Adhyaya 26
Sāṅkhya: Categories of the Absolute Truth and the Unfolding of Creation (Tattva-vicāra)
கபிலதேவர் தேவஹூதிக்கு உபதேசத்தைத் தொடர்ந்தபடி, பந்தத்தின் காரணவிளக்கத்திலிருந்து முன்னே சென்று தத்துவங்களின் ஒழுங்கான வரைபடத்தை அளிக்கிறார்; அவற்றின் சரியான அறிவு பொருளாசக்தியை அறுக்கிறது. அவர் பிரதானம்/பிரகிருதியை முக்குண சமநிலை மற்றும் அதன் வெளிப்பாடாக வரையறுத்து, பூத-இந்திரியக் கூட்டத்தை எண்ணி, காலத்தை ஒருங்கிணைக்கும் தத்துவமாகவும் பகவானின் சக்தியாகவும் கூறுகிறார்—அதனால் மாற்றமும் மரணபயமும் ஆளப்படுகின்றன. பகவான் பிரகிருதியில் விதைநாட்டுவதால் மகத்தத்துவம் தோன்றுகிறது; அதில் வாசுதேவ-சமமான தூய சத்த்வத் தெளிவு வெளிப்படுகிறது; பின்னர் அகங்காரம் முக்குணப் பிரிவுகளாக வெளிப்பட்டு—சத்த்வத்திலிருந்து மனம், ரஜஸிலிருந்து புத்தி மற்றும் இந்திரியங்கள், தமஸிலிருந்து தன்மாத்திரைகள் மற்றும் மகாபூதங்கள்—படிப்படியாக சப்தம்→ஆகாசம்→ஸ்பரிசம்→வாயு→ரூபம்→அக்னி→ரசம்→நீர்→கந்தம்→பூமி என உருவாகின்றன. அதன் பின் பகவான் பிரபஞ்ச அண்டத்தில் பிரவேசிக்க, விராட்புருஷனின் அவயவங்களும் அதிதேவதைகளும் தோன்றினாலும், அந்தர்யாமி பரமாத்மா/சைதன்யம் புகாத வரை அந்த உலகதேகம் ஜடமாகவே நிற்கிறது—இயந்திரச் சிருஷ்டி மட்டும் உயிரூட்டாது என்பதைக் கற்பிக்கிறது. இவ்வத்யாயம் சிருஷ்டி-தேகத் தத்துவங்களைத் துல்லியமாக நிறுவி, பக்தி, வைராக்யம், ஞானம் ஆகியவற்றுக்கு அடித்தளம் அமைத்து அடுத்த கபிலயோகப் போக்கைத் தயாரிக்கிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि तत्त्वानां लक्षणं पृथक् । यद्विदित्वा विमुच्येत पुरुष: प्राकृतैर्गुणै: ॥ १ ॥
ஸ்ரீபகவான் (கபிலர்) கூறினார்: அம்மையே, இப்போது நான் உனக்கு பரமத் தத்துவத்தின் பல பிரிவுகளையும் அவற்றின் தனித்த இலக்கணங்களையும் விளக்குகிறேன்; அவற்றை அறிந்தால் மனிதன் இயற்கையின் குணங்களின் தாக்கத்திலிருந்து விடுபடுவான்.
Verse 2
ज्ञानं नि:श्रेयसार्थाय पुरुषस्यात्मदर्शनम् । यदाहुर्वर्णये तत्ते हृदयग्रन्थिभेदनम् ॥ २ ॥
புருஷனுக்குத் தன்னுணர்வு தரும் ஞானமே பரம நிஷ்ரேயஸின் வழி. உலகாசை எனும் இதயக் கட்டுகளை அறுக்கும் அந்த ஞானத்தை நான் உனக்கு விளக்குகிறேன்.
Verse 3
अनादिरात्मा पुरुषो निर्गुण: प्रकृते: पर: । प्रत्यग्धामा स्वयंज्योतिर्विश्वं येन समन्वितम् ॥ ३ ॥
பரம புருஷனாகிய பரமாத்மா ஆதியற்றவர்; இயற்கையின் குணங்களுக்குப் புறம்பானவர், இயற்கைக்கு அப்பாற்பட்டவர். அவர் தன்னொளியால் ஒளிர்பவர்; அந்த ஒளியாலே உலகமெங்கும் நிலைபெறுகிறது.
Verse 4
स एष प्रकृतिं सूक्ष्मां दैवीं गुणमयीं विभु: । यदृच्छयैवोपगतामभ्यपद्यत लीलया ॥ ४ ॥
அந்த எல்லாம் வல்ல இறைவன், தன் லீலையாக, விஷ்ணுவுடன் தொடர்புடைய மூன்று குணங்களால் நிறைந்த தெய்வீக நுண் பிரக்ருதியை தன்னிச்சையாக ஏற்றுக் கொண்டான்.
Verse 5
गुणैर्विचित्रा: सृजतीं सरूपा: प्रकृतिं प्रजा: । विलोक्य मुमुहे सद्य: स इह ज्ञानगूहया ॥ ५ ॥
மூன்று குணங்களால் பலவகை உருவங்களை உருவாக்கும் பிரக்ருதியையும், அதனால் தோன்றும் ஜீவராசிகளின் வடிவங்களையும் கண்ட ஜீவன், மாயையின் ஞானமூடும் சக்தியால் உடனே மயங்குகிறான்.
Verse 6
एवं पराभिध्यानेन कर्तृत्वं प्रकृते: पुमान् । कर्मसु क्रियमाणेषु गुणैरात्मनि मन्यते ॥ ६ ॥
இவ்வாறு மறதி (பராபித்யானம்) காரணமாக, புருஷன் பிரக்ருதியின் கர்த்தൃത്വத்தைத் தன்னதாக எண்ணுகிறான்; குணங்களால் நடைபெறும் செயல்களைத் தன் ஆத்மாவின் செயலென தவறாக கருதுகிறான்.
