பும் உடைய, கடும் விரதங்களில் உறுதியான ஆயிரம் புதல்வர்களை பெற்றான். பாவமற்ற ஜனமேஜயா! இந்த வம்சப் பரம்பரை மிகப் புனிதமும் மஹாமங்களகரமும்; செல்வம், புகழ், நீண்ட ஆயுள் அளிப்பதுமாகும்—அதை நான் உனக்குக் கூறுவேன்.
Verse 7
सहस्रसंख्यान् सम्भूतान् दक्षपुत्रांश्ष नारद: । मोक्षमध्यापयामास सांख्यज्ञानमनुत्तमम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— தக்ஷனின் அந்த ஆயிரம் புதல்வர்கள் தோன்றியபோது, தேவரிஷி நாரதர் அவர்களுக்கு மோட்ச சாஸ்திரத்தைப் பயிலச் செய்து, ஒப்பற்ற சாங்க்ய ஞானத்தை உபதேசித்தார். பாவமற்றவனே! பாக்கியமும் புகழும் ஆயுள்வளமும் தரும் வம்ச வரலாற்றை நான் உனக்குக் கூறுவேன்.
Verse 8
ततः पड्चाशतं कन्या: पुत्रिका अभिसंदधे । प्रजापति: प्रजा दक्ष: सिसृक्षुर्जनमेजय
வைசம்பாயனர் கூறினார்— பின்னர், ஜனமேஜயா, உயிரினங்களைப் படைக்க விரும்பிய பிரஜாபதி தக்ஷன் ‘புத்ரிகா’ முறையை ஏற்று ஐம்பது மகள்களைப் பெற்றான். பாவமற்றவனே! பாக்கியமும் புகழும் ஆயுள்வளமும் தரும் வம்சக் கதையை நான் உனக்குக் கூறுவேன்.
Verse 9
ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । कालस्य नय:ने युक्ता: सप्तविंशतिमिन्दवे
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அவர் பத்து மகள்களை தர்மனுக்கும், பதின்மூன்று மகள்களை கஷ்யபருக்கும், கால ஒழுங்கை நடத்த நியமிக்கப்பட்ட நட்சத்திர வடிவான இருபத்தேழு மகள்களைச் சந்திரனுக்கும் (இந்துவுக்கும்) அளித்தார். பாவமற்றவனே! பாக்கியமும் புகழும் ஆயுள்வளமும் தரும் வம்சப் பரம்பரையை நான் உனக்குக் கூறுவேன்.
Verse 10
त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा । मारीच: कश्यपस्त्वस्यामादित्यानू समजीजनत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— கஷ்யபரின் பதின்மூன்று மனைவிகளில் சிறந்த தக்ஷனின் மகளான அதிதியின் கருவில், மரீசியின் புதல்வன் கஷ்யபர் ஆதித்யர்களை பெற்றான். இந்த வம்சக் கதையை கேட்பதும் நினைவுகூர்வதும் பாக்கியமும் புகழும் ஆயுள்வளமும் அளிக்கும்.
Verse 11
इन्द्रादीन् वीर्यसम्पन्नान् विवस्वन्तमथापि च । विवस्वत: सुतो जज्ञे यमो वैवस्वत: प्रभु:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அதிதியின் கருவிலிருந்து இந்திரன் முதலான வலிமைமிக்க ஆதித்யர்கள் பிறந்தனர்; அவளிடமிருந்தே விவஸ்வானும் பிறந்தான். விவஸ்வானின் புதல்வன் யமன்; அவன் வைவைஸ்வதன் எனப் புகழ்பெற்ற ஆண்டவன். பாவமற்ற ஜனமேஜயா, செல்வம், புகழ், நீண்ட ஆயுள் அளிக்கும் அந்தப் புனித வம்சவரிசையை உனக்கு நான் உரைப்பேன்.
