Adhyaya 2
Uddhava’s Remembrance of Kṛṣṇa and the Theology of the Lord’s Disappearance
விதுரர் கிருஷ்ணகதையை கேட்க வேண்டியபோது, உத்தவர் நினைவு மட்டும் எழுந்தவுடன் பக்தி பரவசத்தில் மூழ்கி, பிரிவுத் துயர-ஆனந்தத்தில் கண்ணீர், ரோமாஞ்சம் போன்ற உடல் மாற்றங்கள் தோன்றுகின்றன. தன்னைச் சமாளித்து, உலகின் ‘சூரியன்’ போல் இருந்த ஸ்ரீகிருஷ்ணன் திரோபாவம் அடைந்ததையும், காலம் யது குலத்தை விழுங்கியதையும் அவர் புலம்புகிறார். யாதவர்கள் எப்போதும் அருகில் இருந்தும் பரம தெய்வத்துவத்தை முழுதாக அறியவில்லை; உண்மையான ஞானம் அருகாமையாலோ கல்வியாலோ அல்ல, சரணாகத பார்வையாலே உண்டாகும் என விளக்குகிறார். யோகமாயையால் பகவான் லீலைக்கேற்ற நித்திய ரூபத்தில் தோன்றுகிறார்; பார்வை அசுத்தமானவர்களுக்கு அவர் மறைந்ததுபோல் தெரிகிறார். பின்னர் வ்ரஜ-மதுரா-த்வாரகா லீலைகள்—சிறையில் பிறப்பு, வ்ரிந்தாவன பால்யம், அசுரவதம், காலிய தமனம், கோவர்தனத் தூக்கம், ராசலீலை—என நினைவூட்டி, கருணையும் ஐஸ்வர்யமும் மனிதர்போன்ற நடத்தையுடன் இணைந்து விளங்குவதை காட்டுகிறார். இவ்வத்தியாயம் விதுரரின் கேள்வியிலிருந்து அடுத்ததாக வரும் முறையான கிருஷ்ணசரிதமும் அவதார-திரோபாவத்தின் தத்துவார்த்தமும் நோக்கி பாலமாகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्री शुक उवाच इति भागवत: पृष्ट: क्षत्त्रा वार्तां प्रियाश्रयाम् । प्रतिवक्तुं न चोत्सेह औत्कण्ठ्यात्स्मारितेश्वर: ॥ १ ॥
ஸ்ரீ சுகதேவர் கூறினார்—விதுரர், பிரியமான ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் செய்திகளைச் சொல்லுமாறு மகாபக்தன் உத்தவரைக் கேட்டபோது, இறைவனை நினைத்தவுடன் மிகுந்த ஏக்கத்தால் உத்தவர் உடனே பதிலளிக்க இயலவில்லை.
Verse 2
य: पञ्चहायनो मात्रा प्रातराशाय याचित: । तन्नैच्छद्रचयन् यस्य सपर्यां बाललीलया ॥ २ ॥
அவர் ஐந்து வயதிலேயே, தாய் காலை உணவுக்காக அழைத்தபோதும், பால்ய லீலையாக ஸ்ரீகிருஷ்ண சேவையில் அத்தனை மூழ்கியிருந்ததால் உணவு உண்ண விரும்பவில்லை.
Verse 3
स कथं सेवया तस्य कालेन जरसं गत: । पृष्टो वार्तां प्रतिब्रूयाद्भर्तु: पादावनुस्मरन् ॥ ३ ॥
இவ்வாறு உத்தவர் சிறுவயதிலிருந்து இடையறாது ஆண்டவனைச் சேவித்தார்; முதுமையிலும் அந்த சேவாபாவம் தளரவில்லை. ஆண்டவனின் செய்தி கேட்டவுடனே அவர் எஜமானனின் திருவடிகளை நினைத்து அதில் மூழ்கினார்.
Verse 4
स मुहूर्तमभूत्तूष्णीं कृष्णाङ्घ्रि सुधया भृशम् । तीव्रेण भक्तियोगेन निमग्न: साधु निर्वृत: ॥ ४ ॥
அவர் ஒரு கணம் முழுதும் மௌனமாயிருந்தார்; உடலும் அசையவில்லை. தீவிர பக்தியோகத்தால் கிருஷ்ணரின் திருவடிகளை நினைவு கூறும் அமுதத்தில் ஆழ்ந்து, சாதுவைப் போல பரம நிறைவும் ஆனந்தமும் பெற்றவரெனத் தோன்றினார்.