Verse 7
तदस्य संसृतिर्बन्ध: पारतन्त्र्यं च तत्कृतम् । भवत्यकर्तुरीशस्य साक्षिणो निर्वृतात्मन: ॥ ७ ॥
பௌதிக சிந்தனையே ஜீவனின் சம்சாரப் பந்தத்துக்கும் பரதந்திரத்துக்கும் காரணம். ஆத்மா அகர்த்தா, ஈசனின் சாட்சி, இயல்பில் நிர்விகாரமாயினும், நிபந்தனை வாழ்வால் பாதிக்கப்படுகிறது.
Verse 8
कार्यकारणकर्तृत्वे कारणं प्रकृतिं विदु: । भोक्तृत्वे सुखदु:खानां पुरुषं प्रकृते: परम् ॥ ८ ॥
காரியம்-காரணம் மற்றும் கர்த்தൃത്വத்தின் காரணம் பிரகிருதி என அறிஞர்கள் கூறுவர். ஆனால் பிரகிருதியைத் தாண்டிய புருஷனுக்குரிய இன்ப-துன்ப அனுபவம் அந்த ஆத்மாவினாலேயே நிகழ்கிறது.
Verse 9
देवहूतिरुवाच प्रकृते: पुरुषस्यापि लक्षणं पुरुषोत्तम । ब्रूहि कारणयोरस्य सदसच्च यदात्मकम् ॥ ९ ॥
தேவஹூதி கூறினாள்: ஓ புருஷோத்தம பகவானே, தயை செய்து புருஷனின் மற்றும் அவனுடைய பிரகிருதி-சக்திகளின் இலக்கணங்களை விளக்குங்கள்; வெளிப்பட்டதும் வெளிப்படாததும், சத்-அசத் படைப்பின் காரணங்கள் இவையே.
Verse 10
श्रीभगवानुवाच यत्तत्त्रिगुणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् । प्रधानं प्रकृतिं प्राहुरविशेषं विशेषवत् ॥ १० ॥
பகவான் கூறினார்: முக்குணங்களின் அவ்யக்தமான, நித்தியமான, சத்-அசத் இயல்புடைய காரணக் கூட்டம் ‘பிரதானம்’ எனப்படும். அதுவே வெளிப்பட்ட நிலையிலிருக்கும் போது ‘பிரகிருதி’ என்று அழைக்கப்படுகிறது.
Verse 11
पञ्चभि: पञ्चभिर्ब्रह्म चतुर्भिर्दशभिस्तथा । एतच्चतुर्विंशतिकं गणं प्राधानिकं विदु: ॥ ११ ॥
ஐந்து ஸ்தூல பூதங்கள், ஐந்து தன்மாத்திரைகள், நான்கு அந்தக்கரணங்கள், ஐந்து ஞானேந்திரியங்கள், ஐந்து கர்மேந்திரியங்கள்—இவ்விருபத்திநான்கு தத்துவங்களின் தொகுதி ‘பிராதானிகம்’ என அறியப்படுகிறது.
Verse 12
महाभूतानि पञ्चैव भूरापोऽग्निर्मरुन्नभ: । तन्मात्राणि च तावन्ति गन्धादीनि मतानि मे ॥ १२ ॥
ஐந்து மகாபூதங்கள்—பூமி, நீர், அগ্নி, காற்று, ஆகாயம். மேலும் ஐந்து தன்மாத்திரைகள்—மணம், சுவை, உருவம், தொடுதல், ஒலி—என்பது என் கருத்து.
Verse 13
इन्द्रियाणि दश श्रोत्रं त्वग्दृग्रसननासिका: । वाक्करौ चरणौ मेढ्रं पायुर्दशम उच्यते ॥ १३ ॥
இந்திரியங்கள் பத்து—காது, தோல், கண், நாக்கு, மூக்கு; மேலும் கர்மேந்திரியங்கள்—வாக்கு, கைகள், கால்கள், உபஸ்தம், பாயு—இவையே பத்து எனக் கூறப்படும்.
Verse 14
मनो बुद्धिरहङ्कारश्चित्तमित्यन्तरात्मकम् । चतुर्धा लक्ष्यते भेदो वृत्त्या लक्षणरूपया ॥ १४ ॥
உள்ளுறுப்பு (அந்தக்கரணம்) மனம், புத்தி, அகங்காரம், சித்தம் என நான்கு வடிவில் அனுபவிக்கப்படுகிறது. அவற்றின் வேறுபாடு அவரவர் செயல்களால் மட்டுமே அறியப்படும்.
Verse 15
एतावानेव सङ्ख्यातो ब्रह्मण: सगुणस्य ह । सन्निवेशो मया प्रोक्तो य: काल: पञ्चविंशक: ॥ १५ ॥
இவை அனைத்தும் சகுண பிரம்மமாகக் கணிக்கப்படுகின்றன. இவற்றின் சேர்க்கையை நிகழ்த்தும் தத்துவம் ‘காலம்’ எனப்படும்; அது இருபத்தைந்தாம் தத்துவம் என்று நான் கூறினேன்.
Verse 16
प्रभावं पौरुषं प्राहु: कालमेके यतो भयम् । अहङ्कारविमूढस्य कर्तु: प्रकृतिमीयुष: ॥ १६ ॥
சிலர் காலத்தை பரமபுருஷனின் (பகவானின்) பௌருஷப் பிரபாவம் எனக் கூறுவர்; ஏனெனில் இயற்கையுடன் சேர்ந்த, அகங்காரத்தில் மயங்கிய கர்த்தா ஜீவனுக்கு அதனால் மரணப் பயம் எழுகிறது.