Verse 12
मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभु: । यमश्नापि सुतो जज्ञे ख्यातस्तस्यानुज: प्रभु:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மார்த்தாண்டன் (விவஸ்வான்) இலிருந்து ஞானமும் வல்லமையும் உடைய மனு என்ற புதல்வன் பிறந்தான். மேலும் யமன் என்றொரு புதல்வனும் பிறந்தான்—எங்கும் புகழ்பெற்றவன்—அவன் அவனுடைய இளையவன்; அதிகாரத்தில் வல்ல ஆண்டவன். பாவமற்றவனே, புகழும் நீண்ட ஆயுளும் வளர்க்கும் அந்தப் புனித வம்சவரிசையை நான் உனக்கு உரைப்பேன்.
Verse 13
धर्मात्मा स मनुर्धीमान् यत्र वंश: प्रतिष्ठित: । मनोर्वशो मानवानां ततो<यं प्रथितो5भवत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த ஞானமிக்க மனு தர்மநெறியில் நிலைத்தவன்; அவன்மேலே வம்சத்தின் உறுதியான அடித்தளம் அமைந்தது. மனுவிலிருந்தே மனிதர்களின் இந்த மனுவம்சம் புகழ்பெற்றது. பாவமற்றவனே, செழிப்பு, புகழ், நீண்ட ஆயுள் அளிக்கும் இந்தப் புனித வம்சவரிசையை நான் உனக்கு உரைப்பேன்.
Verse 14
ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवा: । ततो5भवन्न्महाराज ब्रद्ा क्षत्रेण संगतम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த மனுவிலிருந்தே பிராமணர், க்ஷத்திரியர் முதலிய மனிதர்கள் பிறந்தனர். அந்நாளிலிருந்தே, மஹாராஜா, பிராமண குலம் க்ஷத்திரிய குலத்துடன் இணைந்தது. பாவமற்றவனே, புகழும் நீண்ட ஆயுளும் வளர்க்கும் அந்தப் புனித வம்சவரிசையை நான் உனக்கு உரைப்பேன்.
Verse 15
ब्राह्मणा मानवास्तेषां साड़ं वेदमधारयन् । वेन॑ धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव च
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவர்களில் பிராமண குலத்தினர் ஆறு அங்கங்களுடன் கூடிய வேதத்தைப் பேணிக் காத்தனர். பாவமற்றவனே, மங்கலமும் புகழும் நீண்ட ஆயுளும் அளிக்கும் அந்தப் புனித வம்சவரிசையை—மனுவின் புதல்வர்களான வேனன், த்ருஷ்ணு, நரிஷ்யந்தன், நாபாகன், இக்ஷ்வாகு முதலியவர்களிலிருந்து தொடங்கி—நான் உனக்கு உரைப்பேன்.
Verse 16
कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् | पृषथ्र॑ नवम॑ प्राहु: क्षत्रधर्मपरायणम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—காரூஷனையும் சர்யாதியையும் கூறுகின்றனர்; மேலும் எட்டாவதாக இலாவையும்; ஒன்பதாவதாக ப்ருஷத்ரனை—க்ஷத்திரிய தர்மத்தில் உறுதியாகப் பற்றுடையவனென அறிவிக்கின்றனர்।
Verse 17
नाभागारिष्टदशमान् मनो: पुत्रान् प्रचक्षते । पज्चाशत् तु मनो: पुत्रास्तथैवान्ये5भवन् क्षितौ
வைசம்பாயனர் கூறினார்—நாபாகாரிஷ்டனை பத்தாவதாகக் கணக்கிட்டு, மனுவின் புதல்வர்கள் பத்து என அவர்கள் கூறுகின்றனர். ஆனால் இந்தப் பூமியில் மனுவுக்கு மேலும் ஐம்பது புதல்வர்களும் இருந்தனர்।
Verse 18
अन्योन्यभेदात् ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम् पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यत
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஒருவருக்கொருவர் ஏற்பட்ட பிளவினால் அவர்கள் அனைவரும் அழிந்தனர் என்று நாம் கேட்டோம். அதன் பின்னர் இலாவிலிருந்து ஞானமிக்க புரூரவன் பிறந்தான்।
