Adhyaya 106
आदि पर्व — अध्याय १०६ (Pāṇḍu’s Gifts, Forest Residence, and Vidura’s Marriage)
Upa-parva: Pāṇḍu-vana-vihāra (Pāṇḍu’s Forest Sojourn Episode)
Vaiśaṃpāyana narrates that, with Dhṛtarāṣṭra’s approval, Pāṇḍu offers wealth acquired through his own prowess to Bhīṣma, Satyavatī, and his mother Kauśalyā, and sends a portion to Vidura while also gratifying other well-wishers. Bhīṣma reciprocally honors Satyavatī and Kauśalyā with auspicious jewels, and Kauśalyā embraces Bhīṣma with affectionate approval. The chapter then marks Dhṛtarāṣṭra’s performance of large-scale royal sacrifices (aśvamedha-type rites described as grand and richly endowed), signaling continued ritual sovereignty. Subsequently, Pāṇḍu, accompanied by Kuntī and Mādrī, leaves palace comforts for sustained forest living, oriented toward roaming and hunting in the Himalayan regions, where forest-dwellers regard him as exceptionally radiant and martial. Under Dhṛtarāṣṭra’s direction, attendants regularly supply Pāṇḍu with provisions and comforts even in the wilderness. Finally, Pāṇḍu hears of a Pāraśavī maiden of King Devaka, selects her, and arranges her marriage to the wise Vidura; Vidura later fathers sons characterized by discipline and virtues akin to his own.
Chapter Arc: सत्यवती वंश-रक्षा के लिए कठोर किंतु अपरिहार्य उपाय—नियोग—का आदेश देती है; राजकुल की स्त्रियाँ भय, लज्जा और अनिश्चित भविष्य के बीच रात की प्रतीक्षा करती हैं। → कौसल्या को संदेश मिलता है कि ‘देवर’ (व्यास) निशीथ में आएँगे; वह शय्या पर लेटकर भीष्म और कुरुवंश के परिणामों का चिंतन करती है। दीपों के प्रकाश में व्यास का आगमन होता है, पर काशी-सुता (अम्बिका/अम्बालिका) भयवश दृष्टि न उठा सकने, रंग बदलने, या मन के संकोच से नियोग-धर्म निभाने में डगमगाती है। → व्यास नियोग-विधि से क्रमशः रानियों के पास जाते हैं; एक रानी भय से आँखें मूँद लेती है, दूसरी भय/विकार से पीली पड़ जाती है—और इन मानसिक अवस्थाओं की छाया गर्भफल पर पड़ती है; अंततः दासी निर्भय होकर ऋषि का सत्कार करती है और नियोग को स्थिरचित्त से स्वीकारती है। → व्यास मातृ-आज्ञा और वंश-धर्म से उऋण होकर सत्यवती को गर्भ-समाचार देकर अंतर्धान हो जाते हैं; विचित्रवीर्य के क्षेत्र में दैपायन से तीन पुत्र उत्पन्न होते हैं—कुरुवंश-वर्धक, देवगर्भ-प्रभा वाले। → तीनों पुत्रों के जन्म से वंश तो बचता है, पर उनके स्वभाव/शारीरिक-मानसिक लक्षण भविष्य के राज्य-कलह और उत्तराधिकार-संघर्ष की छाया डालते हैं।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ५६ श्लोक हैं) #फशा न () आफ अत+- > यहाँ गुणवानका अर्थ है--नियोगकी विधिको जाननेवाला संयमी पुरुष। मनु महाराजने स्त्रियोंके आपद्धर्मके प्रसंगमें लिखा है-- विधवायां नियुक्तस्तु घृताक्तो वाग्यतो निशि । एकमुत्पादयेत् पुत्रं न द्वितीयं कथंचन ।।
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அதன்பின் உரிய காலத்தில், ருதுஸ்நானம் செய்த மருமகளை படுக்கையில் அமரச் செய்து, சத்தியவதி மெதுவாக இவ்வாறு கூறினாள்—
Verse 2
कौसल्ये देवरस्ते5स्ति सोडउ्द्य त्वानुप्रवेक्ष्यति । अप्रमत्ता प्रतीक्षेनं निशीथे ह्वागमिष्यति
“கௌசல்யே! உனக்கு ஒரு தேவர் (கணவனின் தம்பி) உள்ளான்; இன்றே கருவுறுதலுக்காக அவனே உன்னிடம் வருவான். நீ விழிப்புடன் இருந்து அவனை எதிர்நோக்கி இரு; அவன் துல்லியமாக நள்ளிரவில் இங்கு வருவான்.”