Verse 17
प्रकृतेर्गुणसाम्यस्य निर्विशेषस्य मानवि । चेष्टा यत: स भगवान्काल इत्युपलक्षित: ॥ १७ ॥
ஹே ஸ்வாயம்புவ மனுவின் மகளே, குணசமநிலையுடைய நிர்விசேஷ அவ்யக்தப் பிரகிருதியில் அசைவை எழுப்புவான் அவனே பகவான் ‘காலன்’; அவனிடமிருந்தே படைப்பு தொடங்குகிறது।
Verse 18
अन्त: पुरुषरूपेण कालरूपेण यो बहि: । समन्वेत्येष सत्त्वानां भगवानात्ममायया ॥ १८ ॥
பகவான் தன் ஆத்மமாயையால் எல்லாத் தத்துவங்களையும் ஒழுங்குபடுத்தி, உள்ளே புருஷ ரூபமாக (பரமாத்மாவாக)வும் வெளியே கால ரூபமாகவும் இருந்து, உயிர்களின் கூறுகளைச் சரியாக அமைக்கிறார்।
Verse 19
दैवात्क्षुभितधर्मिण्यां स्वस्यां योनौ पर: पुमान् । आधत्त वीर्यं सासूत महत्तत्त्वं हिरण्मयम् ॥ १९ ॥
பந்தப்பட்ட ஜீவர்களின் தெய்வகதியால் பிரகிருதி கலங்கும்போது, பரம புருஷன் தன் அந்தரங்க சக்தியால் தன் யோனியாகிய பிரகிருதியில் விதையை நிறுவுகிறான்; அப்போது பிரகிருதி ‘ஹிரண்மய’ எனப்படும் மகத்தத்துவத்தைப் பிறப்பிக்கிறது।
Verse 20
विश्वमात्मगतं व्यञ्जन्कूटस्थो जगदङ्कुर: । स्वतेजसापिबत्तीव्रमात्मप्रस्वापनं तम: ॥ २० ॥
இவ்வாறு பல்வகைத் தோற்றங்களை வெளிப்படுத்தி, தன்னுள் எல்லா பிரபஞ்சங்களையும் கொண்டிருக்கும், உலகின் முளையாகிய அழியாத ஒளிமிக்க மகத்தத்துவம், பிரளயத்தில் ஒளியை மூடிய கடும் இருள்—ஆத்மப் பிரஸ்வாபன தமஸ்—அதை விழுங்கிவிடுகிறது।
Verse 21
यत्तत्सत्त्वगुणं स्वच्छं शान्तं भगवत: पदम् । यदाहुर्वासुदेवाख्यं चित्तं तन्महदात्मकम् ॥ २१ ॥
பகவானின் பதத்தை உணர்த்தும் தெளிவான, அமைதியான சத்த்வகுண நிலை—‘வாசுதேவ’ என அழைக்கப்படும் சித்தம் (செய்தி/சிந்தனை, விழிப்புணர்வு)—மகத்தத்துவத்தில் வெளிப்படுகிறது।
Verse 22
स्वच्छत्वमविकारित्वं शान्तत्वमिति चेतस: । वृत्तिभिर्लक्षणं प्रोक्तं यथापां प्रकृति: परा ॥ २२ ॥
மஹத்தத்துவம் வெளிப்பட்ட பின், சித்தத்தின் இவ்விலக்கணங்கள் ஒரே நேரத்தில் தோன்றுகின்றன—தூய்மை, மாற்றமின்மை, அமைதி. மண்ணின் தொடர்புக்கு முன் நீர் இயல்பாகத் தெளிவு, இனிமை, அசைவு இன்றித் திகழ்வதுபோல், தூய சைதன்யத்தின் இலக்கணம் முழு அமைதி, தெளிவு, சிதறாமை ஆகும்.
Verse 23
महत्तत्त्वाद्विकुर्वाणाद्भगवद्वीर्यसम्भवात् । क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविध: समपद्यत ॥ २३ ॥ वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्च यतो भव: । मनसश्चेन्द्रियाणां च भूतानां महतामपि ॥ २४ ॥
பகவானின் வீரிய சக்தியால் தோன்றிய மஹத்தத்துவம் மாற்றமடைந்தபோது அஹங்காரம் எழுகிறது. செயல்-சக்தி மேலோங்கிய அது மூன்று வகை—வைகாரிக (சாத்த்விக), தைஜஸ (ராஜஸ), தாமஸ. இம்மூன்றிலிருந்தே மனம், ஞானேந்திரியங்கள், கர்மேந்திரியங்கள் மற்றும் ஸ்தூல மஹாபூதங்கள் உருவாகின்றன.
Verse 24
महत्तत्त्वाद्विकुर्वाणाद्भगवद्वीर्यसम्भवात् । क्रियाशक्तिरहङ्कारस्त्रिविध: समपद्यत ॥ २३ ॥ वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्च यतो भव: । मनसश्चेन्द्रियाणां च भूतानां महतामपि ॥ २४ ॥
அஹங்காரத்தின் மூன்று வகைகள்—வைகாரிக (சாத்த்விக), தைஜஸ (ராஜஸ), தாமஸ—இவற்றிலிருந்தே மனம், இந்திரியங்கள் மற்றும் ஸ்தூல மஹாபூதங்கள் தோன்றுகின்றன. இந்த அஹங்காரம் பகவானின் சக்தியால் உண்டான மஹத்தத்துவத்தின் மாற்றத்திலிருந்து வெளிப்படுகிறது.
Verse 25
सहस्रशिरसं साक्षाद्यमनन्तं प्रचक्षते । सङ्कर्षणाख्यं पुरुषं भूतेन्द्रियमनोमयम् ॥ २५ ॥
ஆயிரம் தலைகளுடைய சாக்ஷாத் அனந்தப் பெருமான் என்று கூறப்படுபவர், அதே புருஷன் ‘சங்கர்ஷண’ என்ற நாமத்தால் அறியப்படுகிறார்; அவர் பூதங்கள், இந்திரியங்கள், மனம் ஆகிய வடிவங்களாகவும் பரவி நிற்கிறார்.