Verse 19
सा वै तस्याभवन्माता पिता चैवेति नः श्रुतम् । त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन् पुरूरवा:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவளே அவனுக்கு தாயும் தந்தையும் ஆனாள் என்று நாம் கேட்டோம். புரூரவன் கடலின் பதின்மூன்று தீவுகளை ஆட்சி செய்து அனுபவித்தான்।
Verse 20
अमानुषैर्वृतः सत्त्वैर्मानुष: सन् महायशा: । विप्रै: स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्त: पुरूरवा:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மனிதனாக இருந்தும் பெரும் புகழுடைய புரூரவன், மனிதரல்லாத உயிர்களால் சூழப்பட்டு, தன் வீரத்தின் மயக்கத்தில் மிதந்து, பிராமணர்களுடனும் பகைமையில் இறங்கினான்।
Verse 21
सनत्कुमारस्तं राजन् ब्रह्मलोकादुपेत्य ह
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே! பிரம்மலோகத்திலிருந்து வந்து சனத்குமார முனிவர் அவனுக்கு அறிவுரை கூறினார். பாவமற்ற ஜனமேஜயா! இப்போது நான் உனக்கு புண்ணியமிக்க, புகழளிக்கும், நீண்ட ஆயுளைத் தரவல்ல வம்சப் பரம்பரையை உரைப்பேன். (இச்சூழலில் பிராமணர்களை ஒடுக்காதே என்ற தெய்வீக அறிவுரை வழங்கப்பட்டும் அவன் ஏற்காததால், கோபமுற்ற மகரிஷிகள் சாபமிட்டனர்; அதனால் அவன் அழிந்தான் என்பதும் நினைவூட்டப்படுகிறது.)
Verse 22
अनुदर्श ततश्रक्रे प्रत्यगृह्नान्न चाप्पसौ | ततो महर्षिश्रि: क्रुद्ध: सद्य: शप्तो व्यनश्यत
இந்திரன் சரியான வழியை எடுத்துக் காட்டினாலும் அவன் அதை ஏற்கவும் இல்லை, பின்பற்றவும் இல்லை. அப்போது கோபமுற்ற மகரிஷிகள் உடனே சாபமிட்டனர்; அவன் அழிந்தான். பாவமற்ற ஜனமேஜயா! இப்போது நான் உனக்கு புண்ணியமிக்க, புகழளிக்கும், ஆயுளை வளர்க்கும் வம்சப் பரம்பரையை உரைப்பேன்.
Verse 23
लोभान्वितो बलमदान्नष्टसंज्ञो नराधिप: । स हि गन्धर्वलोकस्थानुर्वश्या सहितो विराट्
பேராசையால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, வலிமையின் அகந்தையால் மயங்கிய அந்த அரசன் தெளிந்த அறிவை இழந்தான். அந்த ஒளிமிக்க மன்னன் ஊர்வசியுடன் சேர்ந்து, கந்தர்வலோகத்தில் இருந்த முறையாக நிறுவப்பட்ட மூவகை அக்னிகளை இப்பூமிக்குக் கொண்டு வந்தான். பாவமற்ற ஜனமேஜயா! இப்போது நான் உனக்கு புண்ணியமிக்க, புகழளிக்கும், ஆயுளை வளர்க்கும் வம்சப் பரம்பரையை உரைப்பேன்.
Verse 24
आनिनाय क्रियार्थेजग्नीन् यथावत् विहितांस्त्रिधा । षट् सुता जज्ञिरे चैलादायुर्थीमानमावसु:
வேள்வி முதலிய கருமங்களை நிறைவேற்றுவதற்காக, முறையாக நிறுவப்பட்ட மூவகை அக்னிகளை புரூரவன் விதிப்படி கொண்டு வந்தான். இலையின் மகன் புரூரவனுக்கு ஊர்வசியின் கருவில் ஆறு மகன்கள் பிறந்தனர்—ஆயு, தீமான், அமாவசு, த்ருடாயு, வனாயு, சதாயு.
Verse 25
दृढायुश्न वनायुश्न शतायुश्नोर्वशीसुता: । नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं गयमनेनसम्
ஊர்வசியின் கருவில் (புரூரவனுக்கு) த்ருடாயு, வனாயு, சதாயு என்ற மகன்கள் பிறந்தனர். ஆயுவுக்கு ஐந்து மகன்கள் பிறந்தனர்—நஹுஷன், விருத்தசர்மா, ரஜி, கயன், அநேனஸ்.
