Adhyaya 22
Sāṅkhya Enumeration of Tattvas, Distinction of Puruṣa–Prakṛti, and the Mechanics of Birth and Death
உத்தவ-கீதையில் ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் நெருக்கமான உபதேசம் தொடர்கிறது. படைப்பின் தத்துவங்களை முனிவர்கள் 28, 26, 25, 17 போன்ற வேறு வேறு எண்ணிக்கைகளில் ஏன் கணக்கிடுகிறார்கள் என்று உத்தவர் கேட்கிறார். நுண்–பரும தத்துவங்கள் ஒன்றுக்கொன்று ஊடுருவி இருப்பதும், பகவானின் மாயையால் பல பகுப்பாய்வு நோக்கங்கள் சாத்தியமாவதும் காரணமாக, பல கணக்கீடுகளும் உண்மைக்கு முரணல்ல என்று ஸ்ரீகிருஷ்ணர் விளக்குகிறார். பின்னர் சாங்க்யத்தின் முக்கிய அமைப்புகள்—குணங்கள், அவற்றை அசைக்கும் காலம், மகத்தத்துவம், அகங்காரத்தின் மும்மடங்கு மாற்றம், மேலும் ஆத்யாத்மிக–ஆதிதைவிக–ஆதிபௌதிக என்ற மும்முகக் கண்ணோட்டம்—என விளக்குகிறார். புருஷன் (ஜீவன்) மற்றும் பிரக்ருதி பரஸ்பரம் குடியிருப்பதுபோல் எப்படித் தோன்றுகிறது என்று உத்தவர் கேட்டால், போக்தாவை பிரக்ருதியிலிருந்து வேறுபடுத்தி, பந்தப்பட்ட அனுபவத்தில் அவர்களின் செயல்பிணைப்பை காட்டுகிறார். இறுதியில் மறுபிறப்பின் நடைமுறை—கர்மமயமான மனமும் இந்திரியங்களும் வாசனைகளை உடலிலிருந்து உடலுக்கு எடுத்துச் செல்கின்றன; ‘பிறப்பு’ ‘இறப்பு’ என்பது இடையறாத மாற்றத்தில் புதிய அடையாளமெடுப்பதே. இந்திரியபோகத்தில் எச்சரிக்கை, நிந்தையில் பொறுமை சாதகனுக்கு அவசியம் என்று கூறி அதிகாரம் நிறைவடைகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीउद्धव उवाच कति तत्त्वानि विश्वेश सङ्ख्यातान्यृषिभि: प्रभो । नवैकादश पञ्च त्रीण्यात्थ त्वमिह शुश्रुम ॥ १ ॥ केचित् षड्विंशतिं प्राहुरपरे पञ्चविंशतिम् । सप्तैके नव षट् केचिच्चत्वार्येकादशापरे । केचित् सप्तदश प्राहु: षोडशैके त्रयोदश ॥ २ ॥ एतावत्त्वं हि सङ्ख्यानामृषयो यद्विवक्षया । गायन्ति पृथगायुष्मन्निदं नो वक्तुमर्हसि ॥ ३ ॥
ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்— உலகின் ஆண்டவனே, பிரபுவே! முனிவர்கள் படைப்பின் தத்துவங்களை எத்தனை என்று கணித்துள்ளனர்? நீங்கள் சொன்னதாக நான் கேட்டது: ஒன்பது, பதினொன்று, ஐந்து, மூன்று— என மொத்தம் இருபத்தெட்டு தத்துவங்கள். ஆனால் சிலர் இருபத்தாறு, சிலர் இருபத்தைந்து; சிலர் ஏழு, ஒன்பது, ஆறு, நான்கு, பதினொன்று; மேலும் சிலர் பதினேழு, பதினாறு அல்லது பதின்மூன்று என்கிறார்கள். இவ்வாறு வேறுபட்ட கணக்குகளின் பின்னால் ஒவ்வொரு முனிவரின் நோக்கம் என்ன? நித்திய பரமேஸ்வரா, தயை செய்து விளக்குங்கள்.
Verse 2
श्रीउद्धव उवाच कति तत्त्वानि विश्वेश सङ्ख्यातान्यृषिभि: प्रभो । नवैकादश पञ्च त्रीण्यात्थ त्वमिह शुश्रुम ॥ १ ॥ केचित् षड्विंशतिं प्राहुरपरे पञ्चविंशतिम् । सप्तैके नव षट् केचिच्चत्वार्येकादशापरे । केचित् सप्तदश प्राहु: षोडशैके त्रयोदश ॥ २ ॥ एतावत्त्वं हि सङ्ख्यानामृषयो यद्विवक्षया । गायन्ति पृथगायुष्मन्निदं नो वक्तुमर्हसि ॥ ३ ॥
ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்— உலகின் ஆண்டவனே, பிரபுவே! முனிவர்கள் படைப்பின் தத்துவங்களை எத்தனை என்று கணித்துள்ளனர்? நீங்கள் சொன்னதாக நான் கேட்டது: ஒன்பது, பதினொன்று, ஐந்து, மூன்று— என மொத்தம் இருபத்தெட்டு தத்துவங்கள். ஆனால் சிலர் இருபத்தாறு, சிலர் இருபத்தைந்து; சிலர் ஏழு, ஒன்பது, ஆறு, நான்கு, பதினொன்று; மேலும் சிலர் பதினேழு, பதினாறு அல்லது பதின்மூன்று என்கிறார்கள். இவ்வாறு வேறுபட்ட கணக்குகளின் பின்னால் ஒவ்வொரு முனிவரின் நோக்கம் என்ன? நித்திய பரமேஸ்வரா, தயை செய்து விளக்குங்கள்.