Verse 3
श्वश्वास्तद् वचन श्रुत्वा शयाना शयने शुभे । साचिन्तयत् तदा भीष्ममन्यांश्व॒ कुरुपुड्रवान्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த வார்த்தைகளை கேட்டதும், நல்வரமான படுக்கையில் படுத்திருந்த ஶ்வஶ்வா, அச்சமயம் மனத்துள் பீஷ்மனையும் குருவம்சத்தின் பிற தலைசிறந்த வீரர்களையும் நினைத்து சிந்திக்கத் தொடங்கினாள்।
Verse 4
ततोअम्बिकायां प्रथमं नियुक्त: सत्यवागृषि: । दीप्यमानेषु दीपेषु शरणं प्रविवेश ह
பின்னர் நியோக விதிப்படி சத்தியவாக்கியரான முனிவர் வியாசர் முதலில் அம்பிகையின் மாளிகையில் புகுந்தார். அப்போது அங்கே பல தீபங்கள் ஒளிர்ந்து கொண்டிருந்தன।
Verse 5
तस्य कृष्णस्य कपिलां जटां दीप्ते च लोचने । बशभ्ूणि चैव श्मश्रूणि दृष्टवा देवी न्यमीलयत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த கருநிறத்தவனின் செம்மஞ்சள் சடைகள், ஒளிவீசும் கண்கள், பழுப்புநிற தாடி-மீசை ஆகியவற்றைக் கண்ட தேவியான கௌசல்யா, அச்சமும் வியப்பும் கொண்டு கண்களை மூடினாள்।
Verse 6
सम्बभूव तया सार्ध मातु: प्रियचिकीर्षया । भयात् काशिसुता तं॑ तु नाशक्नोदभिवीक्षितुम्
தாயின் விருப்பத்தை நிறைவேற்ற வியாசர் அவளுடன் சேர்ந்தார்; ஆனால் பயத்தால் காசி அரசனின் மகள் அவரை நிலைத்த பார்வையால் நோக்க இயலவில்லை।
Verse 7
ततो निष्क्रान्तमागम्य माता पुत्रमुवाच ह | अप्यस्या गुणवान् पुत्र राजपुत्रो भविष्यति
வியாசர் வெளியே வந்தபின் தாய் சத்தியவதி வந்து மகனிடம் கூறினாள்—“மகனே! அம்பிகையின் கருவிலிருந்து குணமுடைய அரசகுமாரன் பிறப்பானா?”
Verse 8
निशम्य तद् वचो मातुर्व्यास: सत्यवतीसुतः । नागायुतसमप्राणो विद्वान् राजर्षिसत्तम:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—தாயின் சொற்களை கேட்ட சத்தியவதியின் புதல்வன் வியாசர் உரைத்தார்—“அம்மா! பிறக்கவிருக்கும் இவன் பத்தாயிரம் யானைகளின் வலிமைக்கு ஒப்பான வலிமையுடையவன், கல்வியறிவு மிக்கவன், ராஜரிஷிகளில் முதன்மையானவன், பெரும் பாக்கியசாலி, மகாபராக்கிரமன், மிகுந்த புத்தியுடையவன் ஆவான்; மேலும் அந்த மகாத்மாவுக்கு நூறு புதல்வர்களும் பிறப்பர்.”
Verse 9
महाभागो महावीर्यों महाबुद्धिर्भविष्यति । तस्य चापि शत पुत्रा भविष्यन्ति महात्मन:
“அவன் பெரும் பாக்கியசாலி, மகாவீரியன், மகாபுத்திமான் ஆவான்; அந்த மகாத்மாவுக்கு நூறு புதல்வர்களும் பிறப்பர்.”
Verse 10
कि तु मातुः स वैगुण्यादन्ध एव भविष्यति । तस्य तद् वचन श्रुत्वा माता पुत्रमथाब्रवीत्
“ஆனால் தாயின் குறை காரணமாக அவன் நிச்சயமாகக் குருடனாகவே பிறப்பான்.” அந்தச் சொற்களை கேட்ட தாய் பின்னர் தன் மகனிடம் கூறினாள்.
Verse 11
नान्ध: कुरूणां नृपतिरनुरूपस्तपोधन । ज्ञातिवंशस्य गोप्तारं पितृणां वंशवर्धनम्
“தவத்தில் செல்வமுடையவரே! குருக்களின் அரசன் குருடனாக இருப்பது ஏற்றதல்ல—அவன் உறவினரின் குலத்தை காக்கவும், முன்னோர்களின் வம்சத்தை வளர்க்கவும் வேண்டியவன்.”