Verse 26
स्वर्भानवीसुतानेतानायो: पुत्रान् प्रचक्षते । आयुषो नहुष: पुत्रो धीमान् सत्यपराक्रम:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவர்கள் ஸ்வர்பானவியின் கருவில் பிறந்த ஆயுவின் புதல்வர்கள் என அறிவிக்கப்படுகின்றனர். ஆயுவிலிருந்து நஹுஷன் பிறந்தான்—ஆலோசனையில் ஞானி, சத்தியத்தில் நிலைத்த வீரன். பெயர்ப் பரம்பரையால் வம்சத்தின் நியாயம் உறுதியாகிறது; அரசாட்சி ஞானமும் சத்தியநிலையும் கொண்ட வீரத்தால் நெறிப்படுத்தப்படுகிறது.
Verse 27
राज्यं शशास सुमहद् धर्मेण पृथिवीपते । पितृन् देवानृषीन् विप्रान् गन्धर्वोरगराक्षसान्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ பூமிபதி! அவர் தர்மத்தின் வழியில் தமது பெரும் அரசை ஆட்சி செய்தார். பித்ருக்கள், தேவர்கள், ரிஷிகள், பிராமணர்கள், மேலும் கந்தர்வர்கள், நாகர்கள், ராக்ஷஸர்கள் ஆகியோரையும் முறையாகப் பேணி மதித்தார். இவ்வசனம், எல்லா உயிரினங்களையும் சமூகப் பிரிவுகளையும் காக்கும் ஒழுங்கான தர்மாட்சியே சிறந்த அரசாட்சி எனக் காட்டுகிறது.
Verse 28
नहुष: पालयामास ब्रद्यक्षत्रमथो विश: । स हत्वा दस्युसंघातानृषीन् करमदापयत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—நஹுஷன் பிராமணர், க்ஷத்திரியர், வைசியர் ஆகிய சமூக ஒழுங்குகளைப் பேணி காத்தான். கொள்ளையர் கூட்டங்களை அழித்து அமைதியை நிலைநாட்டினான்; ஆனால் பின்னர் ரிஷிகளிடமிருந்தும் வரி செலுத்த வற்புறுத்தினான். இங்கு பாதுகாப்புக் கடமை போற்றப்படுவதோடு, அரச அதிகாரம் எல்லை மீறும்போது எழும் தர்மத்தின் நுண்மையும் வெளிப்படுகிறது.
Verse 29
पशुवच्चैव तान् पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् । कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकस:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இந்திரத்துவம் பெற்ற காலத்தில் அந்த வீரன் மகரிஷிகளை மிருகங்களைப் போலத் தன் முதுகில் சுமக்கச் செய்தான். விண்ணுலக வாசிகளை அடக்கி இந்திரப் பதவியை அனுபவித்தான். அதிகாரத்தால் எழும் அகந்தை எவ்வாறு புனித அதிகாரத்தை ஒடுக்குமுறையாக மாற்றி வீழ்ச்சியை அழைக்கிறது என்பதை இந்நிகழ்வு உணர்த்துகிறது.
Verse 30
तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा । यतिं ययातिं संयातिमायातिमयतिं ध्रुवम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஒளி, தவம், வீரியம், வலிமை ஆகியவற்றால் நஹுஷன் தேவர்களையும் இகழ்ந்து இந்திரப் பதவியைப் போன்ற அதிகாரத்தை அனுபவித்தான். அவனுக்கு இனிய மொழியால் புகழ்பெற்ற ஆறு புதல்வர்கள் பிறந்தனர்—யதி, யயாதி, ஸம்யாதி, ஆயாதி, அயதி, துருவன். இவர்களில் யதி யோகத்தைச் சார்ந்து பிரம்மநிலையடைந்த முனிவனானான்—உள்ளடக்கமே அரச செல்வத்தைக் காட்டிலும் உயர்ந்தது என்பதை இது உணர்த்துகிறது.
