Adhyaya 129
Adhyāya 129 — Public Acclaim of the Pāṇḍavas and Duryodhana’s Appeal to Dhṛtarāṣṭra
Upa-parva: Ādi Parva — Court Politics and Succession Anxiety (Public Acclaim of the Pāṇḍavas)
Vaiśaṃpāyana reports that Duryodhana observes Bhīma’s exceptional vigor and Arjuna’s completed training, and—together with Karṇa and Śakuni—pursues multiple covert strategies aimed at eliminating the Pāṇḍavas. The Pāṇḍavas, aware of these maneuvers, refrain from public exposure and remain aligned with Vidura’s counsel. Meanwhile, citizens gather in public spaces to discuss governance: they note Dhṛtarāṣṭra’s blindness and prior non-accession, recall Bhīṣma’s earlier renunciation of kingship, and propose Yudhiṣṭhira’s consecration as a compassionate, truth-aligned ruler who would honor elders (Bhīṣma and Dhṛtarāṣṭra) with due respect and material security. Hearing this civic preference, Duryodhana experiences intensified envy and distress, cannot tolerate the discourse, and approaches his father. He frames the citizens’ talk as ominous, warns that Bhīṣma does not seek the throne, argues that if Pāṇḍu gained kingship through personal qualities while Dhṛtarāṣṭra did not, then the dynasty’s future status is threatened if the Pāṇḍavas inherit. He urges swift action so that he and his line do not become dependent and dishonored, presenting the matter as an urgent question of political survival and legitimacy.
Chapter Arc: उद्यान में खेलते-खेलते भीमसेन का अचानक ओझल हो जाना—और कुन्ती का हृदय-विदारण संदेह कि कहीं अनिष्ट तो नहीं हुआ। → कुन्ती युधिष्ठिर को छोटे भाइयों सहित शीघ्र खोज करने को कहती है; भाई उद्यान, मार्गों और आस-पास के स्थलों में ढूँढ़ते हैं, पर ‘वृकोदर’ कहीं नहीं मिलता। उधर नगर-जीवन सामान्य चलता दिखता है—रथ, गज, अश्व और विविध सवारियों की चहल-पहल—जो संकट के बीच एक तीखा विरोधाभास रचती है। → दुर्योधन भीम को न देखकर भीतर-ही-भीतर प्रसन्न होता है और भाइयों सहित नगर में प्रवेश करता है; वहीं कुन्ती का आग्रह और व्याकुलता चरम पर पहुँचती है—‘महाबाहु भीमसेन का पता बताओ’—मानो मातृत्व का भय स्वयं कथा का शिखर बन जाता है। → खोज-प्रयास जारी रहते हैं और अध्याय का शीर्ष-संकेत ‘भीमप्रत्यागमन’ यह आश्वासन देता है कि भीम का लौटना नियत है; पर इस अध्याय में मुख्यतः अनुपस्थिति, खोज और षड्यंत्र-छाया का विस्तार होता है। → भीम कहाँ है, किसके वश में है, और दुर्योधन की प्रसन्नता किस अनिष्ट-योजना का संकेत है—यह प्रश्न अगले प्रसंग के लिए खुला छोड़ दिया जाता है।