Verse 5
पुलकोद्भिन्नसर्वाङ्गो मुञ्चन्मीलद्दृशा शुच: । पूर्णार्थो लक्षितस्तेन स्नेहप्रसरसंप्लुत: ॥ ५ ॥
விதுரர் கண்டார்—உத்தவனின் உடலெங்கும் ரோமாஞ்சம் எழுந்தது; பிரிவுத் துயரக் கண்ணீரை கண்களிலிருந்து துடைத்துக் கொண்டிருந்தான். அதனால், இறைவனின் மீது பரந்த அன்பில் உத்தவன் முழுமையாக நனைந்துள்ளான் என விதுரர் அறிந்தார்।
Verse 6
शनकैर्भगवल्लोकान्नृलोकं पुनरागत: । विमृज्य नेत्रे विदुरं प्रीत्याहोद्धव उत्स्मयन् ॥ ६ ॥
உத்தவன் மெதுவாக பகவானின் உலகிலிருந்து மீண்டும் மனித உலகிற்கு வந்தான். கண்களைத் துடைத்து, பழைய நினைவுகளை எழுப்பி, மகிழ்ச்சியுடன் மெல்லச் சிரித்தபடி விதுரரிடம் பேசினான்।
Verse 7
उद्धव उवाच कृष्णद्युमणिनिम्लोचे गीर्णेष्वजगरेण ह । किं नु न: कुशलं ब्रूयां गतश्रीषु गृहेष्वहम् ॥ ७ ॥
உத்தவன் கூறினான்: அன்பு விதுரரே, உலகின் சூரியனான ஸ்ரீகிருஷ்ணன் மறைந்தார்; காலமெனும் பெரும் பாம்பு எங்கள் இல்லத்தை விழுங்கிவிட்டது. இனி எங்கள் நலத்தைப் பற்றி நான் என்ன சொல்ல முடியும்?
Verse 8
दुर्भगो बत लोकोऽयं यदवो नितरामपि । ये संवसन्तो न विदुर्हरिं मीना इवोडुपम् ॥ ८ ॥
அய்யோ, இந்த உலகம் மிகத் துரதிர்ஷ்டமானது; அதிலும் மிகத் துரதிர்ஷ்டம் யாதவர்கள்—அருகில் வாழ்ந்தும் ஹரியை அறியவில்லை; மீன்கள் நிலாவை அறியாததுபோல்।
Verse 9
इङ्गितज्ञा: पुरुप्रौढा एकारामाश्च सात्वता: । सात्वतामृषभं सर्वे भूतावासममंसत ॥ ९ ॥
யாதவர்கள் குறியறிவில் தேர்ந்தவர்கள், மிகப் பரிபக்குவமானவர்கள், சாத்த்வத தர்மத்தில் நிலைத்தவர்கள். எல்லா விதமான ஓய்விலும் அவர்கள் எப்போதும் ஆண்டவருடன் இருந்தும், அவரை எல்லாவற்றிலும் வாசம் செய்பவன், சாத்த்வதர்களின் உச்ச இறைவன் என்ற அளவிலேயே எண்ணினர்।
Verse 10
देवस्य मायया स्पृष्टा ये चान्यदसदाश्रिता: । भ्राम्यते धीर्न तद्वाक्यैरात्मन्युप्तात्मनो हरौ ॥ १० ॥
பகவானின் மாயையால் மயங்கியும் அசத்தையே சார்ந்தும் இருப்போரின் சொற்கள், ஹரியில் முழுமையாக சரணடைந்தவரின் புத்தியை எந்நேரமும் சிதறடிக்க முடியாது।
Verse 11
प्रदर्श्यातप्ततपसामवितृप्तदृशां नृणाम् । आदायान्तरधाद्यस्तु स्वबिम्बं लोकलोचनम् ॥ ११ ॥
தவம் செய்யாததும், பார்வை நிறைவு பெறாததும் ஆகிய மக்களின் முன், உலகின் கண்களான ஸ்ரீகிருஷ்ணர் தம் உருவை வெளிப்படுத்தி, பின்னர் அதை எடுத்துக்கொண்டு மறைந்தார்।
Verse 12