Verse 31
नहुषो जनयामास षटू् सुतान् प्रियवादिन: । यतिस्तु योगमास्थाय ब्रह्मभूतो5भवन्मुनि:
வைசம்பாயனர் கூறினார்— வல்லமைமிக்க நஹுஷன் இனிய மொழியுடைய ஆறு புதல்வர்களை பெற்றான். அவர்களில் யதி யோகத்தைத் தழுவி பிரம்மநிலையை அடைந்த முனிவனானான்.
Verse 32
ययातिनहहुषः सम्राडासीत् सत्यपराक्रम: । स पालयामास महीमीजे च बहुभिमखै:,तब नहुषके दूसरे पुत्र सत्यपराक्रमी ययाति सम्राट् हुए। उन्होंने इस पृथ्वीका पालन तथा बहुत-से यज्ञोंका अनुष्ठान किया
வைசம்பாயனர் கூறினார்— நஹுஷனின் மகன் யயாதி உண்மையும் வீரமும் கொண்ட பேரரசனானான். அவன் பூமியைப் பாதுகாத்து பல யாகங்களைச் செய்தான்.
Verse 33
अतिभतकत्या पितृनर्चन् देवांश्व॒ प्रयतः सदा । अन्वगृह्लवात् प्रजा: सर्वा ययातिरपराजित:
வைசம்பாயனர் கூறினார்— யயாதி அரசன் எவராலும் வெல்லப்படாதவன். அவன் எப்போதும் மனமும் இந்திரியங்களும் அடக்கத்தில் வைத்து, பக்தியுடன் தேவர்களையும் பித்ருக்களையும் வழிபட்டு, எல்லாப் பிரஜைகளுக்கும் அருள்காட்டினான்.
Verse 34
तस्य पुत्रा महेष्वासा: सर्वे: समुदिता गुणै: । देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அவனுடைய மகன்கள் மகாதனுர்தரர்கள்; அனைவரும் நிறைந்த நற்குணங்களால் விளங்கினர். அரசே, அவர்கள் தேவயானியும் சர்மிஷ்டையும் ஆகியோரின் கருவிலிருந்து பிறந்தனர்.
Verse 35
देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव च । द्रह्मुश्चानुश्न पूरुश्ष शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे,यदु और तुर्वसु--ये दो देवयानीके पुत्र थे और द्रुह्यु, अनु तथा पूरु--ये तीन शर्मिष्ठाके गर्भसे उत्पन्न हुए थे
வைசம்பாயனர் கூறினார்— தேவயானியின் கருவில் யது, துர்வசு பிறந்தனர்; சர்மிஷ்டையின் கருவில் த்ருஹ்யு, அனு, பூரு பிறந்தனர்.
Verse 36
स शाश्वती: समा राजन् प्रजा धर्मेण पालयन् | जरामार्च्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, அவர் நீண்ட ஆண்டுகள் தர்மப்படி குடிகளைப் பாதுகாத்தார். காலப்போக்கில் நஹுஷனின் மகன் யயாதியை மிகக் கொடிய முதுமை ஆட்கொண்டது; அது உடல்வடிவும் அழகும் அழிக்கும் ஒன்று.
Verse 37
जराभिभूत: पुत्रान् स राजा वचनमब्रवीत् | यदु पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्-ुं चानुं च भारत,जनमेजय! वृद्धावस्थासे आक्रान्त होनेपर राजा ययातिने अपने समस्त पुत्रों यदु, पूरु, तुर्वसु, ट्रहयु तथा अनुसे कहा--
வைசம்பாயனர் கூறினார்—முதுமையால் வாட்டமுற்ற அரசன் யயாதி, தன் மகன்கள் யது, பூரு, துர்வசு, த்ருஹ்யு, அனு ஆகியோரிடம்—ஓ பாரத ஜனமேஜய—இவ்வாறு சொன்னான்.
Verse 38
यौवनेन चरन् कामान् युवा युवतिभि: सह । विहर्तुमहमिच्छामि साहां कुरुत पुत्रका:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“மக்களே, இளமை பெற்றவனாய் இளம்பெண்களுடன் விளையாடி இன்பங்களை அனுபவிக்க விரும்புகிறேன். எனக்கு துணை செய்யுங்கள்.”