Verse 26
कर्तृत्वं करणत्वं च कार्यत्वं चेति लक्षणम् । शान्तघोरविमूढत्वमिति वा स्यादहङ्कृते: ॥ २६ ॥
அஹங்காரத்தின் இலக்கணம்—செய்பவன் என்ற கர்த்தൃത്വம், கருவி என்ற கரணத்துவம், விளைவு என்ற காரியத்துவம். குணங்களின் தாக்கத்தால் அதே அஹங்காரம் சாத்த்விகத்தில் அமைதியானது, ராஜஸில் தீவிர/செயல்மிகு, தாமஸில் மயக்கம்/மந்தம் எனப்படுகிறது.
Verse 27
वैकारिकाद्विकुर्वाणान्मनस्तत्त्वमजायत । यत्सङ्कल्पविकल्पाभ्यां वर्तते कामसम्भव: ॥ २७ ॥
சத்த்வமய அகங்காரத்தின் மாற்றத்திலிருந்து மனத் தத்துவம் தோன்றியது; சங்கல்ப‑விகல்பங்களால் அதிலிருந்தே ஆசை எழுகிறது.
Verse 28
यद्विदुर्ह्यनिरुद्धाख्यं हृषीकाणामधीश्वरम् । शारदेन्दीवरश्यामं संराध्यं योगिभि: शनै: ॥ २८ ॥
ஜீவனின் மனம் ‘அனிருத்தன்’ என அறியப்படுகிறது; அவன் இந்திரியங்களின் பரம அதிபதி. அவன் வடிவு சரத்கால நீலத் தாமரைப் போல் கருநீலம்; யோகிகள் மெதுவாகத் தியானசாதனையால் அவனை அடைகின்றனர்.
Verse 29
तैजसात्तु विकुर्वाणाद् बुद्धितत्त्वमभूत्सति । द्रव्यस्फुरणविज्ञानमिन्द्रियाणामनुग्रह: ॥ २९ ॥
ரஜோகுண அகங்காரத்தின் மாற்றத்திலிருந்து, ஓ புண்ணியவதியே, புத்தித் தத்துவம் பிறந்தது. பொருள்கள் வெளிப்படும் போது அவற்றின் இயல்பைத் தீர்மானித்தலும், இந்திரியங்களுக்கு உதவியளித்தலும் புத்தியின் செயல்.
Verse 30
संशयोऽथ विपर्यासो निश्चय: स्मृतिरेव च । स्वाप इत्युच्यते बुद्धेर्लक्षणं वृत्तित: पृथक् ॥ ३० ॥
சந்தேகம், விபரீதப் புரிதல் (மாயை), சரியான நிச்சயம், நினைவு, மற்றும் உறக்கம்—தத்தம் வேறுபட்ட செயல்களின்படி—புத்தியின் தனித்த லட்சணங்களாகக் கூறப்படுகின்றன.
Verse 31
तैजसानीन्द्रियाण्येव क्रियाज्ञानविभागश: । प्राणस्य हि क्रियाशक्तिर्बुद्धेर्विज्ञानशक्तिता ॥ ३१ ॥
ரஜோகுண அகங்காரத்திலிருந்து இருவகை இந்திரியங்கள் தோன்றுகின்றன—கர்மேந்திரியங்கள் மற்றும் ஞானேந்திரியங்கள். கர்மேந்திரியங்கள் பிராண சக்தியைச் சாரும்; ஞானேந்திரியங்கள் புத்தியின் அறிவுச் சக்தியைச் சாரும்.
Verse 32
तामसाच्च विकुर्वाणाद्भगवद्वीर्यचोदितात् । शब्दमात्रमभूत्तस्मान्नभ: श्रोत्रं तु शब्दगम् ॥ ३२ ॥
தமோகுண அகங்காரம் பகவானின் வீர்ய சக்தியால் கலங்கியபோது, சப்தத் தன்மாத்திரம் வெளிப்பட்டது; அந்தச் சப்தத்திலிருந்து ஆகாயமும், சப்தத்தைப் பெறும் செவியுணர்வும் தோன்றின.
Verse 33
अर्थाश्रयत्वं शब्दस्य द्रष्टुर्लिङ्गत्वमेव च । तन्मात्रत्वं च नभसो लक्षणं कवयो विदु: ॥ ३३ ॥
தத்துவம் அறிந்தோர் கூறுவது: சப்தம் பொருளின் அர்த்தத்தைத் தாங்குவது; கண்ணுக்குப் புலப்படாத பேச்சாளரின் இருப்பைச் சுட்டும் குறி; மேலும் ஆகாயத்தின் நுண்மையான தன்மாத்திர ரூபம்.
Verse 34
भूतानां छिद्रदातृत्वं बहिरन्तरमेव च । प्राणेन्द्रियात्मधिष्ण्यत्वं नभसो वृत्तिलक्षणम् ॥ ३४ ॥
ஆகாயத் தத்துவத்தின் செயல்-லட்சணம்: எல்லா உயிர்களுக்கும் வெளி-உள் இருப்புகளுக்கான இடவசதி அளிப்பதும், பிராணன், இந்திரியங்கள், மனம் ஆகியவற்றின் செயல்களுக்கான ஆதாரமாக இருப்பதும் ஆகும்.
Verse 35
नभस: शब्दतन्मात्रात्कालगत्या विकुर्वत: । स्पर्शोऽभवत्ततो वायुस्त्वक्स्पर्शस्य च संग्रह: ॥ ३५ ॥
சப்தத் தன்மாத்திரத்திலிருந்து தோன்றிய ஆகாயம் காலத்தின் உந்துதலால் மாற்றமடைந்தபோது, ஸ்பரிசத் தன்மாத்திரம் வெளிப்பட்டது; அதிலிருந்து வாயுவும், ஸ்பரிசத்தைப் பெறும் தோலுணர்வும் முக்கியமாகத் தோன்றின.