यन्मर्त्यलीलौपयिकं स्वयोग- मायाबलं दर्शयता गृहीतम् । विस्मापनं स्वस्य च सौभगर्द्धे: परं पदं भूषणभूषणाङ्गम् ॥ १२ ॥
பிரபு தமது உள்சக்தியான யோகமாயையின் வலிமையால், மானிட உலகில் லீலைக்கேற்ற தமது நித்திய உருவைத் தாங்கி அவதரித்தார். அந்த லீலைகள் தம் செல்வத்தில் பெருமை கொண்டவர்களையும், வைகுண்டநாதரான பிரபுவையும் கூட வியப்புறச் செய்தன; ஆகவே ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் தெய்வீக உடலே எல்லா அலங்காரங்களுக்கும் அலங்காரம்।
Verse 13
यद्धर्मसूनोर्बत राजसूये निरीक्ष्य दृक्स्वस्त्ययनं त्रिलोक: । कार्त्स्न्येन चाद्येह गतं विधातु- रर्वाक्सृतौ कौशलमित्यमन्यत ॥ १३ ॥
மகாராஜ யுதிஷ்டிரர் நடத்திய ராஜசூய யாக வேதிக்குச் மூன்று உலகத் தேவர்கள் கூடினர். ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் அழகிய உடல் இலக்கணங்களைப் பார்த்து, மனிதரைப் படைத்த பிரம்மாவின் உச்ச திறமைமிக்க படைப்பு இதுவே என எண்ணினர்।
Verse 14
यस्यानुरागप्लुतहासरास- लीलावलोकप्रतिलब्धमाना: । व्रजस्त्रियो दृग्भिरनुप्रवृत्त- धियोऽवतस्थु: किल कृत्यशेषा: ॥ १४ ॥
அன்பால் நனைந்த சிரிப்பு, ரசமிகு லீலை, பார்வை பரிமாற்றத்தால் பெருமை பெற்ற வ்ரஜ கோபியர்—கிருஷ்ணர் விலகிச் சென்றதும் துயருற்றனர். கண்களால் அவரைத் தொடர்ந்து பார்த்து, புத்தி மயங்கி அமர்ந்தனர்; இல்லறக் கடமைகளை முடிக்க இயலவில்லை।
Verse 15
स्वशान्तरूपेष्वितरै: स्वरूपै- रभ्यर्द्यमानेष्वनुकम्पितात्मा । परावरेशो महदंशयुक्तो ह्यजोऽपि जातो भगवान् यथाग्नि: ॥ १५ ॥
ஆன்மிகமும் பௌதிகமும் ஆகிய இரு படைப்புகளுக்கும் ஆண்டவனான கருணைமிகு பகவான், அமைதியான பக்தர்களும் குணமயமானவர்களும் மோதும் போது, அஜனாக இருந்தும் மகத்தத்துவ அங்கத்துடன் தீ போல அவதரிக்கிறார்।
Verse 16
मां खेदयत्येतदजस्य जन्म- विडम्बनं यद्वसुदेवगेहे । व्रजे च वासोऽरिभयादिव स्वयं पुराद् व्यवात्सीद्यदनन्तवीर्य: ॥ १६ ॥
அஜனான ஸ்ரீகிருஷ்ணன் வசுதேவனின் சிறையிலே பிறந்தது, பகைவர் அச்சத்தால் வ்ரஜத்தில் மறைவாக வாழ்ந்தது, எல்லையற்ற வலிமையுடனும் மதுராவை அச்சத்தால் விட்டு சென்றது—இவற்றை நினைத்தால் என் உள்ளம் வருந்துகிறது।
Verse 17
दुनोति चेत: स्मरतो ममैतद् यदाह पादावभिवन्द्य पित्रो: । ताताम्ब कंसादुरुशङ्कितानां प्रसीदतं नोऽकृतनिष्कृतीनाम् ॥ १७ ॥