Verse 3
श्रीउद्धव उवाच कति तत्त्वानि विश्वेश सङ्ख्यातान्यृषिभि: प्रभो । नवैकादश पञ्च त्रीण्यात्थ त्वमिह शुश्रुम ॥ १ ॥ केचित् षड्विंशतिं प्राहुरपरे पञ्चविंशतिम् । सप्तैके नव षट् केचिच्चत्वार्येकादशापरे । केचित् सप्तदश प्राहु: षोडशैके त्रयोदश ॥ २ ॥ एतावत्त्वं हि सङ्ख्यानामृषयो यद्विवक्षया । गायन्ति पृथगायुष्मन्निदं नो वक्तुमर्हसि ॥ ३ ॥
ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்— உலகின் ஆண்டவனே! முனிவர்கள் தத்துவங்களை எத்தனை என்று கணித்தனர்? நீங்கள் சொன்னதாக நான் கேட்டது: ஒன்பது, பதினொன்று, ஐந்து, மூன்று— மொத்தம் இருபத்தெட்டு. ஆனால் சிலர் இருபத்தாறு, சிலர் இருபத்தைந்து; சிலர் ஏழு, ஒன்பது, ஆறு, நான்கு, பதினொன்று; மேலும் சிலர் பதினேழு, பதினாறு அல்லது பதின்மூன்று என்கிறார்கள். இவ்வெவ்வேறு எண்ணிக்கைகளை அவர்கள் எந்த நோக்கத்தால் தனித்தனியாகப் பாடுகின்றார்களோ, அதை தயை செய்து எங்களுக்கு விளக்குங்கள்.
Verse 4
श्रीभगवानुवाच युक्तं च सन्ति सर्वत्र भाषन्ते ब्राह्मणा यथा । मायां मदीयामुद्गृह्य वदतां किं नु दुर्घटम् ॥ ४ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்— எல்லாப் பொருட்தத்துவங்களும் எங்கும் இருப்பதால், பண்டித பிராமணர்கள் அவற்றை பல விதமாகப் பகுத்தறிவது இயல்பே. அவர்கள் அனைவரும் என் மாயாசக்தியின் அடைக்கலத்தில் பேசினர்; ஆகவே உண்மைக்கு முரணாகாமல் அவர்கள் எதையும் கூற முடிந்தது.
Verse 5
नैतदेवं यथात्थ त्वं यदहं वच्मि तत्तथा । एवं विवदतां हेतुं शक्तयो मे दुरत्यया: ॥ ५ ॥
நீ சொல்வதுபோல் இது அல்ல; நான் சொல்வதுபோலவே அது உண்மை. வாதம் செய்பவர்களின் பகுப்பாய்வு வேறுபாடுகளைத் தூண்டும் என் துரதிகிரம சக்திகளே காரணம்.
Verse 6
यासां व्यतिकरादासीद् विकल्पो वदतां पदम् । प्राप्ते शमदमेऽप्येति वादस्तमनुशाम्यति ॥ ६ ॥
என் சக்திகள் ஒன்றோடொன்று கலப்பதால் பேசுவோரிடையே பல கருத்துகள் தோன்றுகின்றன. ஆனால் மனத்தை என்னில் நிலைநிறுத்தி, இంద్రியங்களை அடக்கியவர்களுக்கு வேறுபாடுகள் மறைந்து, வாதத்தின் காரணமே ஒழிகிறது.
Verse 7
परस्परानुप्रवेशात् तत्त्वानां पुरुषर्षभ । पौर्वापर्यप्रसङ्ख्यानं यथा वक्तुर्विवक्षितम् ॥ ७ ॥
மனுஷர்களில் சிறந்தவனே, தத்துவங்கள் ஒன்றுக்கொன்று ஊடுருவுவதால், தத்துவவாதிகள் தங்கள் விருப்பத்திற்கேற்ப அடிப்படைத் தத்துவங்களின் எண்ணிக்கையை முன்-பின் என கணக்கிடுகின்றனர்.
Verse 8
एकस्मिन्नपि दृश्यन्ते प्रविष्टानीतराणि च । पूर्वस्मिन् वा परस्मिन् वा तत्त्वे तत्त्वानि सर्वश: ॥ ८ ॥
ஒரே தத்துவத்தில்கூட மற்ற தத்துவங்கள் புகுந்திருப்பதை காணலாம். முன் காரணத்திலோ பின் விளைவிலோ—எல்லா விதத்திலும் தத்துவங்களில் தத்துவங்கள் உள்ளன.
Verse 9
पौर्वापर्यमतोऽमीषां प्रसङ्ख्यानमभीप्सताम् । यथा विविक्तं यद्वक्त्रं गृह्णीमो युक्तिसम्भवात् ॥ ९ ॥
ஆகையால் இச்சிந்தனையாளர்களில் யார் பேசினாலும், அவர்கள் கணக்கில் தத்துவங்களை முன் நுண் காரணங்களில் சேர்த்தாலும் அல்லது பின் வெளிப்பட்ட விளைவுகளில் சேர்த்தாலும்—ஒவ்வொரு கோட்பாட்டிற்கும் தர்க்க விளக்கம் இயலுவதால், அவர்களின் முடிவுகளை நான் அதிகாரபூர்வமாக ஏற்கிறேன்.
Verse 10
अनाद्यविद्यायुक्तस्य पुरुषस्यात्मवेदनम् । स्वतो न सम्भवादन्यस्तत्त्वज्ञो ज्ञानदो भवेत् ॥ १० ॥
அநாதி அவித்தையால் மூடப்பட்ட ஜீவன் தானாகவே ஆத்மஞானம் பெற இயலாது; ஆகவே பரதத்துவத்தை அறிந்த மற்றொரு ஞானதாதா அவசியம்।
Verse 11
पुरुषेश्वरयोरत्र न वैलक्षण्यमण्वपि । तदन्यकल्पनापार्था ज्ञानं च प्रकृतेर्गुण: ॥ ११ ॥
இங்கே ஜீவனுக்கும் பரமநியந்தாவுக்கும் அணுவளவும் குணவேறுபாடு இல்லை; வேறுபாடு கற்பனை பயனற்றது, ஏனெனில் இவ்வறிவும் பிரகிருதியின் குணமே।
Verse 12
प्रकृतिर्गुणसाम्यं वै प्रकृतेर्नात्मनो गुणा: । सत्त्वं रजस्तम इति स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतव: ॥ १२ ॥
பிரகிருதி ஆதியில் மூன்று குணங்களின் சமநிலையாக உள்ளது; குணங்கள் ஆத்மாவுக்கல்ல, பிரகிருதியுக்கே. சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ்—படைப்பு, நிலை, அழிவின் காரணங்கள்.
