Shloka 20
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
ते5पश्यन् ब्राह्मणं श्याममापन्नं पलितं कृशम् । कृत्यवन्तमदूरस्थमग्निहोत्रपुरस्कृतम्
te ’paśyan brāhmaṇaṁ śyāmam āpannaṁ palitaṁ kṛśam | kṛtyavantaṁ adūrastham agnihotra-puraskṛtam ||
அப்போது அவர்கள் அருகிலேயே ஒரு சியாமவர்ணப் பிராமணன் அமர்ந்திருப்பதைக் கண்டனர்—அவன் அக்னிஹோத்திரம் செய்து ஏதோ நோக்கத்தால் அங்கே தங்கியிருந்தான். அவன் துன்பத்தில் ஆழ்ந்தவன் போலத் தோன்றினான்; அவன் தலைமுடி நரைத்திருந்தது, உடல் மிகுந்து மெலிந்திருந்தது.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic moment: encountering a person who has upheld ritual duty (agnihotra) yet is visibly afflicted. It implicitly calls for compassionate, righteous conduct toward the vulnerable—especially toward a brāhmaṇa engaged in sacred obligations—showing that dharma includes both ritual and humane response.
The narrating voice reports that the group sees, nearby, a dark-complexioned brāhmaṇa who has performed the agnihotra and remains there for some purpose. His grey hair and extreme thinness mark him as distressed, setting up an impending interaction or moral decision by the onlookers.