Verse 12
द्वितीयं कुरुवंशस्य राजानं दातुमहसि । “किंतु माताके दोषसे वह बालक अन्धा ही होगा।” व्यासजीकी यह बात सुनकर माताने कहा--“तपोधन! कुरुवंशका राजा अन्धा हो यह उचित नहीं है। अतः कुरुवंशके लिये दूसरा राजा दो
“ஆகவே குருவம்சத்திற்காக இரண்டாவது அரசனை அளியுங்கள்.” என்று கூறி, பெரும் புகழுடைய வியாசர் “அப்படியே ஆகுக” என்று உறுதி செய்து அங்கிருந்து புறப்பட்டார்.
Verse 13
सापि कालेन कौसल्या सुषुवे<न्ध॑ तमात्मजम् । पुनरेव तु सा देवी परिभाष्य स्नुषां ततः
வைசம்பாயனர் கூறினார்—காலம் வந்தபோது கௌசல்யையும் அந்தக் குருட்டுப் புதல்வனைப் பெற்றாள். பின்னர் தேவி சத்தியவதி இரண்டாம் மருமகளை அறிவுறுத்தி, முன்புபோல நியோகத்திற்காக மகரிஷி வியாசரை அழைத்தாள். அதே முறையின்படி மகரிஷி அம்பாலிகையை அணுகினார்; அவரைக் கண்டவுடன் அவளும் ஒளியிழந்து பாண்டுவண்ணம் போல வெளிறினாள், பாரதா।
Verse 14
ऋषिमावाहयत् सत्या यथा पूर्वमरिंदम । ततस्तेनैव विधिना महर्षिस्तामपद्यत
வைசம்பாயனர் கூறினார்—எதிரிகளை அடக்கும் வீரனே, சத்தியா (சத்தியவதி) முன்புபோலவே அந்த ரிஷியை அழைத்தாள். பின்னர் அதே விதிமுறையின்படி மகரிஷி அவளை (நியோகத்திற்காக) அணுகினார்.
Verse 15
अम्बालिकामथाभ्यागादृषिं दृष्टवा च सापि तम् । विवर्णा पाण्ड्संकाशा समपद्यत भारत
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பின்னர் அம்பாலிகா அருகே வந்தாள்; அந்த ரிஷியைக் கண்டவுடன் அவளும், பாரதா, நிறமழிந்து பாண்டுவண்ணம் போல வெளிறினாள்.
Verse 16
तां भीतां पाण्डुसंकाशां विषण्णां प्रेक्ष्य भारत । व्यास: सत्यवतीपुत्र इदं वचनमत्रवीत्,जनमेजय! उसे भयभीत, विषादग्रस्त तथा पाण्डु-वर्णकी-सी देख सत्यवतीनन्दन व्यासने यों कहा--
பாரதா, அவளை அச்சமுற்றவளாகவும் பாண்டுவண்ணம் போல வெளிறியவளாகவும் துயருற்றவளாகவும் கண்ட சத்தியவதியின் புதல்வன் வியாசர் இவ்வாறு கூறினார்.
Verse 17
यस्मात् पाण्डुत्वमापन्ना विरूपं॑ प्रेक्ष्य मामिह । तस्मादेष सुतस्ते वै पाण्डुरेव भविष्यति,“अम्बालिके! तुम मुझे विरूप देखकर पाण्डुवर्णकीसी हो गयी थीं, इसलिये तुम्हारा यह पुत्र पाण्डु रंगका ही होगा
இங்கே என்னை விரூபமாகக் கண்டதால் நீ பாண்டுவண்ணம் போல வெளிறினாய்; ஆகவே உன் இந்தப் புதல்வன் நிச்சயமாகப் பாண்டுவண்ணமுடையவனாகவே பிறப்பான்.
Verse 18
नाम चास्यैतदेवेह भविष्यति शुभानने । इत्युक्त्वा स निरक्रामद् भगवानृषिसत्तम:,'शुभानने! इस बालकका नाम भी संसारमें 'पाण्ड” ही होगा।” ऐसा कहकर मुनिश्रेष्ठ भगवान् व्यास वहाँसे निकल गये
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “சுபானனே! இவ்வுலகில் இக்குழந்தையின் பெயர் நிச்சயமாக ‘பாண்டு’ என்றே இருக்கும்.” என்று சொல்லி, முனிவர்களில் சிறந்த பகவான் வியாசர் அங்கிருந்து புறப்பட்டார்.