கம்சன் அச்சத்தால் வீட்டை விட்டு தூரமிருந்ததால் கிருஷ்ண-பலராமர் பெற்றோரின் திருவடிகளைச் சேவிக்க இயலவில்லை; அப்போது ஆண்டவன், “அம்மா, அப்பா, எங்களை மன்னியுங்கள்” என்று வேண்டினார். இதை நினைத்தால் என் மனம் வலிக்கிறது।
Verse 18
को वा अमुष्याङ्घ्रि सरोजरेणुं विस्मर्तुमीशीत पुमान् विजिघ्रन् । यो विस्फुरद्भ्रूविटपेन भूमे- र्भारं कृतान्तेन तिरश्चकार ॥ १८ ॥
அவரது தாமரைத் திருவடித் தூளை ஒருமுறை கூட மணந்தவன் அதை எவ்வாறு மறப்பான்? புருவ இலைகள் விரிவதுபோல் ஒரு சுடர்ச்சியாலேயே ஸ்ரீகிருஷ்ணன் பூமிக்குப் பாரமானவர்களுக்கு யமன் போல் மரண அடி கொடுத்தார்।
Verse 19
दृष्टा भवद्भिर्ननु राजसूये चैद्यस्य कृष्णं द्विषतोऽपि सिद्धि: । यां योगिन: संस्पृहयन्ति सम्यग् योगेन कस्तद्विरहं सहेत ॥ १९ ॥
ராஜசூயத்தில் நீங்கள் கண்டீர்கள்—கிருஷ்ணனை வெறுத்த சேதி அரசன் சிசுபாலனுக்கும் யோகசித்தி கிடைத்தது. யோகிகள் சாதனையால் ஏங்கும் அந்தப் பேற்றை அளிக்கும் ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் பிரிவை யார் தாங்க முடியும்?
Verse 20
तथैव चान्ये नरलोकवीरा य आहवे कृष्णमुखारविन्दम् । नेत्रै: पिबन्तो नयनाभिरामं पार्थास्त्रपूत: पदमापुरस्य ॥ २० ॥
அவ்வாறே நரலோகத்தின் மற்ற வீரர்களும் குருக்ஷேத்திரப் போரில் அர்ஜுனனின் அம்புத் தாக்குதலால் தூய்மையடைந்து, கண்களுக்கு இனிய ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் தாமரைமுகத்தை நோக்கிக்கொண்டே ஆண்டவனின் பரமபதத்தை அடைந்தனர்।
Verse 21
स्वयं त्वसाम्यातिशयस्त्र्यधीश: स्वाराज्यलक्ष्म्याप्तसमस्तकाम: । बलिं हरद्भिश्चिरलोकपालै: किरीटकोट्येडितपादपीठ: ॥ २१ ॥
ஆனால் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் தானே எல்லா ‘மூன்றுகளின்’ அதிபதி; ஒப்பற்ற, சுயாதீன பரம்பொருள்; சுவராஜ்ய-லக்ஷ்மியால் எல்லா விருப்பங்களும் நிறைவேறியவன். சிரஞ்சீவி லோகபாலர்கள் கோடிக்கணக்கான கிரீடங்களால் அவன் பாதபீடத்தைத் தொட்டு பூஜை உபகரணங்களை அர்ப்பணித்து வணங்குகின்றனர்।
Verse 22
तत्तस्य कैङ्कर्यमलं भृतान्नो विग्लापयत्यङ्ग यदुग्रसेनम् । तिष्ठन्निषण्णं परमेष्ठिधिष्ण्ये न्यबोधयद्देव निधारयेति ॥ २२ ॥
ஆகவே, விதுரா, அவனுடைய சேவகர்களான நமக்கு இது வேதனை தராதா? அரச சிங்காசனத்தில் அமர்ந்திருந்த உக்ரசேனன் முன் ஆண்டவன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் நின்று, பணிவுடன் “தேவா, தயை செய்து இதை அறிந்தருளுங்கள்” என்று விளக்கமளித்ததை நினைத்தால்.