Verse 13
सत्त्वं ज्ञानं रज: कर्म तमोऽज्ञानमिहोच्यते । गुणव्यतिकर: काल: स्वभाव: सूत्रमेव च ॥ १३ ॥
இவ்வுலகில் சத்த்வம் ஞானம், ரஜஸ் கர்மம், தமஸ் அஞ்ஞானம் எனப்படுகிறது. குணங்களின் கலக்கமுற்ற பரஸ்பரச் சேர்க்கை காலம்; செயல்பாட்டு இயல்புகளின் மொத்தம் ஆதிப் ‘சூத்திரம்’ (மஹத்தத்துவம்) ஆகும்।
Verse 14
पुरुष: प्रकृतिर्व्यक्तमहङ्कारो नभोऽनिल: । ज्योतिराप: क्षितिरिति तत्त्वान्युक्तानि मे नव ॥ १४ ॥
நான் ஒன்பது அடிப்படைத் தத்துவங்களை உரைத்தேன்—அனுபவிக்கும் புருஷன், பிரகிருதி, பிரகிருதியின் ஆதிப் வெளிப்பாடு மஹத்தத்துவம், அகங்காரம், ஆகாயம், காற்று, தீ, நீர், மண் (பூமி)।
Verse 15
श्रोत्रं त्वग्दर्शनं घ्राणो जिह्वेति ज्ञानशक्तय: । वाक्पाण्युपस्थपाय्वङ्घ्रि: कर्माण्यङ्गोभयं मन: ॥ १५ ॥
அன்பு உத்தவா! கேள்வி, தொடுதல், பார்வை, மணம், சுவை—இவை ஐந்து ஞானேந்திரியங்கள். பேச்சு, கைகள், உபஸ்தம், பாயு, கால்கள்—இவை ஐந்து கர்மேந்திரியங்கள். மனம் இரண்டிலும் சேர்ந்ததாகும்.
Verse 16
शब्द: स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातय: । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि कर्मायतनसिद्धय: ॥ १६ ॥
ஒலி, தொடுதல், சுவை, மணம், உருவம்—இவை ஞானேந்திரியங்களின் பொருள்கள். நடப்பு, பேச்சு, கழிவு வெளியேற்றம், கைவினை/உற்பத்தி—இவை கர்மேந்திரியங்களின் செயல்கள்.
Verse 17
सर्गादौ प्रकृतिर्ह्यस्य कार्यकारणरूपिणी । सत्त्वादिभिर्गुणैर्धत्ते पुरुषोऽव्यक्त ईक्षते ॥ १७ ॥
படைப்பின் தொடக்கத்தில், பிரகృతి சத்த்வ-ரஜஸ்-தமஸ் குணங்களால் காரணமும் காரியமும் ஆகிய—நுண்ணும் திடமும்—உலகின் வடிவை ஏற்கிறது. அவ்யக்த பரமபுருஷன், பரமாத்மா, அதில் புகாது; வெறும் நோக்கினால் இயக்குகிறான்.
Verse 18
व्यक्तादयो विकुर्वाणा धातव: पुरुषेक्षया । लब्धवीर्या: सृजन्त्यण्डं संहता: प्रकृतेर्बलात् ॥ १८ ॥
மஹத்-தத்துவம் முதலிய பொருள் தத்துவங்கள், பரமனின் நோக்கால் மாற்றமடைந்து தத்தம் சக்திகளைப் பெறுகின்றன. பின்னர் பிரகுதியின் வலிமையால் அவை ஒன்றிணைந்து வல்லமை பெற்று பிரபஞ்ச-அண்டத்தை உருவாக்குகின்றன.
Verse 19
सप्तैव धातव इति तत्रार्था: पञ्चखादय: । ज्ञानमात्मोभयाधारस्ततो देहेन्द्रियासव: ॥ १९ ॥
சில தத்துவவாதிகள் ஏழு தத்துவங்கள் எனக் கூறுவர்—பூமி முதலிய ஐந்து (பூமி, நீர், தீ, காற்று, ஆகாயம்), சைதன்ய ஆத்மா, மேலும் இரண்டிற்கும் ஆதாரமான பரமாத்மா. இக்கருத்துப்படி உடல், இந்திரியங்கள், பிராணவாயு மற்றும் எல்லாப் பொருட்களும் இவ்வேழிலிருந்தே தோன்றுகின்றன.