Shlokas
Verse 1
अपन काल बा | अप्---#क्रञ ३. दाँतोंसे काट-काटकर खाये जानेवाले मालपूए आदिको भक्ष्य कहते हैं। २. दाँतका सहारा न लेकर केवल जिल्लाके व्यापारसे जिसे भोजन किया जाता है
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பின்னர் கௌரவரும் பாண்டவரும் அனைவரும் விளையாட்டும் உல்லாசமும் முடித்து, பீமனை இன்றியே கஜசாஹ்வயம் (ஹஸ்தினாபுரம்) நோக்கிப் புறப்பட்டனர்।
Verse 2
रथैर्गजैस्तथा चाश्नैयनिश्चान्यैरनेकश: । ब्रुवन्तो भीमसेनस्तु यातो हराग्रत एव नः
அவர்கள் தேர்கள், யானைகள், குதிரைகள் மற்றும் பலவகை வாகனங்களில் பயணித்துக் கொண்டே, ஒருவருக்கொருவர்—“பீமசேனன் நம்மைவிட முன்னே சென்றுவிட்டான்” என்று கூறினர்।
Verse 3
ततो दुर्योधन: पापस्तत्रापश्यन् वृकोदरम् | भ्रातृभि: सहितो ह्ृष्टो नगरं प्रविवेश ह
அப்போது பாவியான துரியோதனன் அங்கே வ்ருகோதரன் (பீமன்) இல்லாததைக் கண்டு மகிழ்ந்து, தன் சகோதரர்களுடன் நகரில் நுழைந்தான்।
Verse 4
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा हविदन् पापमात्मनि । स्वेनानुमानेन पर॑ं साधुं समनुपश्यति
தர்மாத்மா யுதிஷ்டிரன் தன்னுள் பாவம் இருப்பதை உணரவில்லை. தன் இயல்பையே அளவுகோலாகக் கொண்டு, பிறரையும் எப்போதும் நற்குணமுடையவராகவே கண்டான்.
Verse 5
सो<भ्युपेत्य तदा पार्थों मातरं भ्रातृवत्सल: | अभिवाद्याब्रवीत् कुन्तीमम्ब भीम इहागत:
அப்போது சகோதரன்பால் அன்புடைய பார்த்தன் (யுதிஷ்டிரன்) தாயிடம் சென்றான். குந்தியை வணங்கி—“அம்மா! பீமன் இங்கே வந்தானா?” என்று கேட்டான்.
Verse 6
क्व गतो भविता मातरनेंह पश्यामि त॑ शुभे । उद्यानानि वनं चैव विचितानि समन्ततः
“அம்மா! அவன் எங்கே சென்றிருப்பான்? நல்வரமே! இங்கே அவனை நான் காணவில்லை. சுற்றிலும் உள்ள தோட்டங்களையும் காடையும் நாங்கள் தேடியோம்.”
Verse 7
तदर्थ न च त॑ वीरं दृष्टवन्तो वृकोदरम् । मन्यमानास्तत: सर्वे यातो नः पूर्वमेव सः
அந்த நோக்கத்திற்காகத் தேடியும் அந்த வீரன் வ்ருகோதரனை நாம் காணவில்லை. ஆகவே அனைவரும்—“அவன் நம்மை விட முன்பே சென்றிருப்பான்” என்று எண்ணினோம்.
Verse 8
आगता: सम महाभागे व्याकुलेनान्तरात्मना । इहागम्य क््व नु गतस्त्वया वा प्रेषित: क््व नु
“மகாபாகையே! அவனை எண்ணி எங்கள் உள்ளம் மிகுந்த கலக்கத்துடன் இங்கே வந்தோம். இங்கே வந்தபின் அவன் எங்கே சென்றான்? அல்லது நீ அவனை எங்காவது அனுப்பினாயா?”
Verse 9
कथयस्व महाबाहुं भीमसेनं यशस्विनि | न हि मे शुध्यते भावस्तं वीरं प्रति शोभने,“यशस्विनि! महाबाहु भीमसेनका पता बताओ। शोभने! वीर भीमसेनके विषयमें मेरा हृदय शंकित हो गया है
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “யசஸ்வினியே! மகாபாகுவான பீமசேனனைப் பற்றி எனக்குச் சொல். ஓ அழகியவளே, அந்த வீரனைப் பற்றிய என் மனம் தெளிவடையவில்லை; அவனைப் பற்றி என் உள்ளத்தில் ஐயம் எழுந்துள்ளது.”
