Adhyaya 17
Citraketu Offends Śiva, Is Cursed by Pārvatī, and Is Glorified as a Vaiṣṇava
பகவானின் அருளால் அபூர்வ யோகச் செல்வம் பெற்ற சித்ரகேது வித்யாதரர்களின் தலைவனாகி, சித்த-சாரண உலகங்களிலும் சுமேருவின் பள்ளத்தாக்குகளிலும் உலாவி ஹரியின் புகழை பாடுகிறான். ஒருநாள் முனிவர் சபையில் பார்வதியின் மடியில் அமர்ந்திருந்த சிவபெருமானைக் கண்டு, வெளிப்புற மரியாதை நோக்கில் தவறாக எண்ணி சிரித்து சிவனின் நடத்தையை விமர்சிக்கிறான். சிவன் ஆழ்ந்த அமைதியுடன் மௌனமாக இருக்கிறார்; ஆனால் பார்வதி கோபித்து அவனை அசுரயோனியில் பிறக்கச் சபிக்கிறாள். சித்ரகேது உடனே வணங்கி, பழிவாங்காமல் சாபத்தை ஏற்று, கர்மத் தத்துவம், சாப-வரங்களின் சார்புத்தன்மை, இருமைகளில் பகவானின் சமநிலை ஆகிய பகவதக் கோட்பாட்டை விளக்குகிறான். இதனால் வியந்த சிவன் வைஷ்ணவர்களின் மகிமை—அச்சமின்மை, வைராக்யம், சமசித்தம்—என்று பார்வதிக்கு அறிவுறுத்துகிறார். இந்தச் சாபமே பின்னர் சித்ரகேது வ்ருத்ராசுரராக வெளிப்படுவதற்கான முன்னுரை ஆகி, இந்திர–வ்ருத்ர கதையையும் வெளிப்புறத்தைக் கடந்த பக்தித் தத்துவத்தையும் அமைக்கிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच यतश्चान्तर्हितोऽनन्तस्तस्यै कृत्वा दिशे नम: । विद्याधरश्चित्रकेतुश्चचार गगने चर: ॥ १ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—அனந்த பகவான் எந்தத் திசையில் மறைந்தாரோ, அந்தத் திசைக்கு வணங்கி, வித்யாதரர்களின் தலைவன் சித்ரகேது ஆகாயத்தில் உலாவத் தொடங்கினான்।
Verse 2
स लक्षं वर्षलक्षाणामव्याहतबलेन्द्रिय: । स्तूयमानो महायोगी मुनिभि: सिद्धचारणै: ॥ २ ॥ कुलाचलेन्द्रद्रोणीषु नानासङ्कल्पसिद्धिषु । रेमे विद्याधरस्त्रीभिर्गापयन् हरिमीश्वरम् ॥ ३ ॥
மகாயோகி சித்ரகேது இலட்சம் இலட்சம் ஆண்டுகள், உடல் வலமும் புலன்களும் சிதையாமல், முனிவர்களாலும் சித்தர்-சாரணர்களாலும் புகழப்பட்டவனாய் உலாவினான். பலவகை சங்கல்ப-சித்திகள் நிறைவேறும் சுமேரு மலைப் பள்ளத்தாக்குகளில், வித்யாதர-லோகப் பெண்களுடன் ஹரி-ஈஸ்வரனின் மகிமைகளைப் பாடி இன்புற்றான்।
Verse 3
स लक्षं वर्षलक्षाणामव्याहतबलेन्द्रिय: । स्तूयमानो महायोगी मुनिभि: सिद्धचारणै: ॥ २ ॥ कुलाचलेन्द्रद्रोणीषु नानासङ्कल्पसिद्धिषु । रेमे विद्याधरस्त्रीभिर्गापयन् हरिमीश्वरम् ॥ ३ ॥
மகாயோகி சித்ரகேது இலட்சம் இலட்சம் ஆண்டுகள், உடல் வலமும் புலன்களும் சிதையாமல், முனிவர்களாலும் சித்தர்-சாரணர்களாலும் புகழப்பட்டவனாய் உலாவினான். பலவகை சங்கல்ப-சித்திகள் நிறைவேறும் சுமேரு மலைப் பள்ளத்தாக்குகளில், வித்யாதர-லோகப் பெண்களுடன் ஹரி-ஈஸ்வரனின் மகிமைகளைப் பாடி இன்புற்றான்।
