Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Nṛsiṁhadeva Appears from the Pillar and Slays Hiraṇyakaśipu

ततोऽभिपद्याभ्यहनन्महासुरो रुषा नृसिंहं गदयोरुवेगया । तं विक्रमन्तं सगदं गदाधरो महोरगं तार्क्ष्यसुतो यथाग्रहीत् ॥ २५ ॥

tato ’bhipadyābhyahanan mahāsuro ruṣā nṛsiṁhaṁ gadayoruvegayā taṁ vikramantaṁ sagadaṁ gadādharo mahoragaṁ tārkṣya-suto yathāgrahīt

பின்னர் மகா அசுரன் ஹிரண்யகசிபு கோபத்தில் கொதித்து, மிகுந்த வேகத்துடன் கதையை எடுத்துக் கொண்டு நரசிம்மதேவனைத் தாக்கி அடிக்கத் தொடங்கினான். ஆனால் கதாதாரியான பகவான் நரசிம்மதேவன் அவனை கதையுடன் சேர்த்து, கருடன் பெரிய பாம்பை பிடிப்பதுபோல் பிடித்தார்।

ततःthen
ततः:
Kala (काल/Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (then/thereupon)
अभिपद्यhaving rushed at
अभिपद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+√पद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive) — ‘having approached/attacked’
अभ्यहनत्struck
अभ्यहनत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+√हन् (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘struck’
महासुरःthe great demon
महासुरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा-असुर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः — महान् असुरः
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक — ‘with anger’
नृसिंहम्Nṛsiṁha
नृसिंहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनृसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गदयाwith a mace
गदया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
उरुवेगयाwith tremendous force
उरुवेगया:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउरु-वेग (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (गदायाः) — कर्मधारयः ‘great-speed(ed)’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विक्रमन्तम्advancing
विक्रमन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+√क्रम् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle) — ‘striding/advancing’
सगदम्holding a mace
सगदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-गद (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/बहुव्रीहि-सदृश प्रयोगः — ‘with a mace’
गदाधरःthe mace-bearer (Viṣṇu)
गदाधरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगदा-धर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — गदां धरतीति
महोरगम्a great serpent
महोरगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहा-उरग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः — महान् उरगः
तार्क्ष्यसुतःGaruḍa’s son
तार्क्ष्यसुतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य-सुत (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — तार्क्ष्यस्य (गरुडस्य) सुतः
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक
अग्रहीत्seized
अग्रहीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘seized’
N
Nṛsiṁhadeva
H
Hiraṇyakaśipu
G
Garuḍa (Tārkṣya-suta)

FAQs

This verse shows that even when Hiraṇyakaśipu attacks with full force, Lord Nṛsiṁha remains unconquerable and effortlessly seizes him, like Garuḍa overpowering a serpent.

The comparison emphasizes decisive superiority—Garuḍa naturally dominates snakes, and similarly the Lord naturally dominates demonic power, regardless of the demon’s strength or weapons.

When confronted by fear or aggression, a devotee remembers that divine protection is stronger than any threat; faith and steadiness can replace panic, because the Lord is ultimately in control.