Verse 10
यतः प्रसुप्तं मन्ये5हं भीम॑ नेति हतस्तु सः । इत्युक्ता च ततः कुन्ती धर्मराजेन धीमता
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “நான் பீமன் தூங்குகிறான் என்று நினைத்த அந்த இடத்திலேயே—யாராவது அவனை கொன்றுவிட்டார்களோ?” என்று ஞானமிகு தர்மராஜன் கூறியதும் குந்தி அச்சமும் துயரமும் கொண்டு கலங்கினாள்.
Verse 11
हा हेति कृत्वा सम्भ्रान्ता प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् । न पुत्र भीम॑ पश्यामि न मामभ्येत्यसाविति
“அய்யோ, அய்யோ!” என்று கலங்கிய குந்தி யுதிஷ்டிரனிடம் கூறினாள்— “மகனே, பீமனை நான் காணவில்லை; அவன் என்னிடம் திரும்பி வரவில்லை.”
Verse 12
शीघ्रमन्वेषणे यत्नं कुरु तस्यानुजै: सह । इत्युक्त्वा तनयं ज्येष्ठं हृदयेन विदूयता
மனம் பிளந்த குந்தி தன் மூத்த மகனிடம் கூறினாள்— “உன் இளைய சகோதரர்களுடன் உடனே அவனைத் தேட முயலு.”
Verse 13
क्षत्तारमानाय्य तदा कुन्ती वचनमत्रवीत् । क्य गतो भगवतन क्षत्तर्भीमसेनो न दृश्यते
அப்போது குந்தி க்ஷத்தா விதுரரை அழைத்து கூறினாள்— “பகவான் க்ஷத்தரே! பீமசேனன் காணப்படவில்லை; அவன் எங்கே சென்றான்?”
Verse 14
उद्यानान्निर्गताः सर्वे भ्रातरो भ्रातृभि: सह । तत्रैकस्तु महाबाहुर्भीमो नाभ्येति मामिह,“उद्यानसे सब लोग अपने भाइयोंके साथ चलकर यहाँ आ गये, किंतु अकेला महाबाहु भीम अबतक मेरे पास लौटकर नहीं आया!
வைசம்பாயனர் கூறினார்—தோட்டத்திலிருந்து எல்லா சகோதரர்களும் தம் சகோதரர்களுடன் சேர்ந்து இங்கே திரும்பி வந்தனர்; ஆனால் மகாபாகுவான பீமன் மட்டும் இன்னும் இங்கே எனக்குச் சேர்ந்து வரவில்லை.
Verse 15
नच प्रीणयते चक्षु: सदा दुर्योधनस्य सः । क्रूरोडसौ दुर्मति: क्षुद्रो राज्यलुब्धोडनपत्रप:,“वह सदा दुर्योधनकी आँखोंमें खटकता रहता है। दुर्योधन क्रूर, दुर्बुद्धि, क्षुद्र, राज्यका लोभी तथा निर्लज्ज है
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவன் எப்போதும் துரியோதனனின் கண்களுக்கு எரிச்சலாகவே இருக்கிறான்; அவனுக்குப் பிரியமாக இருப்பதில்லை. ஏனெனில் துரியோதனன் கொடூரன், கெட்டநீதியுடையவன், சிறுமனத்தவன், அரசாட்சிக்குப் பேராசை கொண்டவன், வெட்கமற்றவன்—தன் பேராசைக்கு தடையாக நிற்பவனைப் பார்க்கவும் அவனால் பொறுக்க முடியாது.
Verse 16
निहन्यादपि तं वीर॑ जातमन्यु: सुयोधन: । तेन मे व्याकुलं चित्त हृदयं दहुतीव च
வைசம்பாயனர் கூறினார்—புதிதாய் எழுந்த கோபத்தால் கொந்தளிக்கும் சுயோதனன் (துரியோதனன்) அந்த வீரனை கொன்றுவிடவும் கூடும். அதனால் என் மனம் கலங்கியுள்ளது; என் இதயம் எரிகிறதுபோல் உள்ளது.