Verse 4
एकदा स विमानेन विष्णुदत्तेन भास्वता । गिरिशं ददृशे गच्छन् परीतं सिद्धचारणै: ॥ ४ ॥ आलिङ्गयाङ्कीकृतां देवीं बाहुना मुनिसंसदि । उवाच देव्या: शृण्वन्त्या जहासोच्चैस्तदन्तिके ॥ ५ ॥
ஒருமுறை சித்ரகேது, விஷ்ணு அளித்த ஒளிவீசும் விமானத்தில் ஆகாயமார்க்கமாகச் செல்லும்போது, சித்தர் மற்றும் சாரணர்கள் சூழ்ந்த கிரீசன் (சிவன்) அவரைக் கண்டான். சிவன் முனிவர் சபையில் பார்வதி தேவியை மடியில் அமர்த்தி, கைப்பிடித்து அணைத்தபடி இருந்தார். பார்வதி கேட்கும் நிலையில், சித்ரகேது அருகில் உரக்கச் சிரித்து பேசினான்।
Verse 5
एकदा स विमानेन विष्णुदत्तेन भास्वता । गिरिशं ददृशे गच्छन् परीतं सिद्धचारणै: ॥ ४ ॥ आलिङ्गयाङ्कीकृतां देवीं बाहुना मुनिसंसदि । उवाच देव्या: शृण्वन्त्या जहासोच्चैस्तदन्तिके ॥ ५ ॥
ஒருமுறை சித்ரகேது, விஷ்ணு அளித்த ஒளிவீசும் விமானத்தில் ஆகாயமார்க்கமாகச் செல்லும்போது, சித்தர் மற்றும் சாரணர்கள் சூழ்ந்த கிரீசன் (சிவன்) அவரைக் கண்டான். சிவன் முனிவர் சபையில் பார்வதி தேவியை மடியில் அமர்த்தி, கைப்பிடித்து அணைத்தபடி இருந்தார். பார்வதி கேட்கும் நிலையில், சித்ரகேது அருகில் உரக்கச் சிரித்து பேசினான்।
Verse 6
चित्रकेतुरुवाच एष लोकगुरु: साक्षाद्धर्मं वक्ता शरीरिणाम् । आस्ते मुख्य: सभायां वै मिथुनीभूय भार्यया ॥ ६ ॥
சித்ரகேது கூறினான்—இவர் சாக்ஷாத் லோககுரு; உடல் கொண்ட உயிர்களுக்கு தர்மத்தை உரைப்பவர், எல்லோரிலும் முதன்மை. ஆயினும் மகரிஷிகள் சபையில் மனைவி பார்வதியை அணைத்தபடி அமர்ந்திருப்பது எத்தனை வியப்பு!
Verse 7
जटाधरस्तीव्रतपा ब्रह्मवादिसभापति: । अङ्कीकृत्य स्त्रियं चास्ते गतह्री: प्राकृतो यथा ॥ ७ ॥
சடைமுடியுடைய, கடுந்தவம் செய்த, வேதநெறி பின்பற்றுவோரின் சபைத் தலைவரான பகவான் சிவன்—ஆயினும் சாந்தர்களின் நடுவே மனைவியை மடியில் அமர்த்தி அணைத்தபடி, வெட்கமற்ற சாதாரண மனிதனைப் போல இருக்கிறார்.
Verse 8
प्रायश: प्राकृताश्चापि स्त्रियं रहसि बिभ्रति । अयं महाव्रतधरो बिभर्ति सदसि स्त्रियम् ॥ ८ ॥
சாதாரண கட்டுண்டோர் பெரும்பாலும் தனிமையில் மனைவியை அணைத்து இன்புறுவர்; ஆனால் மகாவிரதம் கொண்ட மகாதேவன், மகாசாதுக்கள் சபையில் வெளிப்படையாக மனைவியை அணைத்திருக்கிறான்—எத்தனை வியப்பு!
Verse 9
श्रीशुक उवाच भगवानपि तच्छ्रुत्वा प्रहस्यागाधधीर्नृप । तूष्णीं बभूव सदसि सभ्याश्च तदनुव्रता: ॥ ९ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—அரசே! சித்ரகேதுவின் சொற்களை கேட்ட அகாத ஞானமுடைய பகவான் சிவன் சிரித்தபடி சபையில் மௌனமாயிருந்தார்; சபையினரும் ஆண்டவரை பின்பற்றி எதுவும் பேசவில்லை.