Verse 36
मृदुत्वं कठिनत्वं च शैत्यमुष्णत्वमेव च । एतत्स्पर्शस्य स्पर्शत्वं तन्मात्रत्वं नभस्वत: ॥ ३६ ॥
மென்மை, கடினம், குளிர்ச்சி, வெப்பம்—இவை ஸ்பரிசத்தின் தனித்த குணங்கள்; ஸ்பரிசமே வாயுவின் நுண்மையான தன்மாத்திர ரூபமாகக் கூறப்படுகிறது.
Verse 37
चालनं व्यूहनं प्राप्तिर्नेतृत्वं द्रव्यशब्दयो: । सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं वायो: कर्माभिलक्षणम् ॥ ३७ ॥
வாயுவின் செயல் இயக்கம் உண்டாக்குதல், கலக்குதல், ஒலி முதலிய புலன்விஷயங்களுக்கு அணுகச் செய்தல், மேலும் எல்லா இந்திரியங்களின் செயல்பாட்டிற்கும் வழிநடத்தி ஆதாரமாக இருப்பதாகும்.
Verse 38
वायोश्च स्पर्शतन्मात्राद्रूपं दैवेरितादभूत् । समुत्थितं ततस्तेजश्चक्षू रूपोपलम्भनम् ॥ ३८ ॥
வாயு மற்றும் ஸ்பர்ஷ-தன்மாத்திரையின் சேர்க்கையால், தெய்வ ஏற்பாட்டின்படி பலவகை ரூபங்கள் தோன்றுகின்றன. அவற்றின் வளர்ச்சியால் தேஜஸ் (அக்னி) உண்டாகி, கண் நிறத்துடன் கூடிய ரூபத்தை அறிகிறது.
Verse 39
द्रव्याकृतित्वं गुणता व्यक्तिसंस्थात्वमेव च । तेजस्त्वं तेजस: साध्वि रूपमात्रस्य वृत्तय: ॥ ३९ ॥
அம்மையே, ரூபத்தின் தன்மைகள் அளவு/வடிவு, குணம், தனித்தன்மை ஆகியவற்றால் அறியப்படுகின்றன. தீயின் ரூபம் அதன் தேஜஸ், அதாவது ஒளிப்பொலிவால் உணரப்படுகிறது.
Verse 40
द्योतनं पचनं पानमदनं हिममर्दनम् । तेजसो वृत्तयस्त्वेता: शोषणं क्षुत्तृडेव च ॥ ४० ॥
அக்னியின் செயல்கள்—ஒளி தருதல், சமைத்தல், ஜீரணிக்கச் செய்தல், குளிரை அழித்தல், உலர்த்தல்/ஆவியாக்குதல், மேலும் பசி-தாகம் மற்றும் உண்ணுதல்-பருகுதல் ஆகியவற்றைத் தூண்டுதல்.
Verse 41
रूपमात्राद्विकुर्वाणात्तेजसो दैवचोदितात् । रसमात्रमभूत्तस्मादम्भो जिह्वा रसग्रह: ॥ ४१ ॥
ரூப-தன்மாத்திரையுடன் தேஜஸ் (அக்னி) மாற்றமடைந்து, தெய்வ ஏற்பாட்டால் ரச-தன்மாத்திரை தோன்றியது. ரசத்திலிருந்து நீர் உண்டாயிற்று; ரசத்தை உணரும் நாவும் வெளிப்பட்டது.
Verse 42
कषायो मधुरस्तिक्त: कट्वम्ल इति नैकधा । भौतिकानां विकारेण रस एको विभिद्यते ॥ ४२ ॥
ருசி இயல்பில் ஒன்றே; ஆனால் பௌதிகப் பொருட்களின் சேர்க்கை மற்றும் மாற்றத்தால் அது கசப்பு-துவர்ப்பு, இனிப்பு, கசப்பு, காரம், புளிப்பு, உப்பு எனப் பலவகையாகப் பிரிகிறது।
Verse 43
क्लेदनं पिण्डनं तृप्ति: प्राणनाप्यायनोन्दनम् । तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमा: ॥ ४३ ॥
நீரின் இயல்புகள்—பிறவற்றை ஈரப்படுத்துதல், கலவைகளை உறையச் செய்தல், திருப்தி அளித்தல், உயிரைத் தாங்கி வளர்த்தல், மென்மையாக்குதல், வெப்பத்தை நீக்குதல், நீர்த்தேக்கங்களை இடையறாது நிரப்புதல், தாகம் தணித்து புத்துணர்வு அளித்தல்।
Verse 44
रसमात्राद्विकुर्वाणादम्भसो दैवचोदितात् । गन्धमात्रमभूत्तस्मात्पृथ्वी घ्राणस्तु गन्धग: ॥ ४४ ॥
நீர் ரஸ-தன்மாத்திரையுடன் தெய்வ ஒழுங்கினால் மாற்றமடைந்தபோது, அதிலிருந்து கந்த-தன்மாத்திரை தோன்றுகிறது; அதிலிருந்து பூமியும் மணவுணர்வும் வெளிப்படுகின்றன; அவற்றால் பூமியின் மணத்தைப் பலவாறு அனுபவிக்கிறோம்।
Verse 45
करम्भपूतिसौरभ्यशान्तोग्राम्लादिभि: पृथक् । द्रव्यावयववैषम्याद्गन्ध एको विभिद्यते ॥ ४५ ॥
மணம் இயல்பில் ஒன்றே; ஆனால் சேர்ந்துள்ள பொருட்களின் கூறுகளின் அளவு வேறுபாட்டால் அது கலந்த மணம், துர்நாற்றம், நறுமணம், மெல்லியது, கடுமையானது, புளிப்பானது முதலிய பலவகையாக மாறுகிறது।
Verse 46
भावनं ब्रह्मण: स्थानं धारणं सद्विशेषणम् । सर्वसत्त्वगुणोद्भेद: पृथिवीवृत्तिलक्षणम् ॥ ४६ ॥
பூமியின் செயல்களின் இலக்கணம்—பரப்ரஹ்மத்தின் வடிவங்களை உருவாக்குதல், வாசஸ்தலங்களை அமைத்தல், குடம் முதலிய தாங்கும் பாத்திரங்களைச் செய்தல்; அதாவது பூமி எல்லா தத்துவங்களுக்கும், எல்லா உயிர்களின் குணங்களுக்கும் ஆதாரமும் போஷணத் தளமும் ஆகும்।
Verse 47
नभोगुणविशेषोऽर्थो यस्य तच्छ्रोत्रमुच्यते । वायोर्गुणविशेषोऽर्थो यस्य तत्स्पर्शनं विदु: ॥ ४७ ॥
ஆகாயத்தின் தனிச்சிறப்பு ‘ஒலி’ எதன் பொருளோ, அது செவியுணர்வு (ச்ரோத்ரம்) எனப்படும்; வாயுவின் தனிச்சிறப்பு ‘தொடுதல்’ எதன் பொருளோ, அது தொடுஉணர்வு (ஸ்பர்ஷனம்/தோல்) என அறிஞர்கள் கூறுவர்.