Verse 39
त॑ पुत्रो दैवयानेय: पूर्वजो वाक्यमब्रवीत् | कि कार्य भवत: कार्यमस्माकं यौवनेन ते,यह सुनकर देवयानीके ज्येष्ठ पुत्र यदुने पूछा--“भगवन्! हमारी जवानी लेकर उसके द्वारा आपको कौन-सा कार्य करना है”
அப்போது தேவயானியின் மூத்த மகன் யது கூறினான்—“அருளாளரே, எங்கள் இளமையை எடுத்துக் கொண்டு நீங்கள் எந்தக் காரியத்தை நிறைவேற்ற விரும்புகிறீர்கள்? அதனால் உங்களுக்கு என்ன பயன்?”
Verse 40
ययातिरब्रवीत् तं वै जरा मे प्रतिगृह्मताम् । यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषपानहम्,तब ययातिने उससे कहा--तुम मेरा बुढ़ापा ले लो और मैं तुम्हारी जवानीसे विषयोपभोग करूँगा
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது யயாதி அவனிடம் சொன்னான்—“என் முதுமையை நீ ஏற்றுக்கொள்; உன் இளமையால் நான் புலனின்பப் பொருட்களை அனுபவித்துக் கொண்டு உலாவுவேன்.”
Verse 41
यजतो दीर्घ॑सत्रैमें शापाच्चोशनसो मुने: । कामार्थ: परिहीणो<यं तप्येयं तेन पुत्रका:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—நீண்ட சத்திர யாகங்களில் ஈடுபட்டிருந்த என்மேல் உசனஸ் முனிவர் (சுக்ராசாரியர்) சாபத்தால் முதுமை வந்து சேர்ந்தது. அதனால் என் காமம்—இன்ப அனுபவ வல்லமை—பறிக்கப்பட்டது; ஆகவே, மக்களே, நான் துயரால் எரிகிறேன்.
Verse 42
मामकेन शरीरेण राज्यमेक: प्रशास्तु वः । अहं तन्वाभिनवया युवा काममवाप्लुयाम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—உங்களில் ஒருவர் என் இந்த முதிய உடலை ஏற்று அரசை ஆளட்டும். நான் புதிய உடலைப் பெற்று இளமையில் நிலைத்து இன்பப் பொருள்களை அனுபவிப்பேன்.
Verse 43
ते न तस्य प्रत्यगृह्नन् यदुप्रभूतयो जराम् । तमब्रवीत् ततः पूरु: कनीयान् सत्यविक्रम:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—யது முதலான மூத்த மகன்கள் தந்தையின் முதுமையை ஏற்கவில்லை. அப்போது உண்மைப் பராக்கிரமம் கொண்ட இளையவன் பூரு கூறினான்—“அரசே! என் புதிய உடலை ஏற்று இளமையடைந்து இன்பப் பொருள்களை அனுபவியுங்கள். உங்கள் ஆணையின்படி நான் உங்கள் முதுமையை ஏற்று அரச சிங்காசனத்தில் அமர்வேன்.”
Verse 44
राजंक्षराभिनवया तन्वा यौवनगोचर: । अहं जरां समादाय राज्ये स्थास्यामि ते55ज्ञया
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“அரசே! இந்தப் புதுப்பிக்கப்பட்ட உடலுடன் இளமைப் பரப்பில் இயங்கி இன்பப் பொருள்களை அனுபவியுங்கள். நான் உங்கள் ஆணையின்படி உங்கள் முதுமையை ஏற்று அரசாட்சியில் நிலைத்திருப்பேன்.”
Verse 45
एवमुक्त: स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् । संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि,पुरुके ऐसा कहनेपर राजर्षि ययातिने तप और वीर्यके आश्रयसे अपनी वृद्धावस्थाका अपने महात्मा पुत्र पूरुमें संचार कर दिया
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவ்வாறு கூறப்பட்டதும், அரசரிஷி யயாதி தவமும் வீரியமும் அளிக்கும் வல்லமையைச் சார்ந்து, உடனே தன் முதுமையை மகாத்மா பூருவில் மாற்றி ஒப்படைத்தான்.