Verse 10
इत्यतद्वीर्यविदुषि ब्रुवाणे बह्वशोभनम् । रुषाह देवी धृष्टाय निर्जितात्माभिमानिने ॥ १० ॥
சிவன்–பார்வதியின் வீரியத்தை அறியாமல் சித்ரகேது கடுமையாகவும் அசோபனமாகவும் குற்றம்சாட்டினான். அதனால் கோபமுற்ற தேவி பார்வதி, புலனடக்கத்தில் தன்னை சிவனைவிட உயர்ந்தவன் என அகந்தை கொண்ட அந்தத் துணிச்சலாளனிடம் இவ்வாறு கூறினாள்.
Verse 11
श्रीपार्वत्युवाच अयं किमधुना लोके शास्ता दण्डधर: प्रभु: । अस्मद्विधानां दुष्टानां निर्लज्जानां च विप्रकृत् ॥ ११ ॥
பார்வதி தேவி கூறினார்: அந்தோ! இவன் இப்போது உலகத்தை ஆள்பவனாகவும், தண்டனை அளிப்பவனாகவும் ஆகிவிட்டானா? நம்மைப் போன்ற வெட்கமற்றவர்களைத் தண்டிக்கும் பதவியை இவன் பெற்றுவிட்டானா?
Verse 12
न वेद धर्मं किल पद्मयोनि- र्न ब्रह्मपुत्रा भृगुनारदाद्या: । न वै कुमार: कपिलो मनुश्च ये नो निषेधन्त्यतिवर्तिनं हरम् ॥ १२ ॥
தாமரை மலரிலிருந்து தோன்றிய பிரம்மாவுக்கோ, பிருகு, நாரதர் போன்ற முனிவர்களுக்கோ தர்மம் தெரியவில்லை. குமாரர்கள், கபிலர், மனு ஆகியோரும் தர்மத்தை மறந்துவிட்டனர். அதனால்தான் அவர்கள் சிவபெருமானைத் தடுக்கவில்லை.
Verse 13
एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् । य: क्षत्रबन्धु: परिभूय सूरीन् प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड्य: ॥ १३ ॥
இந்த சித்திரகேது க்ஷத்திரியர்களில் மிகவும் தாழ்ந்தவன். தேவர்கள் தியானிக்கும் ஜகத்குருவான சிவபெருமானை இவன் அவமதித்துள்ளான். எனவே, இந்த அகந்தையுள்ளவன் தண்டிக்கப்பட வேண்டும்.
Verse 14
नायमर्हति वैकुण्ठपादमूलोपसर्पणम् । सम्भावितमति: स्तब्ध: साधुभि: पर्युपासितम् ॥ १४ ॥
இவன் கர்வத்தால் வீங்கியுள்ளான். அனைத்து சாதுக்களாலும் வணங்கப்படும் விஷ்ணுவின் திருவடிகளை அடைய இவன் தகுதியற்றவன். ஏனெனில் இவன் தன்னை மிகவும் முக்கியமானவனாகக் கருதுகிறான்.
Verse 15
अत: पापीयसीं योनिमासुरीं याहि दुर्मते । यथेह भूयो महतां न कर्ता पुत्र किल्बिषम् ॥ १५ ॥
ஏ மூடனே! நீ அசுரப் பிறவியை அடைவாயாக. இனிமேல் மகான்களிடத்தில் இது போன்ற குற்றத்தைச் செய்யாதிருப்பாயாக.
Verse 16
श्रीशुक उवाच एवं शप्तश्चित्रकेतुर्विमानादवरुह्य स: । प्रसादयामास सतीं मूर्ध्ना नम्रेण भारत ॥ १६ ॥
ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—ஓ பாரதா! பார்வதி சாபமிட்டபோது சித்ரகேது விமானத்திலிருந்து இறங்கி, மிகுந்த பணிவுடன் தலை வணங்கி சதீதேவியை முழுமையாகப் பிரசன்னப்படுத்தினான்।
Verse 17
चित्रकेतुरुवाच प्रतिगृह्णामि ते शापमात्मनोऽञ्जलिनाम्बिके । देवैर्मर्त्याय यत्प्रोक्तं पूर्वदिष्टं हि तस्य तत् ॥ १७ ॥
சித்ரகேது கூறினான்—அம்மிகே! கைகூப்பி என்மேல் வந்த இந்தச் சாபத்தை நான் ஏற்றுக்கொள்கிறேன்; தேவர்கள் மனிதனுக்கென கூறுவது அவனுடைய முன்கர்மத்தின்படியே நிர்ணயிக்கப்பட்டதே.