Verse 48
तेजोगुणविशेषोऽर्थो यस्य तच्चक्षुरुच्यते । अम्भोगुणविशेषोऽर्थो यस्य तद्रसनं विदु: । भूमेर्गुणविशेषोऽर्थो यस्य स घ्राण उच्यते ॥ ४८ ॥
அக்னியின் தனிச்சிறப்பு ‘உருவம்’ எதன் பொருளோ, அது கண் (சக்ஷு) எனப்படும். நீரின் தனிச்சிறப்பு ‘சுவை’ எதன் பொருளோ, அது நாவுணர்வு (ரஸனம்) என அறியப்படும். பூமியின் தனிச்சிறப்பு ‘மணம்’ எதன் பொருளோ, அது மூக்குணர்வு (க்ராணம்) எனப்படும்.
Verse 49
परस्य दृश्यते धर्मो ह्यपरस्मिन्समन्वयात् । अतो विशेषो भावानां भूमावेवोपलक्ष्यते ॥ ४९ ॥
காரணம் தன் காரியத்தில் உட்புகுந்திருப்பதால், முன்னதின் லட்சணம் பின்னதிலே காணப்படுகிறது; ஆகவே எல்லாப் பூதங்களின் தனித்தன்மைகள் பூமியிலேயே தெளிவாக வெளிப்படுகின்றன.
Verse 50
एतान्यसंहत्य यदा महदादीनि सप्त वै । कालकर्मगुणोपेतो जगदादिरुपाविशत् ॥ ५० ॥
மஹத்தத்துவம் முதலான இவ்வேழும் கலவையின்றி தனித்தனியாக இருந்தபோது, படைப்பின் ஆதியான பரமபுருஷன் காலம், கர்மம், மற்றும் இயற்கை குணங்களுடன் அவற்றில் பிரவேசித்தான்.
Verse 51
ततस्तेनानुविद्धेभ्यो युक्तेभ्योऽण्डमचेतनम् । उत्थितं पुरुषो यस्मादुदतिष्ठदसौ विराट् ॥ ५१ ॥
பின்னர், ஆண்டவரின் சன்னிதியால் தூண்டப்பட்டு ஒன்றிணைந்த அந்த ஏழு தத்துவங்களிலிருந்து அறிவற்ற ஒரு அண்டம் தோன்றியது; அதிலிருந்தே புகழ்பெற்ற விராட் புருஷன் வெளிப்பட்டான்.
Verse 52
एतदण्डं विशेषाख्यं क्रमवृद्धैर्दशोत्तरै: । तोयादिभि: परिवृतं प्रधानेनावृतैर्बहि: । यत्र लोकवितानोऽयं रूपं भगवतो हरे: ॥ ५२ ॥
இந்த பிரபஞ்ச-அண்டம் பௌதிக சக்தியின் விசேஷ வெளிப்பாடு என அழைக்கப்படுகிறது. நீர், வாயு, அগ্নி, ஆகாயம், அகங்காரம், மகத்தத்துவம் ஆகிய அடுக்குகள் ஒவ்வொன்றும் முந்தையதை விட பத்துமடங்கு தடிமனாக வளர்ந்து இதைச் சூழ்கின்றன; வெளிப்புறத்தில் பிரதானத்தால் மூடப்பட்டுள்ளது. இந்த அண்டத்தின் உள்ளே பகவான் ஹரியின் விராட்-ரூபம் உள்ளது; அதன் அங்கங்களாக பதினான்கு லோக அமைப்புகள் உள்ளன.
Verse 53
हिरण्मयादण्डकोशादुत्थाय सलिलेशयात् । तमाविश्य महादेवो बहुधा निर्बिभेद खम् ॥ ५३ ॥
நீர்மேல் கிடந்த அந்த பொன்மய அண்டகோசத்திலிருந்து எழுந்து, பகவான் விராட்-புருஷன் அதில் பிரவேசித்து அதை பல பிரிவுகளாகப் பகுத்தார்.
Verse 54
निरभिद्यतास्य प्रथमं मुखं वाणी ततोऽभवत् । वाण्या वह्निरथो नासे प्राणोतो घ्राण एतयो: ॥ ५४ ॥
முதலில் அவரில் வாய் தோன்றியது; பின்னர் வாக்கு-இந்திரியம் வெளிப்பட்டது, அதனுடன் அந்த இந்திரியத்தின் அதிஷ்டாதா அগ্নிதேவன் தோன்றினார். அடுத்து இரு நாசிகள் தோன்றின; அவற்றில் மணவுணர்வு (க்ராணேந்திரியம்) மற்றும் பிராணன்—உயிர்வாயு—வெளிப்பட்டன.
