Adhyaya 28
Kapila Describes Bhakti-Saturated Aṣṭāṅga-Yoga and Meditation on the Lord’s Form
கபிலர் தேவஹூதிக்கு விடுதலை அளிக்கும் உபதேசங்களைத் தொடர்ந்தபடி, சாங்க்ய விவேகத்திலிருந்து பக்தி நிறைந்த அஷ்டாங்க யோக சாதனை மற்றும் சமாதி வழிமுறையை விளக்குகிறார். முதலில் ஸ்வதர்ம அனுஷ்டானம், பகவான் அருளால் திருப்தி, குரு சரணாகதி ஆகிய முன்னோட்ட தர்மங்களைச் சொல்கிறார். அஹிம்சை, சத்தியம், தவம், சௌசம், வேத/ஸ்வாத்யாயம் போன்ற யம-நியம ஒழுக்கங்களுடன் ஆசனம், பிராணாயாமம், பிரத்யாஹாரம், இதயத்தில் தாரணை ஆகியவற்றை நிர்ணயிக்கிறார். பின்னர் யோகி விஷ்ணுவின் சாகார ரூபத்தை தாமரைப் பாதங்களிலிருந்து மேலே அங்கம் அங்கமாகத் தியானிக்க, அந்த கவனம் பக்தியாக மாறி பிரேம-பக்தி லக்ஷணங்களில் நிறைவு பெறுகிறது. இதனால் மனம் குணவினை எதிர்வினைகளிலிருந்து விடுபட்டு, ஆத்மா-தேகம்-அஹங்காரம் வேறுபாடு உணர்ந்து, எல்லா உயிர்களிலும் பரமனின் சக்திகளாக ஒரே ஆத்மாவை சமதரிசனமாகக் காண்கிறான்; இதுவே மாயையைத் தாண்டிய பக்தி-சமாதி என யோகத்தின் பரிபூரணம்.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे । मनो येनैव विधिना प्रसन्नं याति सत्पथम् ॥ १ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்—அரசகுமாரியே, இப்போது விதையுடன் கூடிய யோகத்தின் இலக்கணத்தைச் சொல்கிறேன்; எந்த முறையால் மனம் மகிழ்ந்து சத்பாதை, பரமசத்தியின் பாதை நோக்கி செல்கிறது.
Verse 2
स्वधर्माचरणं शक्त्या विधर्माच्च निवर्तनम् । दैवाल्लब्धेन सन्तोष आत्मविच्चरणार्चनम् ॥ २ ॥
மனிதன் தன் ஆற்றலுக்கேற்ப ஸ்வதர்மத்தைச் செய்ய வேண்டும்; விதர்மத்தைத் தவிர்க்க வேண்டும். இறைவன் அருளால் கிடைத்த அளவிலே திருப்தியடைந்து, சத்குருவின் தாமரைப் பாதங்களைச் சேவித்து வழிபட வேண்டும்।
Verse 3
ग्राम्यधर्मनिवृत्तिश्च मोक्षधर्मरतिस्तथा । मितमेध्यादनं शश्वद्विविक्तक्षेमसेवनम् ॥ ३ ॥
மனிதன் கிராமிய (உலகிய) மதச்சடங்குகளை விட்டு, மோட்சத்தை அளிக்கும் தர்மத்தில் ஈர்ப்புடன் இருக்க வேண்டும். மிகக் குறைவாகவும் தூய்மையாகவும் உணவு உண்டு, எப்போதும் தனிமையில் இருந்து பரம நலத்தை நாட வேண்டும்।
Verse 4
अहिंसा सत्यमस्तेयं यावदर्थपरिग्रह: । ब्रह्मचर्यं तप: शौचं स्वाध्याय: पुरुषार्चनम् ॥ ४ ॥
மனிதன் அஹிம்சையும் சத்தியமும் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்; திருட்டைத் தவிர்க்க வேண்டும்; வாழ்வாதாரத்திற்கு தேவையான அளவையே வைத்துக் கொண்டு திருப்தியடைய வேண்டும். பிரம்மச்சரியம், தவம், தூய்மை, வேத சுவாத்யாயம் செய்து, பரம புருஷ பகவானை வழிபட வேண்டும்।