Verse 18
संसारचक्र एतस्मिञ्जन्तुरज्ञानमोहित: । भ्राम्यन् सुखं च दु:खं च भुङ्क्ते सर्वत्र सर्वदा ॥ १८ ॥
இந்தச் சம்சாரச் சக்கரத்தில் அறியாமையால் மயங்கிய ஜீவன் அலைந்து திரிந்து, முன்கர்மப் பயனாக வரும் இன்பமும் துன்பமும் எங்கும் எப்போதும் அனுபவிக்கிறான்।
Verse 19
नैवात्मा न परश्चापि कर्ता स्यात् सुखदु:खयो: । कर्तारं मन्यतेऽत्राज्ञ आत्मानं परमेव च ॥ १९ ॥
இந்த உலகில் இன்பத் துன்பங்களுக்கு ஜீவனும் பிறரும் காரணமல்லர்; ஆனால் கடும் அறியாமையால் ஜீவன் தானும் பிறரும் காரணம் என எண்ணுகிறான்।
Verse 20
गुणप्रवाह एतस्मिन् क: शाप: को न्वनुग्रह: । क: स्वर्गो नरक: को वा किं सुखं दु:खमेव वा ॥ २० ॥
குணங்களின் ஓட்டமாக இடையறாது பாயும் இந்த உலகில் சாபம் என்ன, அருளே என்ன? சொர்க்கம் என்ன, நரகம் என்ன? உண்மையில் இன்பம் என்ன, துன்பம் என்ன—அனைத்தும் அலைகளைப் போல தொடர்ந்து ஓடிக்கொண்டிருக்கையில்?
Verse 21
एक: सृजति भूतानि भगवानात्ममायया । एषां बन्धं च मोक्षं च सुखं दु:खं च निष्कल: ॥ २१ ॥
பகவான் ஒருவரே; தம் ஆத்மமாயையால் எல்லா ஜீவராசிகளையும் படைக்கிறார். நிர்லிப்தனாய் இருந்தும் பந்தம்‑மோட்சம், சுகம்‑துக்கம் ஆகிய நிலைகளை வெளிப்படுத்துகிறார்.
Verse 22
न तस्य कश्चिद्दयित: प्रतीपो न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्व: । समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य सुखे न राग: कुत एव रोष: ॥ २२ ॥
பகவான் எல்லா ஜீவர்களிடமும் சமநோக்குடையவர்; அவருக்கு மிகப் பிரியமானவரும் இல்லை, பகைவரும் இல்லை, நண்பனும் உறவினனும் இல்லை. நிரஞ்சனனான அவருக்கு சுகத்தில் ஆசை இல்லை; ஆக துக்கத்தில் கோபம் எவ்வாறு?
Verse 23
तथापि तच्छक्तिविसर्ग एषां सुखाय दु:खाय हिताहिताय । बन्धाय मोक्षाय च मृत्युजन्मनो: शरीरिणां संसृतयेऽवकल्पते ॥ २३ ॥
ஆயினும், தம் சக்தியின் வெளிப்பாட்டினால், உடலுடையோருக்கு கர்மத்தின்படி சுக‑துக்கம், நலம்‑தீமை, பந்தம்‑மோட்சம், பிறப்பு‑இறப்பு ஆகியவற்றை அமைத்து சம்சார ஓட்டத்தைத் தொடரச் செய்கிறார்.
Verse 24
अथ प्रसादये न त्वां शापमोक्षाय भामिनि । यन्मन्यसे ह्यसाधूक्तं मम तत्क्षम्यतां सति ॥ २४ ॥
ஓ கோபமுடைய தாயே, சாபத்திலிருந்து விடுதலை பெற உம்மை நான் சமாதானப்படுத்தவில்லை. ஓ சதி, என் சொற்களில் ஏதேனும் தவறாகத் தோன்றினால் தயை செய்து மன்னியருள்க.