Verse 20
षडित्यत्रापि भूतानि पञ्चषष्ठ: पर: पुमान् । तैर्युक्त आत्मसम्भूतै: सृष्ट्वेदं समपाविशत् ॥ २० ॥
சில தத்துவவாதிகள் ஆறு தத்துவங்கள் எனக் கூறுவர்—ஐந்து மகாபூதங்கள் மற்றும் ஆறாவது பரம புருஷனான பகவான். அவர் தன்னிலிருந்து தோன்றிய தத்துவங்களுடன் கூடி இந்த உலகை படைத்து, பின்னர் தாமே அதில் பிரவேசிக்கிறார்।
Verse 21
चत्वार्येवेति तत्रापि तेज आपोऽन्नमात्मन: । जातानि तैरिदं जातं जन्मावयविन: खलु ॥ २१ ॥
சிலர் நான்கு தத்துவங்கள் எனக் கூறுவர்—ஆத்மாவிலிருந்து தேஜஸ், நீர், அன்னம் (பூமி) தோன்றுகின்றன. இத்தத்துவங்கள் நிலைபெற்று இந்தப் பிரபஞ்ச வெளிப்பாட்டை உருவாக்குகின்றன; அதிலேயே எல்லா பொருட்படைப்பும் நிகழ்கிறது।
Verse 22
सङ्ख्याने सप्तदशके भूतमात्रेन्द्रियाणि च । पञ्च पञ्चैकमनसा आत्मा सप्तदश: स्मृत: ॥ २२ ॥
சிலர் பதினேழு தத்துவங்கள் எனக் கணக்கிடுவர்—ஐந்து மகாபூதங்கள், ஐந்து தன்மாத்திரைகள் (புலன்விஷயங்கள்), ஐந்து இந்திரியங்கள், மனம் மற்றும் ஆத்மா; இவ்வாறு ஆத்மா பதினேழாவது தத்துவமாகக் கருதப்படுகிறது।
Verse 23
तद्वत् षोडशसङ्ख्याने आत्मैव मन उच्यते । भूतेन्द्रियाणि पञ्चैव मन आत्मा त्रयोदश ॥ २३ ॥
அதேபோல் பதினாறு கணக்கில் ஆத்மாவே மனம் எனச் சொல்லப்படுகிறது. மேலும் ஐந்து பூதங்கள், ஐந்து இந்திரியங்கள், மனம், ஜீவாத்மா மற்றும் பரம புருஷன் என எடுத்தால் பதின்மூன்று தத்துவங்கள் ஆகும்।
Verse 24
एकादशत्व आत्मासौ महाभूतेन्द्रियाणि च । अष्टौ प्रकृतयश्चैव पुरुषश्च नवेत्यथ ॥ २४ ॥
பதினொன்று கணக்கில் ஆத்மா, மகாபூதங்கள் மற்றும் இந்திரியங்கள் அடங்கும். மேலும் எட்டு நிலை-நுண் பிரகிருதிகள் மற்றும் புருஷன் (பரமேஸ்வரன்) சேர்ந்து ஒன்பது எனக் கூறுவர்.
Verse 25
इति नानाप्रसङ्ख्यानं तत्त्वानामृषिभि: कृतम् । सर्वं न्याय्यं युक्तिमत्त्वाद् विदुषां किमशोभनम् ॥ २५ ॥
இவ்வாறு மஹரிஷிகள் தத்துவங்களை பல விதமாக ஆராய்ந்து கூறினர். நிறைந்த தர்க்கத்துடன் முன்வைக்கப்பட்டதால் அவர்களின் எல்லா கருத்துகளும் நியாயமானவை; உண்மையான பண்டிதர்க்கு இத்தகைய தத்துவத் திறமை இயல்பே.
Verse 26
श्रीउद्धव उवाच प्रकृति: पुरुषश्चोभौ यद्यप्यात्मविलक्षणौ । अन्योन्यापाश्रयात् कृष्ण दृश्यते न भिदा तयो: । प्रकृतौ लक्ष्यते ह्यात्मा प्रकृतिश्च तथात्मनि ॥ २६ ॥
ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்: ஓ கிருஷ்ணா, பிரகிருதி மற்றும் புருஷன் (ஜீவன்) இயல்பில் வேறுபட்டவர்களாயினும், ஒருவருக்கொருவர் ஆதாரமாய் இருப்பதால் அவர்களிடையே வேறுபாடு தெரியாதபடி தோன்றுகிறது. ஆத்மா பிரகிருதியில், பிரகிருதி ஆத்மாவில் இருப்பதுபோல் தெரிகிறது.
Verse 27
एवं मे पुण्डरीकाक्ष महान्तं संशयं हृदि । छेत्तुमर्हसि सर्वज्ञ वचोभिर्नयनैपुणै: ॥ २७ ॥
ஓ புண்டரீகாக்ஷா, ஓ அனைத்தறிந்த ஆண்டவனே, என் இதயத்தில் எழுந்த இந்தப் பெரும் சந்தேகத்தை, உமது நயமான தர்க்கத் திறன் வெளிப்படும் சொற்களால் கருணையுடன் வெட்டி அகற்றுவாயாக.
Verse 28
त्वत्तो ज्ञानं हि जीवानां प्रमोषस्तेऽत्र शक्तित: । त्वमेव ह्यात्ममायाया गतिं वेत्थ न चापर: ॥ २८ ॥
ஜீவர்களின் அறிவு உம்மிடமிருந்தே எழுகிறது; உமது சக்தியாலேயே அந்த அறிவு இங்கே மறைக்கப்படுகிறது. உமது ஆத்மமாயையின் இயல்பையும் இயக்கத்தையும் உம்மைத் தவிர வேறு யாரும் அறியார்.
Verse 29
श्रीभगवानुवाच प्रकृति: पुरुषश्चेति विकल्प: पुरुषर्षभ । एष वैकारिक: सर्गो गुणव्यतिकरात्मक: ॥ २९ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்: ஓ மனிதர்களில் சிறந்தவனே, ‘பிரகிருதி’ மற்றும் ‘புருஷன்’ என்ற வேறுபாடு தெளிவானது. இந்த வெளிப்பட்ட படைப்பு மாற்றமடையும் இயல்புடையது; இயற்கையின் குணங்கள் கலங்கி மோதுவதால் அது இடையறாது உருமாறுகிறது.
Verse 30
ममाङ्ग माया गुणमय्यनेकधा विकल्पबुद्धीश्च गुणैर्विधत्ते । वैकारिकस्त्रिविधोऽध्यात्ममेक- मथाधिदैवमधिभूतमन्यत् ॥ ३० ॥
அன்பான உத்தவா! மூன்று குணங்களால் ஆன என் மாயை, அவை செயல்படும் வழியே பலவகை படைப்புகளையும் அவற்றை உணரும் பலவகை அறிவுணர்வுகளையும் வெளிப்படுத்துகிறது. பொருள் மாற்றத்தின் வெளிப்பட்ட விளைவு மூன்று வகையாக அறியப்படுகிறது—அத்தியாத்மம், அதிதைவம், அதிபூதம்.