Verse 17
विदुर उवाच मैवं वदस्व कल्याणि शेषसंरक्षणं कुरु । प्रत्यादिष्टो हि दुष्टात्मा शेषेडपि प्रहरेत् तव
விதுரர் கூறினார்—கல்யாணி, இப்படிச் சொல்லாதே; மீதமுள்ள புதல்வர்களைக் காக்கும் ஏற்பாடுகளைச் செய். ஏனெனில் அந்த துஷ்டாத்மாவை கண்டித்து விசாரித்தால், உன் உயிர்த்திருக்கும் புதல்வர்கள்மீதும் அவன் தாக்குதல் நடத்தக்கூடும்.
Verse 18
दीर्घायुषस्तव सुता यथोवाच महामुनि: । आगमिष्यति ते पुत्र: प्रीतिं चोत्पादयिष्यति
விதுரர் கூறினார்—மகாமுனி கூறியதுபோல உன் புதல்வர்கள் நீண்ட ஆயுளுடையவர்கள். ஆகவே உன் மகன் எங்கே சென்றிருந்தாலும் நிச்சயம் திரும்பி வந்து உனக்கு மகிழ்ச்சியை அளிப்பான்.
Verse 19
वैशम्पायन उवाच एवमुक्त्वा ययौ विद्वान् विदुर: स्वं निवेशनम् । कुन्ती चिन्तापरा भूत्वा सहासीना सुतैर्गुहि
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவ்வாறு சொல்லி ஞானி விதுரர் தம் இல்லத்திற்குச் சென்றார். இதற்கிடையில் குந்தி கவலையால் நிறைந்து, தம் புதல்வர்களுடன் வீட்டினுள் மௌனமாக அமர்ந்திருந்தாள்.
Verse 20
ततोड्ष्टमे तु दिवसे प्रत्यबुध्यत पाण्डव: । तस्मिंस्तदा रसे जीर्णे सो5प्रमेयबलो बली,उधर, नागलोकमें सोये हुए बलवान् भीमसेन आठवें दिन, जब वह रस पच गया, जगे। उस समय उनके बलकी कोई सीमा नहीं रही
பின்னர் எட்டாம் நாளில் பாண்டவர் விழித்தெழுந்தார். அப்போது அவர் அருந்திய அந்தச் சாறு செரிந்திருந்ததால், அவர் அளவிட முடியாத வலிமை கொண்ட மகாபலவானாக ஆனார்.
Verse 21
त॑ दृष्टवा प्रतिबुध्यन्तं पाण्डवं ते भुजड़मा: । सान्त्वयामासुरव्यग्रा वचनं चेदमन्रुवन्,पाण्डुनन्दन भीमको जगा हुआ देख सब नागोंने शान्त-चित्तसे उन्हें आश्वासन दिया और यह बात कही--
பாண்டவர் விழித்தெழுந்ததைப் பார்த்த அந்த நாகர்கள் கலக்கம் நீங்கி, அவரை ஆறுதல் கூறி இவ்வாறு சொன்னார்கள்—
Verse 22
यत् ते पीतो महाबाहो रसो<यं वीर्यसम्भूतः । तस्मान्नागायुतबलो रणे<धृष्यो भविष्यसि
மகாபாஹோ! நீ அருந்திய இந்த வீரியத்திலிருந்து பிறந்த வலிமைமிக்க சாறு காரணமாக, உன் வலிமை பத்தாயிரம் நாகங்களுக்குச் சமமாகும்; போரில் நீ அசைக்க முடியாதவனாவாய்.
Verse 23
गच्छाद्य त्वं च स्वगृहं स्नातो दिव्यैरिमैर्जलै: । भ्रातरस्ते5नुतप्यन्ति त्वां विना कुरुपुड़व
இப்போது நீ இந்தத் தெய்வீக நீர்களால் நீராடி உன் இல்லத்திற்குச் செல். குருபுங்கவா! உன்னை இழந்து உன் சகோதரர்கள் இடையறாது துயரும் வருத்தமும் கொண்டு வாடுகின்றனர்.