Verse 5
मौनं सदासनजय: स्थैर्यं प्राणजय: शनै: । प्रत्याहारश्चेन्द्रियाणां विषयान्मनसा हृदि ॥ ५ ॥
மௌனத்தைப் பேண வேண்டும்; பல ஆசனப் பயிற்சியால் நிலைத்தன்மை பெற வேண்டும்; மெதுவாகப் பிராணவாயுவை அடக்க வேண்டும்; புலன்களைப் பொருள்களிலிருந்து இழுத்து மனத்தை இதயத்தில் ஒருமுகப்படுத்த வேண்டும்।
Verse 6
स्वधिष्ण्यानामेकदेशे मनसा प्राणधारणम् । वैकुण्ठलीलाभिध्यानं समाधानं तथात्मन: ॥ ६ ॥
உடலின் பிராணச் சக்கரங்களில் ஒன்றில் மனத்துடன் பிராணனை நிலைநிறுத்தி, வைகுண்டநாத பரமபுருஷனின் தெய்வீக லீலைகளைத் தியானிப்பதே மனத்தின் சமாதி (சமாதானம்) எனப்படும்।
Verse 7
एतैरन्यैश्च पथिभिर्मनो दुष्टमसत्पथम् । बुद्ध्या युञ्जीत शनकैर्जितप्राणो ह्यतन्द्रित: ॥ ७ ॥
இவ்வழிகளாலும் அல்லது பிற சத்வழிகளாலும், இன்பப் பொருள்களை நாடி ஓடும் மாசுற்ற கட்டுப்பாடற்ற மனத்தை அறிவால் மெதுவாக அடக்க வேண்டும்; பிராணனை வென்று, சோர்வின்றி, பகவானில் சிந்தையை நிலைநிறுத்த வேண்டும்।
Verse 8
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य विजितासन आसनम् । तस्मिन्स्वस्ति समासीन ऋजुकाय: समभ्यसेत् ॥ ८ ॥
தூய்மையான தனிமையான இடத்தில் ஆசனத்தை அமைத்து, ஆசனத்தில் கட்டுப்பாடு பெற்றவன் அங்கே சுகமாக அமர்ந்து, உடலை நேராக வைத்துக் கொண்டு, பிராணாயாமத்தைப் பயில வேண்டும்।
Verse 9
प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकै: । प्रतिकूलेन वा चित्तं यथा स्थिरमचञ्चलम् ॥ ९ ॥
பூரக, கும்பக, ரேசக முறைகளால் பிராணப் பாதையைத் தூய்மைப்படுத்த வேண்டும்—ஆழமாக உள்ளிழுத்து, உள்ளே தடுத்து வைத்து, பின்னர் வெளியேற்ற வேண்டும்; அல்லது எதிர்முறையிலும் செய்யலாம். இதனால் மனம் நிலைத்து அசையாது இருக்கும்।
Verse 10
मनोऽचिरात्स्याद्विरजं जितश्वासस्य योगिन: । वाय्वग्निभ्यां यथा लोहं ध्मातं त्यजति वै मलम् ॥ १० ॥
சுவாசத்தை வென்ற யோகியின் மனம் விரைவில் நிர்மலமாகும்; தீயில் வைத்து காற்றால் ஊதப்பட்ட தங்கம்/இரும்பு மாசைத் துறப்பதுபோல।
Verse 11
प्राणायामैर्दहेद्दोषान्धारणाभिश्च किल्बिषान् । प्रत्याहारेण संसर्गान्ध्यानेनानीश्वरान्गुणान् ॥ ११ ॥
பிராணாயாமத்தால் உடல்-தோஷங்கள் எரிகின்றன; தாரணையால் பாவங்கள் நீங்கும். பிரத்யாஹாரத்தால் விஷயச் சங்கம் விடும்; பகவான் தியானத்தால் முக்குண ஆசை அகலும்.