Verse 25
श्रीशुक उवाच इति प्रसाद्य गिरिशौ चित्रकेतुररिन्दम । जगाम स्वविमानेन पश्यतो: स्मयतोस्तयो: ॥ २५ ॥
ஸ்ரீசுகதேவர் கூறினார்—ஓ அரிந்தம பரீக்ஷித்! சித்ரகேது கிரீசன் (சிவன்) மற்றும் பார்வதியைப் பிரசன்னப்படுத்தி தன் விமானத்தில் ஏறி சென்றான்; அவன் அஞ்சாமையைப் பார்த்து அவர்கள் இருவரும் புன்னகைத்தனர்.
Verse 26
ततस्तु भगवान् रुद्रो रुद्राणीमिदमब्रवीत् । देवर्षिदैत्यसिद्धानां पार्षदानां च शृण्वताम् ॥ २६ ॥
பின்னர் தேவर्षி நாரதர், அசுரர்கள், சித்தலோக வாசிகள் மற்றும் தம் பரிஷதர்கள் கேட்கும்படி, மிக வல்லமையுடைய பகவான் ருத்ரர் ருத்ராணி பார்வதியிடம் இவ்வாறு உரைத்தார்।
Verse 27
श्रीरुद्र उवाच दृष्टवत्यसि सुश्रोणि हरेरद्भुतकर्मण: । माहात्म्यं भृत्यभृत्यानां नि:स्पृहाणां महात्मनाम् ॥ २७ ॥
ஸ்ரீருத்ரர் கூறினார்—அழகிய பார்வதியே! ஹரியின் அதிசயக் கர்மங்களை உடைய வைஷ்ணவர்களின் மகிமையை நீ கண்டாயா? அவர்கள் பகவானின் சேவர்களின் சேவர்கள்; அத்தகைய மகாத்மாக்கள் ஆசையற்றவர்கள்.
Verse 28
नारायणपरा: सर्वे न कुतश्चन बिभ्यति । स्वर्गापवर्गनरकेष्वपि तुल्यार्थदर्शिन: ॥ २८ ॥
நாராயணனையே சார்ந்த பக்தர்கள் எந்த நிலையையும் அஞ்சார். அவர்களுக்கு ஸ்வர்க்கம், முக்தி, நரகம் ஆகியனவும் சமமே; ஏனெனில் அவர்கள் இறைவன் சேவையிலேயே ஈடுபட்டிருப்பர்.
Verse 29
देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया । सुखं दु:खं मृतिर्जन्म शापोऽनुग्रह एव च ॥ २९ ॥
உயிர்கள் உடலுடன் சேர்ந்து இருப்பதால், ஈசனின் மாயா-லீலையால் இரட்டைகள் தோன்றுகின்றன—இன்பம்-துன்பம், பிறப்பு-மரணம், சாபம்-அனுகிரகம்—இவை பொருள் உடல் தொடர்பின் இயல்பான விளைவுகள்.
Verse 30
अविवेककृत: पुंसो ह्यर्थभेद इवात्मनि । गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्रजिवत्कृत: ॥ ३० ॥
எப்படி ஒருவர் தவறாக மலர்மாலையைப் பாம்பென எண்ணுகிறாரோ, அதுபோல் அவிவேகத்தால் மனிதன் ஆத்மாவிலேயே வேறுபாடு இருப்பதாகக் கருதி குண-தோஷங்களைப் பிரித்து, இன்பத்தை நல்லது என்றும் துன்பத்தை கெட்டது என்றும் எண்ணுகிறான்.