Verse 23
अहो बकी यं स्तनकालकूटं जिघांसयापाययदप्यसाध्वी । लेभे गतिं धात्र्युचितां ततोऽन्यं कं वा दयालुं शरणं व्रजेम ॥ २३ ॥
அய்யோ! பூதனா எவ்வளவு தீயவள்—கொல்லும் எண்ணத்துடன் விஷமயமான மார்பை ஊட்டினாள்; ஆனாலும் அவளுக்கு தாய்ப்பால் கொடுத்த தாத்ரி-மாதாவுக்குரிய நிலை கிடைத்தது. இத்தகைய கருணையுள்ளவரை விட அதிக கருணையாளர் யார்? நாம் இன்னார் சரணடைவோம்?
Verse 24
मन्येऽसुरान् भागवतांस्त्र्यधीशे संरम्भमार्गाभिनिविष्टचित्तान् । ये संयुगेऽचक्षत तार्क्ष्यपुत्र- मंसे सुनाभायुधमापतन्तम् ॥ २४ ॥
நான் கருதுவது: மூவகைகளின் அதிபதியான ஆண்டவனுக்கு விரோதமாக உள்ள அசுரர்களும் பக்தர்களை விட மேலானவர்களே; ஏனெனில் போரில் பகைச் சிந்தனையில் மூழ்கியிருந்தாலும், தார்க்ஷ்யபுத்திரன் கருடனின் தோளில் ஏறி, கையில் சுதர்சனச் சக்கர ஆயுதம் தாங்கி வருகிற பிரபுவை அவர்கள் காண்கிறார்கள்.
Verse 25
वसुदेवस्य देवक्यां जातो भोजेन्द्रबन्धने । चिकीर्षुर्भगवानस्या: शमजेनाभियाचित: ॥ २५ ॥
பூமியின் நலனுக்காக பிரம்மா வேண்டிய பரமபுருஷன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன், போஜராஜன் சிறையில் தேவகியின் கருவில் வசுதேவருக்கு மகனாக அவதரித்தான்।
Verse 26
ततो नन्दव्रजमित: पित्रा कंसाद्विबिभ्यता । एकादश समास्तत्र गूढार्चि: सबलोऽवसत् ॥ २६ ॥
பின்பு கம்சனின் அச்சத்தால் தந்தை வசுதேவன் அவரை நந்த மகாராஜாவின் வ்ரஜத்திற்கு கொண்டு சென்றான்; அங்கே பலராமனுடன் மறைந்த தீப்பொறிபோல் பதினொன்று ஆண்டுகள் வாழ்ந்தான்।
Verse 27
परीतो वत्सपैर्वत्सांश्चारयन् व्यहरद्विभु: । यमुनोपवने कूजद्द्विजसंकुलिताङ्घ्रिपे ॥ २७ ॥
கோபால சிறுவர்களும் கன்றுகளும் சூழ, எல்லாம் வல்ல இறைவன் யமுனைத் துறை தோட்டங்களில், கீச்செழும் பறவைகள் நிறைந்த மரநிழலில் உலாவினான்।
Verse 28
कौमारीं दर्शयंश्चेष्टां प्रेक्षणीयां व्रजौकसाम् । रुदन्निव हसन्मुग्धबालसिंहावलोकन: ॥ २८ ॥
வ்ரஜவாசிகளுக்கே காணத்தக்க குழந்தைச் செயல்களை ஆண்டவன் வெளிப்படுத்தினான்; சிலவேளை அழுதும் சிலவேளை சிரித்தும், மயக்கும் பிள்ளையாய், சிங்கக் குட்டிபோல் தோன்றினான்।
Verse 29
स एव गोधनं लक्ष्म्या निकेतं सितगोवृषम् । चारयन्ननुगान् गोपान् रणद्वेणुररीरमत् ॥ २९ ॥
லட்சுமியின் உறைவிடமான அந்த ஆண்டவன், அழகிய காளைகளையும் மாடுகளையும் மேய்த்தபடி, உடன் வரும் கோபர்களை இனிய வேணு நாதத்தால் மகிழ்வித்தான்।
Verse 30
प्रयुक्तान् भोजराजेन मायिन: कामरूपिण: । लीलया व्यनुदत्तांस्तान् बाल: क्रीडनकानिव ॥ ३० ॥
போஜராஜன் கம்சன் அனுப்பிய வடிவமாற்ற வல்ல மாயவாதிகள் கிருஷ்ணனை கொல்ல வந்தனர்; ஆனால் பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் லீலையால் அவர்களை ஒரு குழந்தை பொம்மைகளை உடைப்பதுபோல் எளிதில் அழித்தார்।
Verse 31
विपन्नान् विषपानेन निगृह्य भुजगाधिपम् । उत्थाप्यापाययद्गावस्तत्तोयं प्रकृतिस्थितम् ॥ ३१ ॥
யமுனையின் ஒரு பகுதி நாகாதிபதி காலியனின் விஷத்தால் மாசடைந்து, வ்ரஜவாசிகள் திகைத்தனர். பகவான் நீருக்குள்ளேயே அந்த நாகராஜனை அடக்கி விரட்டினார்; பின்னர் பசுக்களுக்கு அந்த நீரைப் பருகச் செய்து, அது மீண்டும் இயல்புநிலைக்கு வந்ததை நிரூபித்தார்।
Verse 32