Verse 46
पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थित: । यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत्,ययाति स्वयं पूरूकी नयी अवस्था लेकर नौजवान बन गये। इधर पूरु भी राजा ययातिकी अवस्था लेकर उसके द्वारा राज्यका पालन करने लगे
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அப்போது அரசன் பூருவின் வயதை ஏற்று மீண்டும் இளமை அடைந்தான். பூருவோ யயாதியின் வயதைத் தாங்கி, யயாதியின் சார்பில் அரசாட்சியை நடத்தினான்.
Verse 47
ततो वर्षसहस्राणि ययातिरपराजित: । स्थित: स नृपशार्दूल: शार्टूल्समविक्रम:,तदनन्तर किसीसे परास्त न होनेवाले और सिंहके समान पराक्रमी नृपश्रेष्ठ ययाति एक सहस्र वर्षतक युवावस्थामें स्थित रहे
பின்னர் எவராலும் வெல்லப்படாத யயாதி அரசன்— அரசர்களில் புலி போன்றவன், புலி-ஒப்பான வீரத்துடன்— ஆயிரம் ஆண்டுகள் இளமைத் திடத்திலேயே நிலைத்திருந்தான்.
Verse 48
ययातिरपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च | विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने,उन्होंने अपनी दोनों पत्नियोंके साथ दीर्घकालतक विहार करके चैत्ररथ वनमें जाकर विश्वाची अप्सराके साथ रमण किया
வைசம்பாயனர் கூறினார்— யயாதி அரசன் தன் இரு மனைவியருடன் நீண்ட காலம் விளையாடி இன்புற்ற பின், மீண்டும் சைத்ரரத வனத்திற்குச் சென்று அங்கு அப்சரையான விஸ்வாசியுடன் மகிழ்ந்தான்.
Verse 49
नाध्यगच्छत् तदा तृप्तिं कामानां स महायशा: । अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அப்போதும் அந்தப் பெரும் புகழுடைய அரசன் இன்பங்களில் திருப்தி அடையவில்லை. அரசே, மனத்தால் உணர்ந்து அவர் அப்போது இந்தக் கீதையை உரைத்தார்.
Verse 50
न जातु काम: कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
புலனின்பங்களின் ஆசை அவற்றை அனுபவிப்பதால் ஒருபோதும் தணியாது; நெய் ஊற்றினால் புகை வழி கொண்ட தீ மேலும் கொழுந்தெழுவது போல, அது இன்னும் பெருகும்.
Verse 51
पृथिवी रत्नसम्पूर्णा हिरण्यं पशव: स्त्रिय: । नालमेकस्य तत् सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மாணிக்கங்களால் நிறைந்த முழு பூமியும், பொன்னும், மாடுமாடுகளும், அழகிய பெண்களும் ஒரே மனிதனுக்குக் கிடைத்தாலும், அவை அனைத்தும் அவனுக்குப் போதாது; அவன் இன்னும் மேலும் விரும்புவான். இதை உணர்ந்து அமைதியை அடைய வேண்டும்; போகமும் சேர்த்தலும் பற்றிய ஆசையை அடக்க வேண்டும்.
Verse 52
यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कहिचित् । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा,“जब मनुष्य मन, वाणी और क्रियाद्वारा कभी किसी भी प्राणीके प्रति बुरा भाव नहीं करता, तब वह ब्रह्मको प्राप्त हो जाता है”
வைசம்பாயனர் கூறினார்—செயலால், எண்ணத்தால், சொல்லால் எந்த உயிரினத்திடமும் ஒருபோதும் தீமை செய்யாதபோது, அப்பொழுது அவன் பிரம்மத்தை அடைகிறான்.
Verse 53
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति | यदा नेच्छति न डेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவன் எவரையும் அஞ்சாதபோதும், பிற உயிர்களும் இவனை அஞ்சாதபோதும்; இவன் எதையும் ஆசைப்படாதபோதும், எவரிடமும் வெறுப்பு கொள்ளாதபோதும்—அப்பொழுது அவன் பிரம்மத்தை அடைகிறான்.