Verse 19
ततो निष्क्रान्तमालोक्य सत्या पुत्रमथाब्रवीत् । शशंस स पुनर्मात्रि तस्य बालस्य पाण्डुताम्
பின்னர் அவர் வெளியே வந்ததைப் பார்த்து சத்யா (சத்யவதி) தன் மகனிடம் கேட்டாள். அப்போது வியாசர் மீண்டும் தன் தாயிடம் அந்தக் குழந்தை பாண்டு நிறம்—வெண்மையொளி கலந்த வெளிர் நிறம்—உடையது என்று தெரிவித்தார்.
Verse 20
त॑ माता पुनरेवान्यमेकं पुत्रमयाचत । तथेति च महर्षिस्तां मातरं प्रत्यभाषत,उसके बाद सत्यवतीने पुनः एक दूसरे पुत्रके लिये उनसे याचना की। महर्षिने “बहुत अच्छा” कहकर माताकी आज्ञा स्वीकार कर ली
அதன்பின் தாய் மீண்டும் இன்னொரு மகனை வேண்டினாள். மகரிஷி அவளிடம் “ததாஸ்து” என்று கூறி, தாயின் விருப்பத்தை ஏற்றார்.
Verse 21
ततः कुमारं सा देवी प्राप्तकालमजीजनत् । पाण्डुं लक्षणसम्पन्नं दीप्यमानमिव श्रिया,तदनन्तर देवी अम्बालिकाने समय आनेपर एक पाण्डुवर्णके पुत्रको जन्म दिया। वह अपनी दिव्य कान्तिसे उद्धासित हो रहा था
பின்னர் உரிய காலம் வந்தபோது அந்த தேவி ‘பாண்டு’ எனும் மகனைப் பெற்றாள்—அவன் நல்விலக்கணங்களால் நிறைந்தவன்; திருமகளின் (ஸ்ரீ) ஒளியால் பிரகாசிப்பவனெனத் தோன்றினான்.
Verse 22
यस्य पुत्रा महेष्वासा जज्ञिरे पज्च पाण्डवा: | ऋतुकाले ततो ज्येष्ठां वधूं तस्मै न्ययोजयत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அவனிடமிருந்தே மகாதனுர்தரர்களான ஐந்து பாண்டவர்கள் பிறந்தனர். அதன் பின் உரிய காலம் வந்தபோது, சத்யவதி தன் மூத்த மருமகள் அம்பிகையை மீண்டும் வியாசரிடம் செல்லுமாறு நியமித்தாள்.
Verse 23
सा तु रूपं च गन्धं च महर्षे: प्रविचिन्त्य तम् । नाकरोदू वचन देव्या भयात् सुरसुतोपमा
ஆனால் தேவகன்னிகையைப் போல அழகிய அம்பிகை, அந்த மகரிஷியின் அருவருப்பான உருவமும் துர்நாற்றமும் நினைத்து அஞ்சித் தேவீ சத்தியவதியின் ஆணையை நிறைவேற்றவில்லை.
Verse 24
ततः स्वैर्भूषणैर्दासीं भूषयित्वाप्सरोपमाम् | प्रेषयामास कृष्णाय तत: काशिपते: सुता
அப்போது காசியின் அரசனின் மகள் அம்பிகை, தன் ஆபரணங்களால் ஒரு பணிப்பெண்ணை அப்சரையைப் போல அலங்கரித்து, கൃഷ്ണன் (வியாசர்) அருகே அனுப்பினாள்.
Verse 25
सा तमृषिमनुप्राप्तं प्रत्युद्गम्पाभिवाद्य च । संविवेशाभ्यनुज्ञाता सत्कृत्योपचचार ह
மகரிஷி வந்தபோது அந்த பணிப்பெண் முன்னே சென்று வரவேற்று வணங்கினாள்; அனுமதி பெற்ற பின் படுக்கையில் அமர்ந்து, மரியாதையுடன் சேவை-பூஜை செய்யத் தொடங்கினாள்.
Verse 26
कामोपभोगेन रहस्तस्यां तुष्टिमगादृषि: । तया सहोषितो राजन् महर्षि: संशितव्रत:
தனிமையில் அவளுடன் காம இன்பம் அனுபவித்து அந்த ரிஷி மிகுந்த திருப்தி அடைந்தார். அரசே, கடும் விரதம் கொண்ட மகரிஷி அவளுடன் தங்கி (படுக்கையிலிருந்து) எழுந்தார்.