Verse 55
घ्राणाद्वायुरभिद्येतामक्षिणी चक्षुरेतयो: । तस्मात्सूर्यो न्यभिद्येतां कर्णौ श्रोत्रं ततो दिश: ॥ ५५ ॥
மணவுணர்வின் பின்பு அதனை ஆளும் வாயுதேவன் தோன்றினார். பின்னர் விராட்-ரூபத்தில் இரு கண்கள் தோன்றி, அவற்றில் பார்வை-இந்திரியம் வெளிப்பட்டது. அதன் பின்பு பார்வையின் அதிஷ்டாதா சூரியதேவன் தோன்றினார். அடுத்து இரு காதுகள் தோன்றி, அவற்றில் கேள்வி-இந்திரியமும், அதனுடன் திசைகளை ஆளும் திக்-தேவர்கள் தோன்றினார்கள்.
Verse 56
निर्बिभेद विराजस्त्वग्रोमश्मश्रवादयस्तत: । तत ओषधयश्चासन् शिश्नं निर्बिभिदे तत: ॥ ५६ ॥
பின்னர் விராட்-புருஷன் தமது தோலை வெளிப்படுத்தினார்; அதிலிருந்து ரோமம், மீசை, தாடி முதலியவை தோன்றின. அதன் பின்பு எல்லா மூலிகைகளும் மருந்துச் செடிகளும் வெளிப்பட்டன; பின்னர் அவருடைய ஜனனேந்திரியமும் தோன்றியது.
Verse 57
रेतस्तस्मादाप आसन्निरभिद्यत वै गुदम् । गुदादपानोऽपानाच्च मृत्युर्लोकभयङ्कर: ॥ ५७ ॥
அதன்பின் ரேதஸ் (பிரஜன சக்தி) மற்றும் நீர்களின் அதிதேவன் வெளிப்பட்டார். பின்னர் குதம் வெளிப்பட்டு, குதத்திலிருந்து அபானவாயு, அபானத்துடன் உலகமெங்கும் அஞ்சப்படும் மிருத்யுதேவன் தோன்றினான்.
Verse 58
हस्तौ च निरभिद्येतां बलं ताभ्यां तत: स्वराट् । पादौ च निरभिद्येतां गतिस्ताभ्यां ततो हरि: ॥ ५८ ॥
பின்னர் ஆண்டவரின் விராட் ரூபத்தின் இரு கைகள் வெளிப்பட்டன; அவைகளுடன் பிடித்தல்-விடுதல் வல்லமை, அதன் பின் ஸ்வராட் இந்திரன் தோன்றினான். அடுத்து இரு கால்கள் வெளிப்பட்டு; அவைகளுடன் நகர்வு, அதன் பின் ஹரி (விஷ்ணு) வெளிப்பட்டார்.
Verse 59
नाड्योऽस्य निरभिद्यन्त ताभ्यो लोहितमाभृतम् । नद्यस्तत: समभवन्नुदरं निरभिद्यत ॥ ५९ ॥
அதன்பின் விராட் உடலின் நாடிகள் வெளிப்பட்டன; அவற்றிலிருந்து லோஹிதம் எனும் இரத்தம் தோன்றியது. பின்னர் நதிகள் (நாடிகளின் அதிஷ்டாத்ரி தெய்வங்கள்) தோன்றின; அதன் பின் வயிறு வெளிப்பட்டது.
Verse 60
क्षुत्पिपासे तत: स्यातां समुद्रस्त्वेतयोरभूत् । अथास्य हृदयं भिन्नं हृदयान्मन उत्थितम् ॥ ६० ॥
அடுத்து பசி மற்றும் தாகம் தோன்றின; அவற்றின் பின்னே சமுத்திரங்கள் வெளிப்பட்டன. பின்னர் இதயம் வெளிப்பட்டு, இதயத்தின் பின் மனம் தோன்றியது.
Verse 61
मनसश्चन्द्रमा जातो बुद्धिर्बुद्धेर्गिरां पति: । अहङ्कारस्ततो रुद्रश्चित्तं चैत्यस्ततोऽभवत् ॥ ६१ ॥
மனத்தின் பின் சந்திரன் தோன்றினான். அடுத்து புத்தி வெளிப்பட்டு, புத்தியின் பின் வாக்கின் அதிபதி பிரம்மா தோன்றினார். பின்னர் அகங்காரம் வெளிப்பட்டு, அதன் பின் ருத்ரன் (சிவன்) தோன்றினார்; ருத்ரனின் பின் சித்தம் மற்றும் சைத்யம்—சேதனையின் அதிதெய்வம்—வெளிப்பட்டன.
Verse 62
एते ह्यभ्युत्थिता देवा नैवास्योत्थापनेऽशकन् । पुनराविविशु: खानि तमुत्थापयितुं क्रमात् ॥ ६२ ॥
இவ்வாறு வெளிப்பட்ட தேவர்கள் மற்றும் இந்திரியங்களின் அதிஷ்டாதேவர்கள் தங்கள் தோற்றத்தின் ஆதாரமான விராட்-புருஷனை எழுப்ப விரும்பினர். ஆனால் இயலாமல், அவரை எழுப்புவதற்காக ஒவ்வொன்றாக மீண்டும் அவரது உடலின் துவாரங்களில் புகுந்தனர்.
Verse 63
वह्निर्वाचा मुखं भेजे नोदतिष्ठत्तदा विराट् । घ्राणेन नासिके वायुर्नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६३ ॥
அக்னிதேவன் வாக்கிந்திரியத்துடன் அவரது வாயில் புகுந்தான்; ஆயினும் விராட்-புருஷன் எழவில்லை. பின்னர் வாயுதேவன் நாற்றிந்திரியத்துடன் அவரது நாசிகளில் புகுந்தான்; அதுவும் அவரை எழுப்பவில்லை.
Verse 64
अक्षिणी चक्षुषादित्यो नोदतिष्ठत्तदा विराट् । श्रोत्रेण कर्णौ च दिशो नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६४ ॥
சூரியதேவன் பார்வை இந்திரியத்துடன் அவரது கண்களில் புகுந்தான்; ஆயினும் விராட்-புருஷன் எழவில்லை. அதுபோல திசைகளின் அதிஷ்டாதேவர்கள் கேள்வி இந்திரியத்துடன் அவரது காதுகளில் புகுந்தனர்; ஆயினும் அவர் எழவில்லை.
