Adhyaya 55
यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम् (Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath)
இந்தப் பகுதியில் அரசசத்தமன் வேதபாரகர்களான ருத்விக்கள், சதஸ்யர்களுடன் சாஸ்திர விதிப்படி செழுமையாக யாகத்தை நிறைவு செய்கிறான். அழகாக அமைந்த வேதி, பாத்திரங்கள், முறையான கர்ம வரிசை ஆகியவற்றுடன் யாகம் முடிந்தபின் ருத்விக்களுக்கு தக்ஷிணை அளித்து, பிராமணர்களுக்கும் வேண்டுபவர்களுக்கும் எதிர்பார்ப்பை மீறி செல்வம் வழங்கி, மூத்தோரின் பாதங்களில் சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம் செய்து மன்னிப்பும் ஆசீர்வாதமும் வேண்டுகிறான். பின்னர் சூத‑மாகத‑வந்திகள் பாடும் புகழ்ச்சி, வாத்தியங்கள், குடை‑சாமரம், நகர அலங்காரம் ஆகியவற்றுடன் ஊர்வலம் சரயூ கரையில் சென்று அவப்ருத ஸ்நானம் செய்கிறது. அதன் பின் வேதமந்திர ஒலியும் மங்கள வாத்தியங்களும் சூழ அரசன் நகரம் திரும்பி, யாக நிறைவு‑தானப் பகிர்வு‑பொது பாராட்டு மூலம் தர்மமும் அரசின் நியாயமும் நிலைபெறுவதை காட்டுகிறது.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे कपिलाश्रमस्थाश्वानयनं नाम चतुष्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५४// äः अभिनन्द्याशिषात्यर्थं लालयन्प्रशशंस ह
இவ்வாறு ஸ்ரீபிரஹ்மாண்ட மகாபுராணத்தில், வாயு உரைத்த மத்தியப் பகுதியில், மூன்றாம் உபோத்தாதப் பாதத்தில் ‘கபிலாஶ்ரமத்தில் இருந்த அஸ்வத்தை கொண்டு வருதல்’ எனும் ஐம்பத்தைந்தாம் அதிகாரம். அப்போது அவன் அவனை வாழ்த்தி, மிகுந்த ஆசீர்வாதம் அளித்து அன்புடன் பாராட்டினான்।
Verse 2
अथ ऋत्विक्सदस्यैश्च सहितो राजसत्तमः / उपाक्रमत तं यज्ञे विधिवद्वेदपारगैः
பின்பு அரசர்களில் சிறந்தவன், ரித்விக்களும் சபையினரும் உடன், வேதத்தில் தேர்ந்தவர்களால் விதிப்படி அந்த யாகத்தைத் தொடங்கினான்।
Verse 3
ततः प्रववृते यज्ञः सर्वसंपद्गुणान्वितः / सम्यगौर्ववसिष्ठाद्यैर्मुनिभिः संप्रवर्त्तितः
அதன்பின் எல்லாச் செல்வமும் நற்குணங்களும் நிறைந்த யாகம் தொடங்கியது; அவ்வாகத்தை அவுர்வர், வசிஷ்டர் முதலிய முனிவர்கள் முறையாக நடத்தத் தொடங்கினர்।
Verse 4
हिरण्मयमयी वेदिः पात्राण्युच्चावचानि च / सुसमृद्धं यथाशास्त्रं यज्ञे सर्वं बभूव ह
பொன்னால் ஆன வேதியும், உயர்ந்ததும் தாழ்ந்ததும் பல பாத்திரங்களும் இருந்தன; சாஸ்திர விதிப்படி யாகத்தில் அனைத்தும் மிகச் செழுமையாக அமைந்திருந்தது।
Verse 5
एवं प्रवर्त्तितं यज्ञमृत्विजः सर्व एव ते / क्रमात्समापयामासुर्यजमानपुरस्सराः
இவ்வாறு தொடங்கிய யாகத்தை, யஜமானனை முன்னிலைப்படுத்தி, எல்லா ரித்விக்களும் ஒழுங்காக நிறைவு செய்தனர்।
Verse 6
समापयित्वा तं यज्ञं राजा विधिविदां वरः / यथावद्दक्षिणां चैव ऋत्विजां प्रददौ तदा
அந்த யாகத்தை நிறைவு செய்த பின், விதிகளை அறிந்தவர்களில் சிறந்த அரசன், அப்போது ரித்விக்களுக்கு உரிய தக்ஷிணையை அளித்தான்।
Verse 7