Verse 12
यदा मन: स्वं विरजं योगेन सुसमाहितम् । काष्ठां भगवतो ध्यायेत्स्वनासाग्रावलोकन: ॥ १२ ॥
யோகப் பயிற்சியால் மனம் முற்றிலும் தூய்மையடைந்து நன்கு ஒருமுகப்படும்போது, அரைமூடிய கண்களால் மூக்கின் முனையை நோக்கி, பகவானின் ரூபத்தைத் தியானிக்க வேண்டும்।
Verse 13
प्रसन्नवदनाम्भोजं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । नीलोत्पलदलश्यामं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १३ ॥
பகவானின் முகம் மகிழ்வான தாமரைபோல்; கண்கள் தாமரையின் உள்ள்பகுதி போல செம்மை. உடல் நீலத் தாமரை இதழ்போல் கருமை; அவர் சங்கு, சக்கரம், கதையைத் தாங்குகிறார்।
Verse 14
लसत्पङ्कजकिञ्जल्कपीतकौशेयवाससम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् ॥ १४ ॥
அவரது இடுப்பில் தாமரைத் தூள்போல் ஒளிரும் மஞ்சள் பட்டாடை விளங்குகிறது; மார்பில் ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னம், கழுத்தில் பிரகாசிக்கும் கௌஸ்துப மணியும் தொங்குகிறது।
Verse 15
मत्तद्विरेफकलया परीतं वनमालया । परार्ध्यहारवलयकिरीटाङ्गदनूपुरम् ॥ १५ ॥
அவர் கழுத்தில் காட்டு மலர்களின் அழகிய மாலையை அணிந்துள்ளார்; அதன் இனிய மணத்தால் மயங்கிய தேனீக்கள் மாலையைச் சுற்றி முரளுகின்றன. அவர் உயர்ந்த முத்துமாலை, கிரீடம், தோள்வளையம், கைவளையம், கால் நுப்புரம் ஆகியவற்றால் அலங்கரிக்கப்பட்டுள்ளார்.
Verse 16
काञ्चीगुणोल्लसच्छ्रोणिं हृदयाम्भोजविष्टरम् । दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्धनम् ॥ १६ ॥
இடுப்பை அலங்கரிக்கும் காஞ்சி அணிந்து, அவர் பக்தரின் இதயத் தாமரையில் நிலைபெற்றுள்ளார். அவர் மிக அழகிய தரிசனத்துக்குரியவர், அமைதியானவர்; அவரைக் காணும் கண்களும் மனமும் மகிழ்ச்சி பெறுகின்றன.
Verse 17
अपीच्यदर्शनं शश्वत्सर्वलोकनमस्कृतम् । सन्तं वयसि कैशोरे भृत्यानुग्रहकातरम् ॥ १७ ॥
பிரபு எப்போதும் மிக அழகிய தரிசனத்தையுடையவர்; எல்லா உலகங்களின் வாசிகளாலும் வணங்கத்தக்கவர். அவர் நித்திய இளமைப் பருவத்தில் நிலைத்து, தம் பக்தர்களுக்கு அருள் வழங்க எப்போதும் ஆவலுடன் இருக்கிறார்.
Verse 18
कीर्तन्यतीर्थयशसं पुण्यश्लोकयशस्करम् । ध्यायेद्देवं समग्राङ्गं यावन्न च्यवते मन: ॥ १८ ॥
பிரபுவின் புகழ் பாடத்தக்க புனித தீர்த்தம்; அவரது மகிமை பக்தர்களின் மகிமையையும் உயர்த்துகிறது. ஆகவே பரமபுருஷனின் முழு திவ்ய ரூபத்தையும் தியானிக்க வேண்டும்; மனம் சலிக்காமல் நிலைபெறும் வரை தியானம் தொடர வேண்டும்.
Verse 19
स्थितं व्रजन्तमासीनं शयानं वा गुहाशयम् । प्रेक्षणीयेहितं ध्यायेच्छुद्धभावेन चेतसा ॥ १९ ॥
தூய பக்தி உணர்வுடன் யோகி பிரபுவைத் தியானிக்கிறான்—அவரை தன்னுள் நின்றும், நடந்தும், அமர்ந்தும், படுத்தும் இருப்பதாகக் காண்கிறான்; ஏனெனில் பரமேஸ்வரனின் லீலைகள் எப்போதும் அழகும் ஈர்ப்பும் நிறைந்தவை.