Verse 65
त्वचं रोमभिरोषध्यो नोदतिष्ठत्तदा विराट् । रेतसा शिश्नमापस्तु नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६५ ॥
தோலின் அதிஷ்டாதேவர்கள் மற்றும் மூலிகை-தாவரங்கள் உடல் ரோமங்களுடன் அவரது தோலில் புகுந்தன; ஆயினும் விராட்-புருஷன் எழவில்லை. பின்னர் நீரின் அதிஷ்டாதேவன் இனப்பெருக்க சக்தியுடன் அவரது இன உறுப்பில் புகுந்தான்; அதுவும் அவர் எழவில்லை.
Verse 66
गुदं मृत्युरपानेन नोदतिष्ठत्तदा विराट् । हस्ताविन्द्रो बलेनैव नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६६ ॥
மரணதேவன் அபானவாயுவுடன் அவரது மலத்துவாரத்தில் புகுந்தான்; ஆயினும் விராட்-புருஷன் செயலில் ஈடுபடவில்லை. இந்திரன் பிடித்தல்-விடுதல் வலிமையுடன் அவரது கைகளில் புகுந்தான்; ஆயினும் அவர் எழவில்லை.
Verse 67
विष्णुर्गत्यैव चरणौ नोदतिष्ठत्तदा विराट् । नाडीर्नद्यो लोहितेन नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६७ ॥
விஷ்ணு நடப்புச் சக்தியுடன் தம் திருவடிகளில் புகுந்தார்; ஆனாலும் விராட்-புருஷன் அப்போதும் எழவில்லை. இரத்தமும் சுழற்சி சக்தியுமுடன் நாடிகள், நதிகள் புகுந்தன; இருந்தும் அந்த பிரபஞ்சத் தேகம் அசையவில்லை.
Verse 68
क्षुत्तृड्भ्यामुदरं सिन्धुर्नोदतिष्ठत्तदा विराट् । हृदयं मनसा चन्द्रो नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६८ ॥
பசி, தாகத்துடன் சமுத்திரம் அவரது வயிற்றில் புகுந்தது; ஆனாலும் விராட் எழவில்லை. மனத்துடன் சந்திரதேவன் இதயத்தில் புகுந்தான்; இருந்தும் விராட் விழிக்கவில்லை.
Verse 69
बुद्ध्या ब्रह्मापि हृदयं नोदतिष्ठत्तदा विराट् । रुद्रोऽभिमत्या हृदयं नोदतिष्ठत्तदा विराट् ॥ ६९ ॥
புத்தியுடன் பிரம்மாவும் இதயத்தில் புகுந்தார்; ஆனாலும் விராட் எழவில்லை. அகங்காரத்துடன் ருத்ரனும் இதயத்தில் புகுந்தான்; இருந்தும் விராட் அசையவில்லை.
Verse 70
चित्तेन हृदयं चैत्य: क्षेत्रज्ञ: प्राविशद्यदा । विराट् तदैव पुरुष: सलिलादुदतिष्ठत ॥ ७० ॥
ஆனால் சித்தத்துடன் சைத்யன் எனும் அந்தர்யாமி, க்ஷேத்ரஜ்ஞன் இதயத்தில் புகுந்தபோது, அதே நொடியிலே விராட்-புருஷன் காரண நீரிலிருந்து எழுந்தான்.
Verse 71
यथा प्रसुप्तं पुरुषं प्राणेन्द्रियमनोधिय: । प्रभवन्ति विना येन नोत्थापयितुमोजसा ॥ ७१ ॥
தூங்கும் மனிதனைப் பிராணன், இந்திரியங்கள், மனம், புத்தி—அவனாலேயே இயங்கினாலும்—தங்கள் வலிமையால் எழுப்ப முடியாது; பரமாத்மாவின் துணையால் மட்டுமே அவன் விழிக்கிறான்.
Verse 72
तमस्मिन्प्रत्यगात्मानं धिया योगप्रवृत्तया । भक्त्या विरक्त्या ज्ञानेन विविच्यात्मनि चिन्तयेत् ॥ ७२ ॥
ஆகையால் யோகத்தில் நிலைத்த புத்தியால், பக்தி, வைராக்யம், ஞானம் ஆகியவற்றால் விவேகித்து, இத்தேகத்தில் இருப்பினும் தேகத்துக்கு அப்பாற்பட்ட பரமாத்மாவை உள்ளத்தில் தியானிக்க வேண்டும்।
Frequently Asked Questions
Kāla is presented as the mixing/activating factor that coordinates transformation among the elements and triggers the agitation of neutral pradhāna into manifest creation. It also becomes the experiential basis of fear of death when the soul identifies with false ego. In Bhāgavata theism, time is not merely physical duration; it is a potency through which the Supreme governs change while remaining transcendent.
Ahaṅkāra emerges from mahat-tattva and divides by the guṇas: from sattvic ego comes manas (mind, associated with Aniruddha); from rajasic ego arise buddhi (intelligence) and the ten senses (jñānendriyas and karmendriyas); from tamasic ego arise the tanmātras and then the gross elements in sequence—sound→ether, touch→air, form→fire, taste→water, odor→earth—along with their corresponding sense capacities.
The episode teaches that presiding deities and functional organs can exist as a complete system yet remain inert without the presence of Paramātmā, the ultimate animator. This reinforces the Bhāgavata’s hierarchy: material and cosmic mechanisms operate only when empowered by the Lord within, so liberation likewise depends on turning toward that Supersoul through bhakti, detachment, and realized knowledge.
Kapila links cosmic functions to Viṣṇu-tattva expansions: the threefold ahaṅkāra is identified with Saṅkarṣaṇa (connected with Ananta), and the mind is identified with Aniruddha, the ruler of the senses. The intent is theological integration—showing that even the categories of Sāṅkhya ultimately rest on and are governed by the Supreme Person’s expansions.