Verse 27
उत्तिष्ठन्नब्रवीदेनाम भुजिष्या भविष्यसि । अयं च ते शुभे गर्भ: श्रेयानुदरमागत: । धर्मात्मा भविता लोके सर्वबुद्धिमतां वर:
எழுந்து ரிஷி அவளிடம் கூறினார்—“சுபே! இனி நீ அடிமை அல்ல. உன் கர்ப்பத்தில் மிகச் சிறந்த குழந்தை வந்துள்ளது. அவன் உலகில் தர்மாத்மாவாகவும், எல்லா ஞானிகளிலும் முதன்மையானவனாகவும் இருப்பான்.”
Verse 28
स जज्ञे विदुरो नाम कृष्णद्वैपायनात्मज: । धृतराष्ट्रस्य वै भ्राता पाण्डोश्वैव महात्मन:
அப்போது விதுரன் எனப் பெயருடையவன் பிறந்தான்; அவன் கிருஷ்ணத்வைபாயனன் (வ்யாசர்) மகன். ஒரே தந்தையால் பிறந்ததால் அவன் அரசன் திருதராஷ்டிரனுக்கும் மகாத்மா பாண்டுவுக்கும் சகோதரன் ஆனான்.
Verse 29
धर्मो विदुररूपेण शापात् तस्य महात्मन: । माण्डव्यस्यार्थतत्त्वज्ञ: कामक्रोधविवर्जित:
மகாத்மா மாண்டவ்யரின் சாபத்தினால் சாட்சாத் தர்மராஜனே விதுர ரூபத்தில் பிறந்தான். அவன் அர்த்தத் தத்துவத்தை அறிந்தவன்; காமமும் கோபமும் அற்றவன்.
Verse 30
कृष्णद्वैपायनो5प्येतत् सत्यवत्यै न््यवेदयत् । प्रलम्भमात्मनश्वैव शूद्राया: पुत्रजन्म च
கிருஷ்ணத்வைபாயனன் (வ்யாசர்) இதையும் சத்யவதியிடம் தெரிவித்தான். தன்னிடம் செய்யப்பட்ட வஞ்சனையையும், சூத்ரப் பணிப்பெண்ணின் கர்ப்பத்திலிருந்து மகன் பிறப்பான் என்ற விளைவையும் வெளிப்படுத்தினான்.
Verse 31
स धर्मस्यानृणो भूत्वा पुनर्मात्रा समेत्य च । तस्यै गर्भ समावेद्य तत्रैवान्तरधीयत
இவ்வாறு தாயின் ஆணையை நிறைவேற்றி வ்யாசர் தர்மக் கடமையிலிருந்து விடுபட்டார். பின்னர் மீண்டும் தம் தாய் சத்யவதியைச் சந்தித்து, கருவுற்ற செய்தியை அறிவித்துவிட்டு அங்கேயே மறைந்தார்.
Verse 32
एते विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे द्ैपयायनादपि । जज्षिरे देवगर्भाभा: कुरुवंशविवर्धना:
விசித்ரவீர்யனின் க்ஷேத்திரத்தில் த்வைபாயனன் (வ்யாசர்) மூலம் இப்புதல்வர்கள் பிறந்தனர்—தேவப் புதல்வரைப் போல ஒளிவீசுவோர்—குருவம்சத்தை வளர்ப்போர்.
Verse 104
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वर्में सत्यवती- उपदेशविषयक एक सौ चारवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்திற்குட்பட்ட சம்பவபர்வத்தில் சத்யவதியின் உபதேசத்தைப் பற்றிய நூற்று நான்காம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Verse 105
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि विचित्रवीर्यसुतोत्पत्तौ पञ्चाधिकशततमो<ध्याय:
இதி ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில், சம்பவபர்வத்தில், விசித்ரவீர்யனுக்குப் புதல்வர்கள் உண்டானதைக் கூறும் நூற்று ஐந்தாம் அத்தியாயம்।
Frequently Asked Questions
The chapter frames a governance dilemma of duty-balancing: how a ruler should distribute personally acquired wealth to elders, advisors, and allies while simultaneously relocating to a forest mode of life without destabilizing courtly obligations and social order.
Authority is shown as relational and accountable: prosperity and power are ethically validated through honoring elders, supporting counselors, and sustaining institutions, even when one’s lifestyle shifts away from the political center.
No explicit phalaśruti is stated in these verses; the chapter’s function is archival and causal—recording actions (gifts, rites, residence change, and marriage arrangements) that establish social legitimacy and narrative continuity.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.