Verse 20
तस्मिँल्लब्धपदं चित्तं सर्वावयवसंस्थितम् । विलक्ष्यैकत्र संयुज्यादङ्गे भगवतो मुनि: ॥ २० ॥
அப்போது யோகி, பகவானின் நித்தியத் திருவுருவில் நிலைபெற்ற மனத்தை, அவரது எல்லா அங்கங்களையும் ஒருசேரக் காணாமல், ஒவ்வொரு அங்கத்திலும் தனித்தனியாகக் கவனம் வைத்து ஒன்றுபடுத்த வேண்டும்।
Verse 21
सञ्चिन्तयेद्भगवतश्चरणारविन्दं वज्राङ्कुशध्वजसरोरुहलाञ्छनाढ्यम् । उत्तुङ्गरक्तविलसन्नखचक्रवाल- ज्योत्स्नाभिराहतमहद्धृदयान्धकारम् ॥ २१ ॥
பக்தன் முதலில் பகவானின் தாமரைத் திருவடிகளைத் தியானிக்க வேண்டும்; அவை வஜ்ரம், அங்குசம், கொடி, தாமரை ஆகிய குறிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டவை. உயர்ந்த செம்மை நகங்களின் நிலவொளி போன்ற பிரகாசம் இதயத்தின் கனமான இருளை அகற்றும்।
Verse 22
यच्छौचनि:सृतसरित्प्रवरोदकेन तीर्थेन मूर्ध्न्यधिकृतेन शिव: शिवोऽभूत् । ध्यातुर्मन:शमलशैलनिसृष्टवज्रं ध्यायेच्चिरं भगवतश्चरणारविन्दम् ॥ २२ ॥
பகவானின் தாமரைத் திருவடிகளைத் துவைத்த நீரிலிருந்து தோன்றிய உயர்ந்த தீர்த்தமான கங்கையைத் தலையில் தாங்குவதால் சிவனும் மேலும் சிவமயமாகிறார். தியானிக்கும் பக்தரின் மனத்தில் குவிந்த பாவமலைகளை இடிக்கும் வஜ்ரம் போன்றவை அந்தத் திருவடிகள்; ஆகவே நீண்ட நேரம் பகவானின் தாமரைத் திருவடிகளைத் தியானிக்க வேண்டும்।
Verse 23
जानुद्वयं जलजलोचनया जनन्या लक्ष्म्याखिलस्य सुरवन्दितया विधातु: । ऊर्वोर्निधाय करपल्लवरोचिषा यत् संलालितं हृदि विभोरभवस्य कुर्यात् ॥ २३ ॥
யோகி தன் இதயத்தில் இவ்வழகிய சேவையை நிலைநிறுத்த வேண்டும்: தாமரைநேத்திரமான லக்ஷ்மி, எல்லாத் தேவராலும் வணங்கப்படுபவளும் பிரம்மாவின் தாயுமாகியவள், தன் கரமலர்களின் மென்மையான ஒளியால் ஆண்டவனின் கால்களையும் தொடைகளையும் வைத்து அன்புடன் மசாஜ் செய்து சேவை செய்கிறாள்।
Verse 24
ऊरू सुपर्णभुजयोरधिशोभमानाव्- ओजोनिधी अतसिकाकुसुमावभासौ । व्यालम्बिपीतवरवाससि वर्तमान काञ्चीकलापपरिरम्भि नितम्बबिम्बम् ॥ २४ ॥
அடுத்ததாக யோகி, சக்தியின் களஞ்சியமான பகவானின் தொடைகளைத் தியானிக்க வேண்டும். அவை ஆளிவிதை மலரின் ஒளிபோல் வெண்மை-நீலப் பிரகாசம் உடையவை; கருடனின் தோள்களில் அமர்ந்திருக்கும் போது மிக அழகாகத் தோன்றும். பின்னர், கணுக்கால் வரை நீளும் மஞ்சள் பட்டாடையில் தங்கிய இடுப்புப்பட்டையால் சூழப்பட்ட அவரது வட்டமான இடுப்பைப் (நிதம்பம்) தியானிக்க வேண்டும்।
Verse 25
नाभिह्रदं भुवनकोशगुहोदरस्थं यत्रात्मयोनिधिषणाखिललोकपद्मम् । व्यूढं हरिन्मणिवृषस्तनयोरमुष्य ध्यायेद्द्वयं विशदहारमयूखगौरम् ॥ २५ ॥
அடுத்து யோகி, ஆண்டவனின் வயிற்றின் நடுவில் உள்ள சந்திரனைப் போன்ற நாபி-குளத்தைத் தியானிக்க வேண்டும். அனைத்துலகங்களின் ஆதாரமான அந்த நாபியிலிருந்து பல லோகங்களைத் தாங்கிய தாமரைத் தண்டு எழுந்தது; அந்தத் தாமரையில் ஆத்மயோனி பிரம்மாவின் வாசம் உள்ளது. அதுபோல, யோகி பகவானின் இரு ஸ்தனமுனைகளையும் தியானிக்க வேண்டும்—அவை சிறந்த மரகதமணிபோல் ஒளிர்ந்து, மார்பில் அணிந்த பால்-வெண்மையான முத்துமாலைகளின் கதிர்களால் வெண்மையாகத் தோன்றுகின்றன।