अयाजयद्गोसवेन गोपराजं द्विजोत्तमै: । वित्तस्य चोरुभारस्य चिकीर्षन् सद्वययं विभु: ॥ ३२ ॥
சர்வவல்லவன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன், நந்த மகாராஜாவின் பெரும் செல்வத்தை கோ-ஆராதனையில் பயன்படுத்தவும், தேவராஜன் இந்திரனுக்கு பாடம் புகட்டவும் விரும்பினார். ஆகவே, அறிஞர் பிராமணர்களின் துணையுடன் மேய்ச்சல் நிலமும் பசுக்களும் ‘கோசவ’ வழிபாட்டால் பூஜிக்கப்பட வேண்டும் எனத் தந்தைக்கு அறிவுறுத்தினார்।
Verse 33
वर्षतीन्द्रे व्रज: कोपाद्भग्नमानेऽतिविह्वल: । गोत्रलीलातपत्रेण त्रातो भद्रानुगृह्णता ॥ ३३ ॥
தன் மரியாதை அவமதிக்கப்பட்ட கோபத்தில் இந்திரன் வ்ரஜத்தின் மீது இடையறாது மழை பொழிந்தான்; அதனால் வ்ரஜவாசிகள் மிகுந்த துயரில் ஆழ்ந்தனர். ஆனால் கருணைமிகு பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் கோவர்தன மலைையை லீலா-குடையாக உயர்த்தி அவர்களை அபாயத்திலிருந்து காத்தார்।
Verse 34
शरच्छशिकरैर्मृष्टं मानयन् रजनीमुखम् । गायन् कलपदं रेमे स्त्रीणां मण्डलमण्डन: ॥ ३४ ॥
சரத்கால நிலவொளி பொலிந்த இரவின் தொடக்கத்தில், இனிய பாடல்களைப் பாடி, பெண்களின் வட்டத்தின் மைய அழகாக விளங்கிய பகவான் ஆனந்தமாக விளையாடினார்।
Frequently Asked Questions
Uddhava’s silence and tears are symptoms of bhāva—devotional ecstasy—arising from intense remembrance (smaraṇa) and separation (vipralambha). In Bhāgavata theology, such transformation indicates that the heart has deeply assimilated love for Bhagavān; speech momentarily fails because the mind is absorbed in the ‘nectar’ of the Lord’s lotus feet rather than in external narration.
The chapter distinguishes physical proximity from spiritual recognition. The Yadus had association, learning, and devotion, yet many related to Kṛṣṇa through familiarity, social identity, or partial understanding. Bhāgavata emphasizes that full recognition of Hari as the Supreme Person depends on purified vision and surrender (śaraṇāgati), not merely being near the Lord in a worldly sense.
Uddhava frames disappearance not as the Lord’s loss of existence but as withdrawal from the perception of those lacking qualification (tapas/discipline and spiritual vision). Since the Lord appears by His internal potency (yoga-māyā) in an eternal form, His departure is likewise a divine act: He remains Bhagavān, while access to His visible līlā is curtailed for those unable to see Him ‘as He is.’
It illustrates the Lord’s extraordinary mercy (dayā) and His acceptance of even a distorted offering when it contacts Him. Pūtanā came with poison and hostility, yet because she offered her breast (a motherly gesture, though deceitful), Kṛṣṇa granted her a maternal position in liberation. The point is not to endorse malice, but to magnify Bhagavān’s compassion and the purifying power of contact with Him.