अथ ऋत्विक्सदस्यानां ब्राह्मणानां तथार्थिनाम् / तत्काङ्क्षितादभ्यधिकं प्रददौ वसु सर्वशः
பின்பு ரித்விக்கள், சபையினர், பிராமணர்கள் மற்றும் வேண்டுவோர்க்கு, அவர்கள் விரும்பியதைவிட அதிகமாக, எல்லாவகைச் செல்வத்தையும் அவர் வழங்கினார்।
Verse 8
एवं संतर्प्य विप्रादीन्दक्षिणाभिर्यथाक्रमम् / क्षमापयामास गुरून्सदस्यान्प्रणिपत्य च
இவ்வாறு முறையே தக்ஷிணை அளித்து பிராமணாதியரைத் திருப்திப்படுத்தி, குருமார்களையும் சபையினரையும் வணங்கி மன்னிப்புக் கேட்டான்।
Verse 9
ब्राह्मणाद्यैस्ततो वर्णैरृत्विग्भिश्च समन्वितः / वारकीयाकदंबैश्च सूतमागधवन्दिभिः
அப்போது அவர் பிராமணாதி வர்ணத்தாரும், ரித்விக்களும் உடன் இருந்து, வாரகீயக் குழுக்களும் சூதர், மாகதர், வந்திகள் ஆகியோராலும் சூழப்பட்டிருந்தார்।
Verse 10
अन्वीयमानः सस्त्रीकः श्वेतच्छत्रविराजितः / दोधूयमानचमरो वालव्यजनराजितः
அவன் மனைவியுடன் பின்தொடரப்பட்டு வந்தான்; வெண்குடை ஒளிவீச, அசையும் சாமரங்களாலும் வால்-விசிறிகளாலும் அழகுபெற்றிருந்தான்।
Verse 11
नानावादित्रनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः / स गत्वा सरयूतीरं यथाशाश्त्रं यथाविधि
பலவகை வாத்தியங்களின் முழக்கத்தால் திசைகள் செவிடானதுபோல் ஆனது; அவன் சாஸ்திரப்படி, விதிமுறையுடன் சரயூ கரைக்கு சென்றான்।
Verse 12
चकारावभृथस्नानं मुदितः सहबन्धुभिः / एवं स्नात्वा सपत्नीकः सुहृद्भिर्ब्राह्मणैः सह
அவன் உறவினர்களுடன் மகிழ்ந்து அவப்ருத ஸ்நானத்தைச் செய்தான்; இவ்வாறு நீராடி, மனைவியுடன் நண்பர்களும் பிராமணர்களும் உடன் இருந்தான்।
Verse 13
वीणावेणुमृदङ्गादिनानावादित्रनिःस्वनैः / मङ्गल्यैर्वेदघोषैश्च सह विप्रजनेरितैः
வீணை, வேணு, மிருதங்கம் முதலிய பல வாத்தியங்களின் ஒலியுடனும், பிராமணர்கள் எழுப்பிய மங்களகரமான வேதகோஷங்களுடனும் சேர்ந்து।
Verse 14
संस्तूयमानः परितः सूतमागधबन्दिभिः / प्रविवेश पुरीं रम्यां हृष्टपुष्टजनायुतम्
சூதர், மாகதர், பந்திகள் ஆகியோர் சுற்றிலும் புகழ்ந்து பாட, மகிழ்ச்சியும் வளமுமுள்ள மக்கள் கூட்டம் நிறைந்த அந்த அழகிய நகரில் அவர் நுழைந்தார்.
Verse 15
श्वेतव्यजन सच्छत्रपताकाध्वजमालिनीम् / सिक्तसंमृष्टभूभागापणशोभासमन्विताम्
அந்நகரம் வெண்சாமரங்கள், அழகிய குடைகள், கொடிகள், த்வஜ மாலைகள் ஆகியவற்றால் அலங்கரிக்கப்பட்டது; தரை நீர் தெளித்து துடைத்து சுத்தமாக்கப்பட்டு, கடைத் தெருக்களின் அழகால் நிறைந்தது.
Verse 16
कैलासाद्रिप्रकाशाभिरुज्ज्वलां सौधपङ्क्तिभिः / स तत्रागरुधूपोत्थगन्धामोदितदिङ्मुखम्
கைலாச மலைபோல் ஒளிரும் மாளிகை வரிசைகளால் அந்த நகரம் பிரகாசித்தது; அங்கு அகறு தூபத்தின் மணம் எழுந்து திசைகள் மகிழ்ந்து மணந்தன.
Verse 17
विकीर्यमाणः परितः पौरनारीजनैर्मुहुः / लाजवर्षेण सानन्दं वीक्षमाणश्च नागरैः
நகரப் பெண்கள் மீண்டும் மீண்டும் சுற்றிலும் அவன் மீது லாஜம் (வறுத்த நெல்) பொழிந்தனர்; நகர மக்கள் மகிழ்ச்சியுடன் அவனை நோக்கிக் கொண்டிருந்தனர்.