Verse 26
वक्षोऽधिवासमृषभस्य महाविभूते: पुंसां मनोनयननिर्वृतिमादधानम् । कण्ठं च कौस्तुभमणेरधिभूषणार्थं कुर्यान्मनस्यखिललोकनमस्कृतस्य ॥ २६ ॥
யோகி, பரம்பொருளின் மார்பைத் தியானிக்க வேண்டும்; அது மகாவிபூதி மகாலக்ஷ்மியின் வாசஸ்தலம், மனத்திற்கு ஆனந்தமும் கண்களுக்கு நிறைவும் அளிப்பது. பின்னர், அனைத்துலகமும் வணங்கும் பகவானின் கழுத்தை மனத்தில் பதிய வேண்டும்; அந்தக் கழுத்து மார்பில் தொங்கும் கௌஸ்துப மணியின் அழகை அலங்காரமாக மேலும் உயர்த்துகிறது।
Verse 27
बाहूंश्च मन्दरगिरे: परिवर्तनेन निर्णिक्तबाहुवलयानधिलोकपालान् । सञ्चिन्तयेद्दशशतारमसह्यतेज: शङ्खं च तत्करसरोरुहराजहंसम् ॥ २७ ॥
யோகி, இயற்கையின் பல செயல்களை நடத்தும் தேவர்களின் சக்திகளின் மூலமான ஆண்டவனின் நான்கு கரங்களையும் தியானிக்க வேண்டும். பின்னர் மந்தரமலைச் சுழன்றதால் பளபளப்பாக்கப்பட்ட கை வளையங்கள் மற்றும் ஆபரணங்களை நினைக்க வேண்டும். அதன் பின் ஆயிரம் ஆரங்களுடன், தாங்கமுடியாத ஒளியால் பிரகாசிக்கும் சுதர்சனச் சக்கரத்தையும், தாமரை போன்ற கரத்தில் ராஜஹம்சம் போலத் தோன்றும் சங்கையும் முறையாகத் தியானிக்க வேண்டும்।
Verse 28
कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत दिग्धामरातिभटशोणितकर्दमेन । मालां मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टां चैत्यस्य तत्त्वममलं मणिमस्य कण्ठे ॥ २८ ॥
யோகி, பகவானுக்கு மிகவும் பிரியமான ‘கௌமோதகி’ எனும் கதையை நினைக்க வேண்டும்; அது பகைத் தெய்வீகமற்ற அசுரப் படைகளை நசுக்கி, அவர்களின் இரத்தக் களிம்பால் பூசப்பட்டிருக்கும். பின்னர், ஆண்டவனின் கழுத்தில் உள்ள அழகிய மாலையைத் தியானிக்க வேண்டும்; அதன் சுற்றிலும் வண்டுகள் கூட்டம் இனிய முரசொலிபோல் மும்முரமாக ஒலிக்கும். மேலும், ஆண்டவனின் கழுத்தில் ஒளிரும் முத்துமாலையையும் தியானிக்க வேண்டும்; அது அவருடைய சேவையில் எப்போதும் ஈடுபடும் தூய ஜீவர்களின் சின்னமாகக் கருதப்படுகிறது।
Verse 29
भृत्यानुकम्पितधियेह गृहीतमूर्ते: सञ्चिन्तयेद्भगवतो वदनारविन्दम् । यद्विस्फुरन्मकरकुण्डलवल्गितेन विद्योतितामलकपोलमुदारनासम् ॥ २९ ॥
பின்னர் யோகி, கலங்கிய பக்தர்களுக்கு இரக்கம் கொண்டு இவ்வுலகில் பல வடிவங்களை ஏற்கும் பகவானின் தாமரைமுகத்தைத் தியானிக்க வேண்டும். ஒளிரும் மகர வடிவக் குண்டலங்கள் அசைவதால், அவரது சுத்தமான சபடிகம் போன்ற கன்னங்கள் பிரகாசிக்கின்றன; அவரது மூக்கு உயர்ந்தும் அழகாகவும் உள்ளது।
Verse 30
यच्छ्रीनिकेतमलिभि: परिसेव्यमानं भूत्या स्वया कुटिलकुन्तलवृन्दजुष्टम् । मीनद्वयाश्रयमधिक्षिपदब्जनेत्रं ध्यायेन्मनोमयमतन्द्रित उल्लसद्भ्रु ॥ ३० ॥