Verse 31
दृग् रूपमार्कं वपुरत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति य: स्वत: खे । आत्मा यदेषामपरो य आद्य: स्वयानुभूत्याखिलसिद्धसिद्धि: ॥ ३१ ॥
பார்வை, காணப்படும் ரூபம், கண் துளையில் தோன்றும் சூரிய பிரதிபலிப்பு—இவை ஒன்றையொன்று வெளிப்படுத்துகின்றன; ஆனால் ஆகாயத்தில் நிற்கும் மூல சூரியன் தானே தன்னை வெளிப்படுத்துகிறான். அதுபோல எல்லா உயிர்களுக்கும் ஆதிகாரணமான பரமாத்மா, அவைகளிலிருந்து வேறுபட்டவனாய், தன் தெய்வீக அனுபவ ஒளியால் பரஸ்பரம் வெளிப்படும் அனைத்திற்கும் பரம மூலமாக விளங்குகிறான்.
Verse 32
एवं त्वगादि श्रवणादि चक्षु- । र्जिह्वादि नासादि च चित्तयुक्तम् ॥ ३२ ॥
அதேபோல் தோல், செவி, கண், நாக்கு, மூக்கு ஆகிய இந்திரியங்களும்; மேலும் சூட்சும உடலின் செயல்கள்—பந்தப்பட்ட சித்தம், மனம், புத்தி, அகங்காரம்—இவை அனைத்தும் இந்திரியம், விஷயம், அதிதேவதை என்ற மூவகைப் பிரிவில் ஆராயப்படலாம்.
Verse 33
योऽसौ गुणक्षोभकृतो विकार: प्रधानमूलान्महत: प्रसूत: । अहं त्रिवृन्मोहविकल्पहेतु- र्वैकारिकस्तामस ऐन्द्रियश्च ॥ ३३ ॥
இயற்கையின் மூன்று குணங்கள் கலங்கும்போது, வெளிப்படாத பிரதானத்திலிருந்து தோன்றிய மகத்தத்துவத்திலிருந்து ஒரு மாற்றம் வெளிப்படுகிறது—அகங்காரம். அது மூன்று நிலைகளாகும்—சாத்த்விகம் (வைகாரிகம்), ராஜசம் (ஐந்திரியம்), தாமசம். இந்த அகங்காரமே பொருட் மயக்கம் மற்றும் இருமை-விகற்பத்தின் காரணம்.
Verse 34
आत्मा परिज्ञानमयो विवादो ह्यस्तीति नास्तीति भिदार्थनिष्ठ: । व्यर्थोऽपि नैवोपरमेत पुंसां मत्त: परावृत्तधियां स्वलोकात् ॥ ३४ ॥
பரமாத்மாவைப் பற்றிய முழுமையற்ற அறிவால் தத்துவவாதிகள் “இந்த உலகம் உண்மை”, “இல்லை, உண்மை அல்ல” என்று வாதிடுகின்றனர்; அது பொருட் இருமை வேறுபாடுகளைப் புரிந்துகொள்ளவே நோக்கமுடையது. அந்த வாதம் பயனற்றதாயினும், என்னை—தங்களின் உண்மையான ஆத்மாவை—விட்டு மனம் திருப்பியவர்கள் அதை விட்டுவிட இயலாது.
Verse 35
श्रीउद्धव उवाच त्वत्त: परावृत्तधिय: स्वकृतै: कर्मभि: प्रभो । उच्चावचान् यथा देहान् गृह्णन्ति विसृजन्ति च ॥ ३५ ॥ तन्ममाख्याहि गोविन्द दुर्विभाव्यमनात्मभि: । न ह्येतत् प्रायशो लोके विद्वांस: सन्ति वञ्चिता: ॥ ३६ ॥
ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்—ஓ प्रभோ, பலன் நாடி கர்மத்தில் ஈடுபடுவோரின் புத்தி உம்மிடமிருந்து விலகுகிறது. அவர்கள் தங்கள் கர்மங்களால் எவ்வாறு உயர்ந்தும் தாழ்ந்தும் உடல்களை ஏற்று பின்னர் அவற்றை விட்டுவிடுகின்றனர்?
Verse 36
श्रीउद्धव उवाच त्वत्त: परावृत्तधिय: स्वकृतै: कर्मभि: प्रभो । उच्चावचान् यथा देहान् गृह्णन्ति विसृजन्ति च ॥ ३५ ॥ तन्ममाख्याहि गोविन्द दुर्विभाव्यमनात्मभि: । न ह्येतत् प्रायशो लोके विद्वांस: सन्ति वञ्चिता: ॥ ३६ ॥
ஓ கோவிந்தா, இதை எனக்கு விளக்குங்கள்; ஆத்மஞானமற்றோருக்கு இது மிகக் கடினம். இந்த உலகில் மாயையால் ஏமாற்றப்பட்டவர்கள்—பல நேரம் அறிஞர்களும்—இதனை அறியார்.
Verse 37
श्रीभगवानुवाच मन: कर्ममयं नृणामिन्द्रियै: पञ्चभिर्युतम् । लोकाल्लोकं प्रयात्यन्य आत्मा तदनुवर्तते ॥ ३७ ॥
ஸ்ரீ பகவான் கூறினார்—மனிதரின் மனம் கர்மவினை விளைவுகளால் உருவானது; அது ஐந்து இந்திரியங்களுடன் கூடியது. அது ஒரு உடல்/லோகத்திலிருந்து மற்றொன்றிற்கு செல்கிறது; ஆத்மா வேறானதாயினும் அதனைத் தொடர்கிறது.