Verse 24
ततः स्नातो महाबाहु: शुचि: शुक्लाम्बरस्रज: | ततो नागस्य भवने कृतकौतुकमड़्ल:
அப்போது மகாபாகு பீமசேனன் நீராடி தூய்மையடைந்தான். வெண்மையான ஆடையும் வெண்மையான மலர்மாலையும் அணிந்தான். பின்னர் நாகராஜனின் மாளிகையில் அவனுக்காக கௌதுகமும் மங்களச் சடங்குகளும் நிகழ்த்தப்பட்டன; அதன் பின் மகாபலன் பீமன், விஷநாசகமான நறுமண மூலிகைகள் கலந்த நாகர்கள் அளித்த பாயசத்தை உண்டான்.
Verse 25
ओषधीभिरवविषध्नीभि: सुरभीभिर्विशेषत: । भुक्तवान् परमान्नं च नागैर्दत्त महाबल:
மகாபலன் பீமன், நாகர்கள் அளித்த உத்தம அன்னத்தை—மிகுந்த நறுமணமுடைய விஷநாசக மூலிகைகளுடன்—உண்டான்.
Verse 26
पूजितो भुजगैर्वीर आशीर्भिश्चाभिनन्दित: । दिव्याभरणसंछजन्नो नागानामन्त्रय पाण्डव:
பின்னர் புஜங்கர்கள் வீர பீமனைப் போற்றி மரியாதை செய்து, நல்வாழ்த்துகளால் அவனை மகிழ்வித்தனர். தெய்வீக ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட பாண்டவன் பீமன், நாகர்களிடம் விடைபெற்று, மனம் நிறைந்து நாகலோகத்திலிருந்து புறப்படத் தயாரானான்.
Verse 27
उदतिष्ठत् प्रह्षश्ठात्मा नागलोकादरिंदम: । उत्क्षिप्त: स तु नागेन जलाज्जलरुहेक्षण:
அப்போது பகைவரை அடக்கும் பீமன் மகிழ்ந்த மனத்துடன் நாகலோகத்திலிருந்து எழுந்தான். தாமரை கண்களையுடைய அந்த வீரனை ஒரு நாகன் நீரிலிருந்து தூக்கி மேலே எடுத்தான்.
Verse 28
तस्मिन्नेव वनोद्देशे स्थापित: कुरुनन्दन: । ते चान्तर्दधिरे नागा: पाण्डवस्यैव पश्यत:
அதே வனப்பகுதியில் குருநந்தனன் பீமன் இறக்கிவைக்கப்பட்டான். பாண்டவன் பார்த்துக் கொண்டிருக்கையிலேயே அந்த நாகர்கள் மறைந்தனர்.
Verse 29
तत उत्थाय कौन्तेयो भीमसेनो महाबल: । आजगाम महाबाहुर्मातुरन्तिकमञ्जसा,तब महाबली कुन्तीकुमार महाबाहु भीमसेन वहाँसे उठकर शीघ्र ही अपनी माताके समीप आ गये
அப்போது குந்தியின் மகன், மாபெரும் வலிமையும் பெரும் புயங்களும் உடைய பீமசேனன் எழுந்து விரைந்து தன் தாயின் அருகே வந்தான்.
Verse 30
ततो5भिवाद्य जननी ज्येष्ठं भ्रातरमेव च । कनीयस: समाप्राय शिर:स्वरिविमर्दन:,तदनन्तर शत्रुमर्दन भीमने माता और बड़े भाईको प्रणाम करके स्नेहपूर्वक छोटे भाइयोंका सिर सूँघा
பின்னர் பகைவரை நசுக்கும் பீமன் தன் தாயையும் மூத்த அண்ணனையும் வணங்கி, அன்புடன் இளைய சகோதரர்களிடம் சென்று அவர்களின் தலைகளை நுகர்ந்தான்.