அப்போது யோகி பகவானின் பேரழகிய முகத்தைத் தியானிக்க வேண்டும்—அது ஸ்ரீயின் நிகேதனம்; தேனீக்கள் சூழ்ந்து பணிவிடை செய்யும் போல், சுருள் கூந்தல் குழுக்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டது; தாமரை போன்ற கண்களும் ஆடும் புருவங்களும் உடைய அந்த முகத்தின் அழகு, தேனீக்கள் மொய்க்கும் தாமரையையும் அதில் நீந்தும் இரு மீன்களையும் கூட வெட்கப்படச் செய்கிறது।
Verse 31
तस्यावलोकमधिकं कृपयातिघोर- तापत्रयोपशमनाय निसृष्टमक्ष्णो: । स्निग्धस्मितानुगुणितं विपुलप्रसादं ध्यायेच्चिरं विपुलभावनया गुहायाम् ॥ ३१ ॥
யோகிகள் முழு பக்தியோடு, ஆண்டவரின் கருணைமிகு பார்வைகளை நீண்ட நேரம் தியானிக்க வேண்டும்; அவை அவரது கண்களிலிருந்து அடிக்கடி வெளிப்பட்டு, பக்தர்களின் அச்சமூட்டும் மூவகைத் தாபங்களைத் தணிக்கின்றன. அந்த பார்வைகள் அன்புச் சிரிப்புடன் கூடி, அளவற்ற அருளால் நிறைந்தவை।
Verse 32
हासं हरेरवनताखिललोकतीव्र- शोकाश्रुसागरविशोषणमत्युदारम् । सम्मोहनाय रचितं निजमाययास्य भ्रूमण्डलं मुनिकृते मकरध्वजस्य ॥ ३२ ॥
யோகி ஸ்ரீஹரியின் மிகுந்த கருணைமிகு சிரிப்பைத் தியானிக்க வேண்டும்; அது அவருக்கு வணங்கும் அனைவரின் தீவிர துயரத்தால் உருவான கண்ணீர்க் கடலை உலரச் செய்கிறது. மேலும், முனிவர்களின் நன்மைக்காக காமதேவனை மயக்கும்படி அவரது அந்தரங்க சக்தி வெளிப்படுத்திய வளைந்த புருவவட்டத்தையும் யோகி தியானிக்க வேண்டும்।
Verse 33
ध्यानायनं प्रहसितं बहुलाधरोष्ठ- भासारुणायिततनुद्विजकुन्दपङ्क्ति । ध्यायेत्स्वदेहकुहरेऽवसितस्य विष्णोर् भक्त्यार्द्रयार्पितमना न पृथग्दिदृक्षेत् ॥ ३३ ॥
அன்பும் பாசமும் நனைந்த பக்தியுடன், யோகி தன் இதயக் குகையில் உறையும் விஷ்ணுவின் மனம் கவரும் சிரிப்பைத் தியானிக்க வேண்டும். அவர் சிரிக்கையில், உதடுகளின் ஒளியால் சிறிய பற்கள் மல்லிகை மொட்டுகள் போல் இளஞ்சிவப்பாக மின்னும். மனத்தை அதில் அர்ப்பணித்த பின், யோகிக்கு வேறு எதையும் காண விருப்பமில்லை।
Verse 34
एवं हरौ भगवति प्रतिलब्धभावो भक्त्या द्रवद्धृदय उत्पुलक: प्रमोदात् । औत्कण्ठ्यबाष्पकलया मुहुरर्द्यमानस् तच्चापि चित्तबडिशं शनकैर्वियुङ्क्ते ॥ ३४ ॥
இவ்வாறு பகவான் ஹரியில் பரிபூரண பாவம் பெற்ற யோகியின் இதயம் பக்தியால் உருகுகிறது; பேரானந்தத்தில் உடலில் ரோமாஞ்சம் எழுகிறது, தீவிர ஏக்கத்தால் வரும் கண்ணீர்த் துளிகளின் ஓட்டத்தில் அவன் மீண்டும் மீண்டும் நனைக்கப்படுகிறான். பின்னர், ஆண்டவரை ஈர்க்கக் கண்ணியாகப் பயன்படுத்திய அந்த மனத்தையும், மெதுவாகப் பொருட்செயல்களிலிருந்து விலக்கிக் கொள்கிறான்।
Verse 35
मुक्ताश्रयं यर्हि निर्विषयं विरक्तं निर्वाणमृच्छति मन: सहसा यथार्चि: । आत्मानमत्र पुरुषोऽव्यवधानमेकम् अन्वीक्षते प्रतिनिवृत्तगुणप्रवाह: ॥ ३५ ॥
மனம் எல்லா பௌதிக மாசுகளிலிருந்தும் விடுபட்டு, விஷய ஆசைகளிலிருந்து விரக்தமாய், விளக்கின் தீப்பொறிபோல் தூய்மையடைந்து நிர்வாணத்தை அடையும் போது, குணங்களின் ஓட்டம் நின்ற யோகி பரமாத்மாவை இடைவெளியற்ற ஒருமையாய் அனுபவிக்கிறான்।