Verse 31
वासुदेवे भगवति भक्तिमुद्वहतां नृणाम् । ज्ञानवैराग्यवीर्याणां न हि कश्चिद् व्यपाश्रय: ॥ ३१ ॥
பகவான் வாசுதேவன் (கிருஷ்ணன்) மீது பக்திசேவையில் ஈடுபடுவோருக்கு ஞானமும் வைராக்யமும் இயல்பாகவே நிறைவு பெறும்; ஆகவே இவ்வுலகின் சொல்லப்படும் சுக-துக்கங்களில் அவர்கள் விருப்பமில்லை।
Verse 32
नाहं विरिञ्चो न कुमारनारदौ न ब्रह्मपुत्रा मुनय: सुरेशा: । विदाम यस्येहितमंशकांशका न तत्स्वरूपं पृथगीशमानिन: ॥ ३२ ॥
நான் (சிவன்) அல்ல, பிரம்மா அல்ல, அஸ்வினி-குமாரர்கள் அல்ல, நாரதர் அல்ல, பிரம்மாவின் புதல்வ மஹரிஷிகள் அல்ல, தேவர்களும் அல்ல—யாரும் பரமேஸ்வரனின் லீலைகளையும் தன்மையையும் முழுமையாக அறிய முடியாது. நாம் அவனுடைய அங்கங்களாயிருந்தும் தனித்த ஆளுநர்கள் என எண்ணுவதால் அவன் ஸ்வரூபம் விளங்காது।
Verse 33
न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रिय: स्व: परोऽपि वा । आत्मत्वात्सर्वभूतानां सर्वभूतप्रियो हरि: ॥ ३३ ॥
அவருக்கு யாரும் மிகப் பிரியர் அல்ல; யாரும் பகைவர் அல்ல. யாரும் தமக்குச் சொந்தம் அல்ல; யாரும் அந்நியர் அல்ல. அவர் எல்லா உயிர்களின் அந்தராத்மா; ஆகவே ஹரி அனைவருக்கும் மங்களகரமான நண்பன், அனைவருக்கும் மிக நெருக்கமும் பிரியமும் உடையவன்।
Verse 34
तस्य चायं महाभागश्चित्रकेतु: प्रियोऽनुग: । सर्वत्र समदृक् शान्तो ह्यहं चैवाच्युतप्रिय: ॥ ३४ ॥ तस्मान्न विस्मय: कार्य: पुरुषेषु महात्मसु । महापुरुषभक्तेषु शान्तेषु समदर्शिषु ॥ ३५ ॥
இந்த மகாபாக்யன் சித்ரகேது ஆண்டவரின் பிரியமான अनुகாமி பக்தன்; எல்லோரிடமும் சமநோக்குடன் அமைதியானவன். அதுபோல நானும் அச்யுதன் (நாராயணன்)க்கு மிகப் பிரியன். ஆகவே நாராயணனின் உயர்ந்த பக்தர்களான மகாத்மாக்களின் செயல்களைப் பார்த்து வியக்க வேண்டாம்; அவர்கள் பற்றும் பொறாமையும் இன்றி, எப்போதும் அமைதியும் சமதரிசனமும் உடையவர்கள்।
Verse 35
तस्य चायं महाभागश्चित्रकेतु: प्रियोऽनुग: । सर्वत्र समदृक् शान्तो ह्यहं चैवाच्युतप्रिय: ॥ ३४ ॥ तस्मान्न विस्मय: कार्य: पुरुषेषु महात्मसु । महापुरुषभक्तेषु शान्तेषु समदर्शिषु ॥ ३५ ॥
இந்த மகாபாக்யன் சித்ரகேது ஆண்டவரின் பிரியமான अनुகாமி பக்தன்; எல்லோரிடமும் சமநோக்குடன் அமைதியானவன். அதுபோல நானும் அச்யுதன் (நாராயணன்)க்கு மிகப் பிரியன். ஆகவே நாராயணனின் உயர்ந்த பக்தர்களான மகாத்மாக்களின் செயல்களைப் பார்த்து வியக்க வேண்டாம்; அவர்கள் பற்றும் பொறாமையும் இன்றி, எப்போதும் அமைதியும் சமதரிசனமும் உடையவர்கள்।
Verse 36
श्रीशुक उवाच इति श्रुत्वा भगवत: शिवस्योमाभिभाषितम् । बभूव शान्तधी राजन् देवी विगतविस्मया ॥ ३६ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—அரசே, பகவான் சிவன் உமாவிடம் உரைத்த சொற்களை கேட்டதும் தேவி தன் வியப்பை நீக்கி, அமைதியான நிலைத்த அறிவுடன் ஆனாள்।
Verse 37
इति भागवतो देव्या: प्रतिशप्तुमलन्तम: । मूर्ध्ना स जगृहे शापमेतावत्साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
மகாபாகவதன் சித்ரகேது தேவியை எதிர்சாபம் செய்யத் தகுதியானவனாயிருந்தும், சாபமிடாமல், சிவபெருமான் தம்பதியர்முன் தலை வணங்கி அந்தச் சாபத்தை பணிவுடன் ஏற்றான்—இதுவே வைஷ்ணவனின் சாது-லட்சணம்।
Verse 38
जज्ञे त्वष्टुर्दक्षिणाग्नौ दानवीं योनिमाश्रित: । वृत्र इत्यभिविख्यातो ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ३८ ॥
பவானி (துர்கை) அளித்த சாபத்தால் அதே சித்ரகேது தானவ யோனியில் பிறந்தான். த்வஷ்டா செய்த யாகத்தின் தெற்குத் தீயிலிருந்து அவன் அசுர ரூபத்தில் தோன்றினான்; ஆனாலும் ஞானமும் அதன் நடைமுறை அறிவும் நிறைந்தவனாய் ‘விருத்ராசுரன்’ எனப் புகழ்பெற்றான்।
Verse 39
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । वृत्रस्यासुरजातेश्च कारणं भगवन्मते: ॥ ३९ ॥