Verse 54
इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञ: कामानां फल्गुतां नृप । समाधाय मनो बुद्धया प्रत्यगृह्नाज्जरां सुतात्
இவ்வாறு சிந்தித்த மகாப்ராஜ்ஞன் அரசன், ஆசைகளின் வெறுமையை உணர்ந்தான். தெளிந்த அறிவால் மனத்தை நிலைநிறுத்தி, மகனிடமிருந்து தன் முதுமையை மீண்டும் ஏற்றுக்கொண்டான்.
Verse 55
जनमेजय! परम बुद्धिमान महाराज ययातिने इस प्रकार भोगोंकी नि:सारताका विचार करके बुद्धिके द्वारा मनको एकाग्र किया और पुत्रसे अपना बुढ़ापा वापस ले लिया ।।
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ ஜனமேஜயா! மிகுந்த ஞானமுடைய மகாராஜா யயாதி, போகங்களின் நிச்ஸாரத்தை ஆராய்ந்து, அறிவால் மனத்தை ஒருமைப்படுத்தி, மகனிடமிருந்து தன் முதுமையை மீண்டும் பெற்றான். பின்னர் அரசன் பூருவுக்கு இளமையைத் திருப்பிக் கொடுத்து, அவனை அரசாட்சியில் அபிஷேகம் செய்தான். ஆயினும் ஆசைகளில் திருப்தியடையாமல் யயாதி தன் மகன் பூருவிடம் கூறினான்—
Verse 56
त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकर: सुतः । पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति
உன்னாலேயே நான் உண்மையாக வாரிசுடையவன் ஆனேன்; நீ என் குலத்தை நிறுவி முன்னெடுக்கும் மகன். உலகில் உன் வம்சம் ‘பௌரவ வம்சம்’ என்ற பெயரால் புகழ் பெறும்.
Verse 57
वैशम्पायन उवाच ततः स नृपशार्दूल पूरुं राज्येडभिषिच्य च । ततः: सुचरितं कृत्वा भृगुतुज़े महातपा:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த அரசசிங்கம் பூுருவை அரசாட்சிக்கு அபிஷேகம் செய்தான். பின்னர் மகாதபஸ்வி யயாதி, ப்ருகுதுங்க மலைக்கு சென்று நற்கருமங்களை ஆற்றி கடுந்தவத்தில் ஈடுபட்டான்.
Verse 58
कालेन महता पश्चात् कालधर्ममुपेयिवान् | कारयित्वा त्वनशनं सदार: स्वर्गमाप्तवान्
நீண்ட காலத்திற்குப் பின் அவன் காலதர்மமான மரணத்தை அடைந்தான். அனசன விரதத்தை மேற்கொண்டு, மனைவியருடன் சேர்ந்து, அவன் ஸ்வர்கலோகத்தை அடைந்தான்.
Verse 75
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि ययात्युपाख्याने पज्चसप्ततितमो<ध्याय:
இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள சம்பவபர்வத்தில், யயாதி உபாக்யானத்தில், எழுபத்தைந்தாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 206
जहार च स वित्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि । महायशस्वी पुरूरवा मनुष्य होकर भी मानवेतर प्राणियोंसे घिरे रहते थे। वे अपने बल- पराक्रमसे उन्मत्त हो ब्राह्मणोंके साथ विवाद करने लगे। बेचारे ब्राह्मण चीखते-चिल्लाते रहते थे तो भी वे उनका सारा धन-रत्न छीन लेते थे
மகாயசஸ்வி புரூரவா, பிராமணர்கள் அலறினாலும் அவர்களின் ரத்தினச் செல்வத்தைப் பறித்துக் கொண்டான்.
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns governance after wrongdoing: whether a ruler can preserve political stability while having tolerated harm against an innocent guest (Kaca) and an affront to Devayānī, and what form of restitution is ethically and socially acceptable.
Adharma may appear unpunished in the short term, but its consequences are certain and can manifest across generations; therefore ethical repair and appeasement of legitimate grievance are necessary to prevent compounding harm.
No explicit phalaśruti appears; the chapter’s meta-teaching functions through Śukra’s doctrinal statement on karmic inevitability and the narrative demonstration that unresolved moral injury escalates into systemic crisis.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.