Verse 36
सोऽप्येतया चरमया मनसो निवृत्त्या तस्मिन्महिम्न्यवसित: सुखदु:खबाह्ये । हेतुत्वमप्यसति कर्तरि दु:खयोर्यत् स्वात्मन्विधत्त उपलब्धपरात्मकाष्ठ: ॥ ३६ ॥
இந்த உச்சமான மனநிவிருத்தியால் மனம் மிக உயர்ந்த அதீத நிலையிலே நிலைத்து, இன்பம்–துன்பம் என்ற பௌதிக கருத்துகளுக்கு அப்பால் தன் மகிமையில் திகழ்கிறது. அப்போது யோகி பரமபுருஷனான பகவானுடன் தன் உறவின் உண்மையை உணர்ந்து, இன்பமும் துன்பமும் அவற்றின் விளைவுகளும் அஞ்ஞானத்தால் உண்டான அகங்காரத்தினாலே என அறிகிறான்; ஆத்மாவினால் அல்ல।
Verse 37
देहं च तं न चरम: स्थितमुत्थितं वा सिद्धो विपश्यति यतोऽध्यगमत्स्वरूपम् । दैवादुपेतमथ दैववशादपेतं वासो यथा परिकृतं मदिरामदान्ध: ॥ ३७ ॥
தன் உண்மைச் சுயரூபத்தை அடைந்ததால், சித்தனுக்கு இந்த உடல் நிற்கிறதா எழுகிறதா, இயங்குகிறதா என்ற எண்ணமே இல்லை; அது விதியால் வந்தது, விதியாலே விலகும்—மது மயக்கத்தில் உள்ளவன் உடலில் ஆடை இருக்கிறதா இல்லையா அறியாததுபோல்।
Verse 38
देहोऽपि दैववशग: खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रतिसमीक्षत एव सासु: । तं सप्रपञ्चमधिरूढसमाधियोग: स्वाप्नं पुनर्न भजते प्रतिबुद्धवस्तु: ॥ ३८ ॥
இவ்வாறு விடுதலை பெற்ற யோகியின் உடலும் இந்திரியங்களும் பகவானின் ஆளுகையில் இருந்து, ஆரம்பிக்கப்பட்ட கர்மம் முடியும் வரை செயல்படும். அவன் தன் இயல்புநிலைக்கு விழித்தெழுந்து சமாதியில் நிலைத்து, உடலின் பக்கவிளைவுகளைத் தன்னுடையவை என ஏற்கான்; ஆகவே உடல் செயல்களை கனவில் உள்ள உடல் செயல்களைப் போலக் கருதுகிறான்।
Verse 39
यथा पुत्राच्च वित्ताच्च पृथङ्मर्त्य: प्रतीयते । अप्यात्मत्वेनाभिमताद्देहादे: पुरुषस्तथा ॥ ३९ ॥
மகன், செல்வம் தன்னிலிருந்து வேறானவை என்றாலும் மனிதன் அவற்றை ‘என்னுடையவை’ எனக் கருதுகிறான்; அதுபோல உடல் முதலியவற்றை ‘நானே’ என அபிமானிக்கிறான். ஆனால் மகனும் செல்வமும் தன்னிலிருந்து வேறு என அறிய முடிவதுபோல், விடுதலை பெற்ற ஆத்மா தானும் தன் உடலும் ஒன்றல்ல என உணர்கிறது।
Verse 40
यथोल्मुकाद्विस्फुलिङ्गाद्धूमाद्वापि स्वसम्भवात् । अप्यात्मत्वेनाभिमताद्यथाग्नि: पृथगुल्मुकात् ॥ ४० ॥
எரியும் மரத்திலிருந்து தீச்சுடர், சினுக்குகள், புகை பிறந்தாலும், அக்கினி தன் சொரூபத்தில் அவற்றிலிருந்து வேறுபட்டதாகத் தோன்றுகிறது।
Verse 41
भूतेन्द्रियान्त:करणात्प्रधानाज्जीवसंज्ञितात् । आत्मा तथा पृथग्द्रष्टा भगवान्ब्रह्मसंज्ञित: ॥ ४१ ॥
பஞ்சபூதம், இந்திரியங்கள், அந்தக்கரணம், பிரதானம் ஆகியவற்றுடன் சேர்ந்த ‘ஜீவன்’ என்பதிலிருந்து வேறுபட்டு, பரப்ரஹ்மன் பகவானே சாட்சி-த்ரஷ்டா ஆத்மா ஆவார்।
Verse 42
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । ईक्षेतानन्यभावेन भूतेष्विव तदात्मताम् ॥ ४२ ॥