Verse 38
ध्यायन् मनोऽनु विषयान् दृष्टान् वानुश्रुतानथ । उद्यत् सीदत् कर्मतन्त्रं स्मृतिस्तदनु शाम्यति ॥ ३८ ॥
கர்மப் பந்தத்தில் கட்டுண்ட மனம், காணப்பட்டதும் வேதத்தில் கேட்டதும் ஆகிய இந்திரியப் பொருள்களைத் தியானிக்கிறது. ஆகவே அது தன் பொருள்களுடன் தோன்றி மறைவதுபோல் தோன்றி, நினைவாற்றல் மங்குகிறது.
Verse 39
विषयाभिनिवेशेन नात्मानं यत् स्मरेत् पुन: । जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृति: ॥ ३९ ॥
பொருள் ஆசக்தியால் ஜீவன் மீண்டும் தன் முன் அடையாளத்தை நினைவுகூராது. ஏதோ காரணத்தால் முந்தைய உடல் அனுபவம் முழுதும் மறந்துபோவது ‘மரணம்’ எனப்படுகிறது.
Verse 40
जन्म त्वात्मतया पुंस: सर्वभावेन भूरिद । विषयस्वीकृतिं प्राहुर्यथा स्वप्नमनोरथ: ॥ ४० ॥
அருளாளனே உத்தவா! ‘பிறப்பு’ என்று சொல்லப்படுவது, உயிர் புதிய உடலை முழுமையாக ‘நானே’ என்று அடையாளப்படுத்திக் கொள்வதே. கனவு அல்லது மனக்கற்பனையின் அனுபவத்தை முழுதும் உண்மை என ஏற்றுக் கொள்வதுபோல், புதிய தேகத்தையும் உண்மை என ஏற்றுக் கொள்கிறான்.
Verse 41
स्वप्नं मनोरथं चेत्थं प्राक्तनं न स्मरत्यसौ । तत्र पूर्वमिवात्मानमपूर्वम् चानुपश्यति ॥ ४१ ॥
கனவு அல்லது பகற்கனவு அனுபவிப்பவன் முன் கண்ட கனவுகளை நினைவுகூராததுபோல், இப்போதைய உடலில் இருப்பவன் முன்பே இருந்தாலும், தன்னை இப்போதுதான் தோன்றியவன் என எண்ணுகிறான்.
Verse 42
इन्द्रियायनसृष्ट्येदं त्रैविध्यं भाति वस्तुनि । बहिरन्तर्भिदाहेतुर्जनोऽसज्जनकृद् यथा ॥ ४२ ॥
இந்திரியங்களின் தங்குமிடமான மனம் தேக-தாதாத்மியத்தை உருவாக்கியதால், ஆத்மாவின் உண்மையிலேயே உயர்வு-மத்தி-தாழ்வு எனும் மும்மடங்கு பொருட்பேதம் இருப்பதுபோல் தோன்றுகிறது. இவ்வாறு ஜீவன் வெளி-உள் இருமையைத் தானே உண்டாக்குகிறான்; கெட்ட மகனைப் பெற்ற மனிதனைப் போல.
Verse 43
नित्यदा ह्यङ्ग भूतानि भवन्ति न भवन्ति च । कालेनालक्ष्यवेगेन सूक्ष्मत्वात्तन्न दृश्यते ॥ ४३ ॥
அன்பான உத்தவா! பொருட் தேகங்கள் இடையறாது தோன்றி மறைகின்றன; இது காலத்தின் கண்களுக்குப் புலப்படாத வேகத்தால் நிகழ்கிறது. ஆனால் காலம் நுண்மையானதால் இதை யாரும் காண்பதில்லை.
Verse 44
यथार्चिषां स्रोतसां च फलानां वा वनस्पते: । तथैव सर्वभूतानां वयोऽवस्थादय: कृता: ॥ ४४ ॥
விளக்கின் ஜ்வாலை, நதியின் ஓட்டம், அல்லது மரத்தின் கனிகள் மாற்றமடையும் நிலைகள் போலவே, எல்லா பொருட் உடல்களிலும் வயது மற்றும் நிலையமாற்றங்கள் நிகழ்கின்றன.
Verse 45
सोऽयं दीपोऽर्चिषां यद्वत्स्रोतसां तदिदं जलम् । सोऽयं पुमानिति नृणां मृषा गीर्धीर्मृषायुषाम् ॥ ४५ ॥
விளக்கின் எண்ணற்ற ஒளிக்கதிர்கள் கணந்தோறும் தோன்றி, மாறி, அழிகின்றன; ஆனால் மாய புத்தியுள்ளவன் ஒரு கணம் கண்ட ஒளியைப் பார்த்து “இதுவே விளக்கின் ஒளி” என்று பொய்யாகச் சொல்கிறான். ஓடும் நதியில் எப்போதும் புதிய நீர் பாய்ந்து சென்றாலும், மூடன் ஒரு இடத்தைப் பார்த்து “இதுவே நதிநீர்” என்று கூறுகிறான். அதுபோல உடல் இடையறாது மாறினாலும், வீணான வாழ்வோர் உடலின் ஒரு நிலையையே தமது உண்மையான அடையாளமாக எண்ணுகின்றனர்।
Verse 46
मा स्वस्य कर्मबीजेन जायते सोऽप्ययं पुमान् । म्रियते वामरो भ्रान्त्या यथाग्निर्दारुसंयुत: ॥ ४६ ॥
ஜீவன் உண்மையில் தன் கர்மவிதையால் பிறப்பதில்லை; அமரனாக இருப்பதால் இறப்பதுமில்லை. மயக்கத்தால் அவன் பிறந்து இறப்பவன் போலத் தோன்றுகிறான்; மரக்கட்டைகளுடன் சேர்ந்தால் தீ தோன்றி, கட்டைகள் முடிந்தால் தீ அணைந்தது போலத் தோன்றுவது போன்றது।
Verse 47
निषेकगर्भजन्मानि बाल्यकौमारयौवनम् । वयोमध्यं जरा मृत्युरित्यवस्थास्तनोर्नव ॥ ४७ ॥
கருவுறுதல், கர்ப்பநிலை, பிறப்பு, பச்சிளம் பருவம், குழந்தைப் பருவம், இளமை, நடுவயது, முதுமை, மரணம்—இவை உடலின் ஒன்பது நிலைகள்.