Verse 18
उपदाभिरनेकाभिस्तत्रतत्र वणिग्जनैः / संभाव्यमानः शनकैर्जगम स्वपुरं प्रति
அவன் பலவகை காணிக்கைகளால் அங்கங்கே வணிகர்களால் மதிக்கப்படுபவனாய், மெதுவாகத் தன் நகரை நோக்கிச் சென்றான்।
Verse 19
स प्रविश्य गृहं रम्यं सर्वमण्डलमण्डितम् / सम्यक्संभावयामास सुहृदो ब्राह्मणानपि
அவன் எல்லா மண்டலங்களாலும் அலங்கரிக்கப்பட்ட இனிய இல்லத்தில் நுழைந்து, நண்பர்களையும் பிராமணர்களையும் உரிய முறையில் உபசரித்தான்।
Verse 20
संसेव्यमानश्च तदा नानादेशेश्वरैर्नृपैः / सभायां राजशार्दूलो रेमे शक्र इवापरः
அப்போது பல தேசங்களின் அரசர்களால் சேவிக்கப்படுகிற அந்த அரசசிங்கம், சபையில் மற்றொரு இந்திரனைப் போல மகிழ்ந்து விளங்கினான்।
Verse 21
एवं सुहृद्भिः सहितः पूरयित्वा मनोरथम् / सगरः सह भार्याभ्यां रेमे नृपवरोत्तमः
இவ்வாறு நண்பர்களுடன் இருந்து மனோரதம் நிறைவேறப் பெற்ற அரசர்களில் சிறந்த சகரன், தன் இரு மனைவியருடன் மகிழ்ந்து வாழ்ந்தான்।
Verse 22
अंशुमन्तं ततः पौत्रं मुदा विनयशालिनम् / वसिष्ठानुमते राजा यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत्
பின்னர் அரசன் வசிஷ்டரின் அனுமதியுடன், மகிழ்ச்சியோடு பணிவுடைய பேரன் அம்ஷுமந்தனை இளவரசுப் பதவிக்கு அபிஷேகம் செய்தான்।
Verse 23
पौरजानपदानां तु बन्धूनां सुहृदामपि / स प्रियो ऽभवदत्यर्थमुदारैश्च गुणैर्नृपः
நகரமும் நாட்டுப்புறமும் வாழும் மக்கள், உறவினர், நல்வாழ்த்துநர் அனைவருக்கும் அந்த அரசன் தன் உயர்ந்த குணங்களால் மிகுந்த பிரியனானான்।
Verse 24
प्रजास्तमन्वरज्यन्त बालमप्यमितौजसम् / नवं च शुक्लपक्षादौशीतांशुमचिरोदितम्
அளவற்ற ஒளியுடைய அந்த இளையவனையும் மக்கள் பின்தொடர்ந்து நேசித்தனர்; சுக்லபட்சத்தின் தொடக்கத்தில் புதிதாய் உதித்த இளநிலவைப் போல।
Verse 25
स तेन सहितः श्रीमान्सुत्दृद्भिश्च नृपोत्तमः / भार्याभ्यामनुरूपाभ्यां रममाणो ऽवसच्चिरम्
அந்த செல்வமிக்க சிறந்த அரசன், அவனுடனும் வலிமைமிக்க புதல்வர்களுடனும், தக்க இரு மனைவியருடன் மகிழ்ந்து நீண்ட காலம் வாழ்ந்தான்।
Verse 26
युवैव राजशार्दूलः साक्षाद्धर्म इवापरः / पालयामास वसुधां सशैलवनकाननाम्
இளமையிலேயே அந்த அரசசிங்கம், தர்மத்தின் இன்னொரு உருவம் போலத் தோன்றி, மலைகள், வனங்கள், காடுகள் உடன் கூடிய பூமியைப் பாதுகாத்தான்।
Verse 27
एवं महानहिमदीधितिवंशमौलिरत्नाय यमानवपुरुत्तरकोसलेशः / पूर्णेन्दुवत्सकललोकमनो ऽभिरामः सार्द्ध प्रजाभिरखिलाभिरलं जहर्ष
இவ்வாறு யமானவபுரத்தின் உத்தரகோசல அரசன், மஹா-நஹிம-தீதிதி வம்சத்தின் மௌலிரத்தினம், பூர்ணசந்திரனைப் போல எல்லா உலகங்களின் மனத்தையும் கவர்வான், தன் முழுப் பிரஜைகளுடனும் மிகுந்த மகிழ்ச்சியில் திளைத்தான்।
Frequently Asked Questions
In the provided verses, the emphasis is not a Vamsha catalogue but a ritual closure sequence (yajña → dakṣiṇā → avabhṛtha). Any lineage data would likely be contextual or in adjacent chapters rather than explicitly enumerated in this excerpt.
The chapter stresses vedapāragā officiants, a properly prepared vedi and vessels (pātrāṇi), orderly completion (kramāt samāpanam), prescribed dakṣiṇā to ṛtviks/sadasyas, and the avabhṛtha-snāna—together forming the canonical closure and validation of the sacrifice.
Sarayū anchors the rite in sacred geography, while the procession with bards, Vedic chants, and civic decoration externalizes ritual success into public order—encoding how dharma is made visible and politically operative after the sacrificial act.