யோகி ஒரே மனப்பாங்குடன் எல்லா உயிர்களிலும் ஆத்மாவையும், ஆத்மாவில் எல்லா உயிர்களையும் காண வேண்டும்; இவ்வாறு வேறுபாடின்றி பரமாத்ம உணர்வு பெறுகிறான்।
Verse 43
स्वयोनिषु यथा ज्योतिरेकं नाना प्रतीयते । योनीनां गुणवैषम्यात्तथात्मा प्रकृतौ स्थित: ॥ ४३ ॥
ஒரே தீ பலவகை மரங்களில் பல ரூபமாகத் தோன்றுவது போல, பிரகிருதியின் குண வேறுபாட்டால் ஒரே ஆத்மா பல உடல்களில் வேறுபட்டதாகப் புலப்படுகிறது।
Verse 44
तस्मादिमां स्वां प्रकृतिं दैवीं सदसदात्मिकाम् । दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४४ ॥
ஆகவே காரணமும் காரியமும் என சத்-அசத் ரூபமாகத் தோன்றும், அறிதற்கு அரிய தெய்வீக பிரகிருதி—மாயையை—வென்று யோகி தன் சொரூபத்தில் நிலைபெறுகிறான்।
Frequently Asked Questions
Kapila’s method culminates in personalist absorption: the purified mind beholds and serves the Supreme Lord’s eternal form (Viṣṇu/Hari) within the heart. The meditation is not on a formless absolute but on Bhagavān’s features, ornaments, weapons, and compassionate glances, and it matures into bhakti marked by love (prema), tears, and complete detachment from material desire.
Limb-by-limb meditation (aṅgaśaḥ dhyāna) stabilizes attention and prevents the mind from scattering. Each limb becomes a devotional anchor, drawing the mind from gross distraction to subtle absorption, until remembrance becomes continuous and affectionate—culminating in samādhi where the mind is fixed in Hari rather than in sense objects.
Prāṇāyāma is presented as a purificatory aid: it steadies the mind, clears disturbances, and supports sense-withdrawal and concentration. Kapila explains that regulated breath helps remove mental agitation and supports deeper meditation, but the chapter’s telos is devotion—meditating on the Lord until the heart is transformed.
Parambrahma, the Supreme Personality of Godhead, is the ultimate seer, distinct from the individual jīva who is associated with senses, elements, and conditioned consciousness. Realization means discerning that bodily pleasure and pain belong to false ego and guṇas, while the self is a dependent conscious being meant to be aligned with the Supreme.
The yogī recognizes all manifestations as energies (śakti) of the Supreme and thus sees living entities without material distinction. Like fire appearing differently according to wood and conditions, the same pure spirit is expressed through bodies shaped by the guṇas—leading to compassion and non-envious, spiritual equality.