Verse 48
एता मनोरथमयीर्हान्यस्योच्चावचास्तनू: । गुणसङ्गादुपादत्ते क्वचित् कश्चिज्जहाति च ॥ ४८ ॥
உயர்ந்ததும் தாழ்ந்ததும் ஆகிய உடல் நிலைகள் மனக்கற்பனையால் உருவானவை. குணங்களின் சங்கத்தால் உண்டான அறியாமையால் ஜீவன் அவற்றைத் தன்னுடையதாக ஏற்றுக்கொள்கிறான்; சில சமயம் ஒரு பாக்கியவான் அந்த மனக்கற்பனையை விட்டுவிடுகிறான்.
Verse 49
आत्मन: पितृपुत्राभ्यामनुमेयौ भवाप्ययौ । न भवाप्ययवस्तूनामभिज्ञो द्वयलक्षण: ॥ ४९ ॥
தந்தை அல்லது பாட்டனின் மரணத்தைப் பார்த்து ஒருவர் தன் மரணத்தை ஊகிக்கலாம்; மகனின் பிறப்பால் தன் பிறப்பின் நிலையை அறியலாம். இவ்வாறு உடல்களின் தோற்றமும் அழிவும் உண்மையென உணர்பவன், இனி இத்தகைய இருமைகளால் கட்டுப்படான்.
Verse 50
तरोर्बीजविपाकाभ्यां यो विद्वाञ्जन्मसंयमौ । तरोर्विलक्षणो द्रष्टा एवं द्रष्टा तनो: पृथक् ॥ ५० ॥
விதையிலிருந்து மரம் பிறப்பதையும், முதிர்ந்த பின் அது அழிவதையும் ஞானி காண்கிறான்; அவன் மரத்திலிருந்து வேறான சாட்சி. அதுபோல உடலின் பிறப்பு-இறப்பின் சாட்சி உடலிலிருந்து தனியே நிற்கிறது.
Verse 51
प्रकृतेरेवमात्मानमविविच्याबुध: पुमान् । तत्त्वेन स्पर्शसम्मूढ: संसारं प्रतिपद्यते ॥ ५१ ॥
அறிவிலி மனிதன் தன்னைப் பிரகிருதியிலிருந்து வேறுபடுத்தாமல், பிரகிருதியையே தத்துவமாக உண்மை என எண்ணுகிறான்; அதன் தொடர்பால் மயங்கி சம்சாரச் சுழலில் விழுகிறான்.
Verse 52
सत्त्वसङ्गादृषीन्देवान् रजसासुरमानुषान् । तमसा भूततिर्यक्त्वं भ्रामितो याति कर्मभि: ॥ ५२ ॥
கர்மத்தால் அலைக்கழிக்கப்படும் ஜீவன், சத்த்வ சங்கத்தால் ரிஷி அல்லது தேவர்களிடையே பிறக்கிறான்; ரஜஸ் சங்கத்தால் அசுரன் அல்லது மனிதன்; தமஸ் சங்கத்தால் பேய் யோனியிலோ விலங்கு யோனியிலோ பிறக்கிறான்.
Verse 53
नृत्यतो गायत: पश्यन् यथैवानुकरोति तान् । एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्ननीहोऽप्यनुकार्यते ॥ ५३ ॥
ஆடிப் பாடுவோரைப் பார்த்து ஒருவர் அவர்களைப் பின்பற்றுவது போல, ஆத்மா செய்பவன் அல்லாதபோதும், புத்தியின் குணங்களைப் பார்த்து ஈர்க்கப்பட்டு அவற்றை நகலெடுக்கத் தள்ளப்படுகிறது.
Verse 54
यथाम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव । चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भू: ॥ ५४ ॥ यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा । स्वप्नदृष्टाश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मन: ॥ ५५ ॥
அசையும் நீரில் பிரதிபலிக்கும் மரங்கள் கூட அசைவதாகத் தோன்றுவது போலவும், கண்களைச் சுழற்றினால் பூமி சுழல்வதாகத் தோன்றுவது போலவும்; ஓ தாசார்ஹா, மனக் கற்பனையால் விஷய அனுபவம் பொய்—கனவு காட்சிபோல் ஆத்மாவின் சம்சாரமும் அப்படியே.
Verse 55
यथाम्भसा प्रचलता तरवोऽपि चला इव । चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते भ्रमतीव भू: ॥ ५४ ॥ यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा । स्वप्नदृष्टाश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मन: ॥ ५५ ॥
ஓ தாசார்ஹ வம்சத்தவனே! ஆத்மாவின் பௌதிக வாழ்வும், இంద్రியவிஷய அனுபவமும் உண்மையில் பொய்யே. அலைக்கும் நீரில் பிரதிபலிக்கும் மரங்கள் நடுங்குவது போலத் தோன்றுவது போலவும், கண்களைச் சுழற்றினால் பூமி சுழல்வது போலத் தோன்றுவது போலவும், கனவு‑கற்பனை உலகைப் போல இந்தச் சம்சாரம் மாயைதான்.
Verse 56
अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते । ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ ५६ ॥
உண்மையில் பொருள் இல்லையாயினும், விஷயபோகத்தைத் தியானிக்கும் ஒருவருக்கு சம்சாரம் நீங்காது; கனவில் வரும் துன்ப அனுபவங்கள் பொய்யாயினும் நீங்காதது போல.