Verse 31
तैश्वापि सम्परिष्वक्त: सह मात्रा नरषभै: | अन्योन्यगतसौहार्दाद् दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रुवन्
தாயும் அந்த நரசிறந்த சகோதரர்களும் அவனை அன்புடன் அணைத்தனர்; பரஸ்பரப் பாசம் பெருக, பீமன் வந்ததைக் கண்டு அனைவரும் “நல்வாழ்த்து! நல்வாழ்த்து!” என்று கூறினர்.
Verse 32
ततस्तत् सर्वमाचष्ट दुर्योधनविचेष्टितम् । भ्रातृणां भीमसेनश्व महाबलपराक्रम:,तदनन्तर महान् बल और पराक्रमसे सम्पन्न भीमसेनने दुर्योधनकी वे सारी कुचेष्टाएँ अपने भाइयोंको बतायीं
பின்னர் மாபெரும் வலிமையும் வீரமும் உடைய பீமசேனன், துரியோதனனின் எல்லாக் கெட்டச் செயல்களையும் தன் சகோதரர்களிடம் கூறினான்.
Verse 33
नागलोके च यद् वृत्तं गुणदोषमशेषत: । तच्च सर्वमशेषेण कथयामास पाण्डव:,और नागलोकमें जो गुण-दोषपूर्ण घटनाएँ घटी थीं, उन सबको भी पाण्डुनन्दन भीमने पूर्णरूपसे कह सुनाया
மேலும் நாகலோகத்தில் நடந்த, நன்மை-தீமை கலந்த அனைத்துச் சம்பவங்களையும் பாண்டுவின் மகன் பீமன் ஒன்றும் மறைக்காமல் முழுமையாக எடுத்துரைத்தான்.
Verse 34
ततो युधिछिरो राजा भीममाह वचो<र्थवत् | तृष्णीं भव न ते जल्प्यमिदं कार्य कथंचन
அப்போது அரசன் யுதிஷ்டிரன் பீமனை நோக்கி நோக்கமுள்ள சொற்களால் கூறினான்—“பீமா, நீ முற்றிலும் மௌனமாக இரு. இந்த நிகழ்வை எவ்விதத்திலும் பேசக்கூடாது.”
Verse 35
एवमुक््त्वा महाबाहुर्धर्मराजो युधिष्ठिर: । भ्रातृभि: सहित: सर्वैरप्रमत्तो5भवत् तदा,यों कहकर महाबाहु धर्मराज युधिष्ठिर अपने सब भाइयोंके साथ उस समयसे खूब सावधान रहने लगे
இவ்வாறு கூறிய பின், மகாபாகுவான தர்மராஜன் யுதிஷ்டிரன் தன் சகோதரர்கள் அனைவருடனும் அந்நேரம் முதல் மிகுந்த விழிப்புடன் இருந்தான்.
Verse 36
सारथिं चास्य दयितमपहस्तेन जध्निवान् । धर्मात्मा विदुरस्तेषां पार्थानां प्रददौ मतिम्
அவன் பீமசேனனின் அன்புச் சாரதியைத் தன் கையாலேயே கொன்றான். அப்போது தர்மாத்மா விதுரன் அந்தப் பார்த்தர்களுக்கு அறிவுரை கூறினான்—அனைத்தையும் மௌனமாகத் தாங்கிக் கொள்ளுமாறு.
Verse 37
भोजने भीमसेनस्य पुन: प्राक्षेपयद् विषम् कालकूटं नवं तीक्ष्णं सम्भूृतं लोमहर्षणम्
திருதராஷ்டிரன் மகன் மீண்டும் பீமசேனனின் உணவில் விஷத்தை கலக்கச் செய்தான்—புதியதும், கூர்மையும், உடல் சிலிர்க்கச் செய்யும் காலகூட விஷத்தை.
Verse 38
वैश्यापुत्रस्तदाचष्ट पार्थानां हितकाम्यया । तच्चापि भुक्त्वाजरयदविकारं वृकोदर:
வைசியப் புதல்வன் யுயுத்ஸு பார்த்தர்களின் நலனைக் கருதி இவ்விஷயத்தை அவர்களிடம் தெரிவித்தான். வ்ருகோதரன் பீமனும் அந்த விஷத்தையும் உண்டு எந்த மாற்றமுமின்றி செரித்துவிட்டான்.
