Shloka 18
Droṇa–Drupada Saṃvāda and Droṇa’s Reception at the Kuru Court (द्रोण-द्रुपद-संवादः; कुरुनगरप्रवेशः)
अधर्मेण न नो धर्म: संयुज्यति कथंचन । लोकक्षायं वरारोहे धर्मोडयमिति मन्यते
adharmeṇa na no dharmaḥ saṁyujyati kathaṁcana | lokakṣāyaṁ varārohe dharmo ’yam iti manyate |
வைசம்பாயனன் கூறினான்— “அதர்மத்தால் எங்கள் தர்மம் எவ்விதத்திலும் அதர்மத்துடன் சேர்ந்துவிடாது. அழகிய இடையுடையவளே! உலகமே இதைத் தன்னே தர்மம் என்று கருதுகிறது—சமூக அழிவைத் தடுப்பதே இந்த தர்மம் என்று. தர்மத்தால் பிறக்கும் புதல்வன் குருக்களில் மிகுந்த தர்மநிஷ்டன் ஆவான்; இதில் ஐயமில்லை. தர்மம் அருளிய புதல்வனின் மனம் அதர்மத்தில் மகிழாது. ஆகவே, மென்மையாகச் சிரிப்பவளே! மனமும் இந்திரியங்களும் அடக்கி, தர்மத்தை முன்னிறுத்தி, உரிய பூஜை முறைகளாலும் விதிப்படி செய்யும் கிரியைகளாலும் தர்மதேவனை ஆஹ்வானம் செய்।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma must not be pursued through unrighteous means; true dharma safeguards society (lokakṣāya). Ethical ends require ethical means, supported by self-restraint and proper ritual discipline.
In the context of seeking a righteous heir, the speaker emphasizes that their course is not adharma: the world recognizes it as dharma that protects social order, and urges the woman addressed to practice restraint and ritually invoke the deity Dharma to obtain a virtuous son.