Verse 57
तस्मादुद्धव मा भुङ्क्ष्व विषयानसदिन्द्रियै: । आत्माग्रहणनिर्भातं पश्य वैकल्पिकं भ्रमम् ॥ ५७ ॥
ஆகையால், ஓ உத்தவா! அசத்தான பௌதிக இంద్రியங்களால் விஷயபோகத்தை அனுபவிக்க முயலாதே. இருமை மீது நின்ற இந்த மாற்றுக் கற்பனை மாயை ஆத்ம உணர்வை எவ்வாறு மறைக்கிறது என்பதைப் பார்.
Verse 58
क्षिप्तोऽवमानितोऽसद्भि: प्रलब्धोऽसूयितोऽथवा । ताडित: सन्निरुद्धो वा वृत्त्या वा परिहापित: ॥ ५८ ॥ निष्ठ्युतो मूत्रितो वाज्ञैर्बहुधैवं प्रकम्पित: । श्रेयस्काम: कृच्छ्रगत आत्मनात्मानमुद्धरेत् ॥ ५९ ॥
தீயவர்களால் புறக்கணிக்கப் பட்டு, அவமதிக்கப் பட்டு, ஏளனப்படுத்தப் பட்டு அல்லது பொறாமைப்படப் பட்டு; அடிக்கப் பட்டு, கட்டிப் போடப் பட்டு, அல்லது தொழிலிலிருந்து விலக்கப் பட்டு; அறியாதவர்களால் துப்பப்படப் பட்டு அல்லது மூத்திரத்தால் மாசுபடுத்தப் பட்டு—இவ்வாறு பலவிதமாகக் குலைக்கப்பட்டாலும், பரம நன்மையை நாடுபவன் துன்பநிலையில் கூட புத்தியால் தன்னைத் தானே உயர்த்தி ஆன்மிக நிலைமையில் காத்துக் கொள்ள வேண்டும்.
Verse 59
क्षिप्तोऽवमानितोऽसद्भि: प्रलब्धोऽसूयितोऽथवा । ताडित: सन्निरुद्धो वा वृत्त्या वा परिहापित: ॥ ५८ ॥ निष्ठ्युतो मूत्रितो वाज्ञैर्बहुधैवं प्रकम्पित: । श्रेयस्काम: कृच्छ्रगत आत्मनात्मानमुद्धरेत् ॥ ५९ ॥
தீயவர்களால் புறக்கணிக்கப் பட்டு, அவமதிக்கப் பட்டு, ஏளனப்படுத்தப் பட்டு அல்லது பொறாமைப்படப் பட்டு; அடிக்கப் பட்டு, கட்டிப் போடப் பட்டு, அல்லது தொழிலிலிருந்து விலக்கப் பட்டு; அறியாதவர்களால் துப்பப்படப் பட்டு அல்லது மூத்திரத்தால் மாசுபடுத்தப் பட்டு—இவ்வாறு பலவிதமாகக் குலைக்கப்பட்டாலும், பரம நன்மையை நாடுபவன் துன்பநிலையில் கூட புத்தியால் தன்னைத் தானே உயர்த்தி ஆன்மிக நிலைமையில் காத்துக் கொள்ள வேண்டும்.
Verse 60
श्रीउद्धव उवाच यथैवमनुबुध्येयं वद नो वदतां वर ॥ ६० ॥
ஸ்ரீ உத்தவர் கூறினார்—வாக்கில் சிறந்தவரே, இதை நான் முறையாக எவ்வாறு உணர வேண்டும் என்று அருளிச் சொல்லுங்கள்.
Verse 61
सुदु:सहमिमं मन्ये आत्मन्यसदतिक्रमम् । विदुषामपि विश्वात्मन् प्रकृतिर्हि बलीयसी । ऋते त्वद्धर्मनिरतान् शान्तांस्ते चरणालयान् ॥ ६१ ॥
ஓ உலகாத்மாவே, அறியாதோர் தம்மீது செய்யும் அநீதியான அவமதிப்பைத் தாங்குவது மிகக் கடினம்; ஏனெனில் இயற்கை மிக வலிமையானது. உமது தர்மசேவையில் நிலைத்து, உமது தாமரைத் திருவடிகளில் அடைக்கலம் கொண்டு அமைதி பெற்ற உமது பக்தர்களே அத்தகைய குற்றங்களைத் தாங்க வல்லவர்.
Frequently Asked Questions
Because subtle causes and gross effects mutually pervade one another, a thinker may either (a) include an element within its prior subtle cause or (b) count it separately as a later manifest product. Kṛṣṇa states that such analyses occur under His māyā-śakti, and thus multiple enumerations can be coherent when their assumptions are made explicit. The point is not to win argument but to recognize that all categories ultimately rest on the Supreme Lord’s sanction and that realized intelligence fixed in Him dissolves quarrel.
Kṛṣṇa teaches that prakṛti is the transforming field structured by the guṇas, whereas the jīva is the conscious enjoyer/witness. They appear interwoven because consciousness becomes conditioned through subtle instruments (mind, intelligence, false ego) and identifies with bodily states. Yet the soul remains distinct as the observer, just as one who witnesses a tree’s birth and death is not the tree. The Supreme Soul remains self-manifest and separate, like the sun illuminating the mutual functioning of eye, form, and reflected light.
Death is described as total forgetfulness of the previous embodied identity when the jīva transitions to a new body formed by karma; birth is total identification with the new body, similar to accepting a dream as real. Since bodies are constantly transforming under time, the delusion is to equate any temporary stage with the self. Realistic discernment (viveka) frees one from the dualities of lamentation and fear.
The chapter concludes that one seeking the highest goal should remain spiritually safe even when insulted, beaten, deprived, or humiliated. This is not passivity but disciplined intelligence: refusing to descend into bodily identification and reactive hatred. Such tolerance (titikṣā) supports steady remembrance and detachment from sense gratification, preparing the practitioner to ask—like Uddhava—how to properly internalize and understand these teachings in lived experience.