அன்பு அரசன் பரீக்ஷித்தே, மகா பக்தன் விருத்ராசுரன் எவ்வாறு அசுர குலத்தில் பிறந்தான் என்று நீ என்னிடம் கேட்டாய். ஆகவே அதற்கான காரணம் உட்பட அனைத்தையும் நான் உனக்குச் சொன்னேன்।
Verse 40
इतिहासमिमं पुण्यं चित्रकेतोर्महात्मन: । माहात्म्यं विष्णुभक्तानां श्रुत्वा बन्धाद्विमुच्यते ॥ ४० ॥
மகாத்மா சித்ரகேதுவின் இந்தப் புனித வரலாற்றை, தூய பக்தரின் வாய்மொழியாக விஷ்ணு பக்தர்களின் மகிமையுடன் கேட்பவன் கூட, உலகப் பந்தத்திலிருந்து விடுதலை பெறுவான்।
Verse 41
य एतत्प्रातरुत्थाय श्रद्धया वाग्यत: पठेत् । इतिहासं हरिं स्मृत्वा स याति परमां गतिम् ॥ ४१ ॥
எவன் அதிகாலையில் எழுந்து, நம்பிக்கையுடன் வாக்கும் மனமும் கட்டுப்படுத்தி, ஸ்ரீஹரியை நினைந்து இந்த வரலாற்றை ஓதுகிறானோ, அவன் பரமகதி—பகவத் தாமம்—அடைகிறான்।
Frequently Asked Questions
Citraketu judged Śiva’s external posture—embracing Pārvatī in a public assembly—through conventional social decorum, not recognizing Śiva’s transcendental position and the non-material nature of divine conduct. The mistake is not merely ‘speaking’ but presuming moral superiority and criticizing an exalted personality without understanding tattva (reality), which the Bhāgavata frames as a form of offense rooted in partial knowledge.
Śiva’s silence demonstrates the restraint and profundity of a mahātmā: he does not react from ego, nor does he need to defend himself. In Bhāgavata ethics, such silence also exposes the critic’s immaturity and allows the event to become instructive—culminating in a teaching moment where Śiva later glorifies the Vaiṣṇava quality of fearlessness and detachment.
He immediately offered obeisance, accepted the curse with folded hands, and refrained from counter-cursing despite having mystic power to do so. This is praised as the standard of Vaiṣṇava conduct: humility, non-retaliation, and philosophical clarity that happiness and distress unfold under karma and daiva, while devotion remains the devotee’s true shelter.
Citraketu teaches that embodied life moves like waves in a flowing river—dualities arise and pass—so ‘curse’ and ‘favor’ are not ultimate realities. He attributes happiness and distress to the unfolding of past deeds under higher administration, and he stresses that the Supreme Lord is impartial; dualities pertain to the conditioned state under māyā, not to the Lord’s own nature.
The chapter explicitly connects Citraketu’s curse to his later birth as Vṛtrāsura, showing that external birth-status does not define devotion. A devotee may accept an apparently unfavorable embodiment due to a curse or karmic arrangement, yet retain transcendental knowledge and bhakti. This sets up the later narrative where Vṛtrāsura’s devotion becomes exemplary despite his demonic form.
Śiva teaches that devotees of Nārāyaṇa are servants of the Lord’s servants, uninterested in material happiness, and fearless in any condition. For them, heaven, hell, and even liberation are secondary to service. Such devotees naturally possess knowledge and detachment, and they remain peaceful and equal to all—hence Citraketu’s unshaken acceptance is evidence of genuine Vaiṣṇava stature.