Verse 39
विकारं न हाृजनयत् सुतीक्षणमपि तद् विषम् । भीमसंहनने भीमे अजीर्यत वृकोदरे
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மிகவும் கூர்மையும் வலிமையும் கொண்ட அந்த விஷமும் பீமனில் எந்த மாற்றத்தையும் உண்டாக்கவில்லை. பயங்கர உடலமைப்புடைய மகாபலன் வ்ருகோதரனின் வயிற்றிலுள்ள அக்னி அதைச் செரித்துவிட்டது; ஆகவே தீங்கு செய்யும் நோக்கம் வீணானது.
Verse 40
एवं दुर्योधन: कर्ण: शकुनिश्चापि सौबल: । अनेकैरभ्युपायैस्ताज्जिघांसन्ति सम पाण्डवान्,इस प्रकार दुर्योधन, कर्ण तथा सुबलपुत्र शकुनि अनेक उपायोंद्वारा पाण्डवोंको मार डालना चाहते थे
வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவ்வாறு துரியோதனன், கர்ணன், சுபலனின் மகன் சகுனியும் பல்வேறு சூழ்ச்சிகளால் பாண்டவர்களை அழிக்க விரும்பினர்.
Verse 41
पाण्डवाश्चापि ततू् सर्व प्रत्यजानन्नमर्षिता: । उद्धावनमकुर्वन्तो विदुरस्थ मते स्थिता:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பாண்டவர்களும் இதையெல்லாம் அறிந்து உள்ளுக்குள் சினத்தால் கொதித்தனர்; ஆயினும் விதுரரின் ஆலோசனையில் நிலைத்து, தங்கள் கோபத்தை வெளிப்படுத்தாமல் அவசரச் செயல்களில் இறங்கவில்லை.
Verse 42
कुमारान् क्रीडमानांस्तान् दृष्टवा राजातिदुर्मदान् । गुरुं शिक्षार्थमन्विष्य गौतमं तान् न्न्यवेदयत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த இளவரசர்கள் விளையாட்டில் மூழ்கி மிகுந்த அடங்காமையுடன் இருப்பதைக் கண்ட அரசன், அவர்களை ஒழுக்கப்படுத்த ஒரு குருவைத் தேடி, கௌதம குலத்துக் க்ருபரிடம் அவர்களை ஒப்படைத்தான்.
Verse 43
शरस्तम्बे समुद्भूतं वेदशास्त्रार्थपारगम् । अधिजममुश्न॒ कुरवो धनुर्वेदं कृपात् तु ते
வைசம்பாயனர் கூறினார்—நாணல் கொத்திலிருந்து பிறந்தவனும் வேத-சாஸ்திர அர்த்தங்களில் தேர்ந்தவனுமான க்ருபரிடம் குருவம்ச இளவரசர்கள் சென்று, அவரிடமிருந்து தனுர்வேதத்தை கற்றனர்.
Verse 128
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि भीमप्रत्यागमने अष्टाविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில், ஸம்பவபர்வத்தில், பீமனின் மீள்வருகைச் சம்பவத்தைச் சார்ந்த அஷ்டாவிம்ஶத்யதிகஷததம (128ஆம்) அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns legitimacy versus entitlement: whether kingship should follow mere dynastic proximity or be aligned with capability, public confidence, and dharmic disposition—while rivals contemplate covert action to secure succession.
The chapter underscores that governance is stabilized by restraint, wise counsel, and ethical credibility; when fear and envy govern decision-making, political speech is reinterpreted as threat, inviting escalatory strategies with long-term consequences.
No explicit phalaśruti is stated here; the chapter functions as causal historiography, illustrating how perceptions of legitimacy and unmanaged resentment become formative conditions for later institutional conflict.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.