Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच गोविन्दभुजगुप्तायां द्वारवत्यां कुरूद्वह । अवात्सीन्नारदोऽभीक्ष्णं कृष्णोपासनलालस: ॥ १ ॥

ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—குருவம்சச் சிறந்தவனே! கோவிந்தனின் கரங்களால் எப்போதும் காக்கப்படும் த்வாரகையில், கிருஷ்ண உபாசனையில் பேராசையுடன் நாரத முனி சில காலம் அடிக்கடி தங்கினார்.

Verse 2

को नु राजन्निन्द्रियवान् मुकुन्दचरणाम्बुजम् । न भजेत् सर्वतोमृत्युरुपास्यममरोत्तमै: ॥ २ ॥

அரசே! இவ்வுலகில் எங்கும் எப்போதும் மரணம் நெருங்கி நிற்கிறது; ஆகவே, தேவர்களிலும் உயர்ந்த முக்தர்களாலும் வணங்கப்படும் முகுந்தனின் தாமரைத் திருவடிகளை யார் சேவிக்காமல் இருப்பார்?

Verse 3

तमेकदा तु देवर्षिं वसुदेवो गृहागतम् । अर्चितं सुखमासीनमभिवाद्येदमब्रवीत् ॥ ३ ॥

ஒருநாள் தேவரிஷி நாரதர் வசுதேவரின் இல்லத்திற்கு வந்தார். வசுதேவர் முறையாக ஆராதித்து, அவரை நிம்மதியாக அமரச் செய்து, வணங்கி இவ்வாறு கூறினார்.

Verse 4

श्रीवसुदेव उवाच भगवन् भवतो यात्रा स्वस्तये सर्वदेहिनाम् । कृपणानां यथा पित्रोरुत्तमश्लोकवर्त्मनाम् ॥ ४ ॥

ஸ்ரீ வசுதேவர் கூறினார்—பகவனே, உங்கள் வருகை எல்லா உயிர்களுக்கும் நலனுக்காகவே; தந்தை பிள்ளைகளின் நன்மைக்காக வருவது போல. குறிப்பாக நீங்கள் துன்புற்றோருக்கும், உத்தமஷ்லோகனின் பாதையில் முன்னேறும் பக்தர்களுக்கும் அருள் செய்கிறீர்.

Verse 5

भूतानां देवचरितं दु:खाय च सुखाय च । सुखायैव हि साधूनां त्वाद‍ृशामच्युतात्मनाम् ॥ ५ ॥

தேவர்களின் செயல்கள் உயிர்களுக்கு துயரமும் இன்பமும் இரண்டையும் தரும்; ஆனால் அச்யுதனைத் தம் ஆத்மாவாக ஏற்ற உம்மைப் போன்ற சாதுக்களின் செயல்கள் அனைவருக்கும் இன்பமே அளிக்கும்.

Verse 6

भजन्ति ये यथा देवान् देवा अपि तथैव तान् । छायेव कर्मसचिवा: साधवो दीनवत्सला: ॥ ६ ॥

யார் எவ்வாறு தேவர்களை வழிபடுகிறார்களோ, தேவர்களும் அவர்களுக்கு அதற்கேற்றவாறு பதிலளிக்கிறார்கள். தேவர்கள் கர்மத்தின் துணைவர்கள்—நிழல் போல; ஆனால் சாதுக்கள் உண்மையில் வீழ்ந்தோருக்கு இரக்கம் காட்டுவோர்.

Verse 7

ब्रह्मंस्तथापि पृच्छामो धर्मान् भागवतांस्तव । यान् श्रुत्वा श्रद्धया मर्त्यो मुच्यते सर्वतोभयात् ॥ ७ ॥

ஓ பிராமணரே, உங்களைப் பார்ப்பதாலேயே நான் திருப்தியடைந்தாலும், உம்மிடமிருந்து பகவத தர்மங்களை வினவுகிறேன். அவற்றை நம்பிக்கையுடன் கேட்டால் மனிதன் எல்லா வகை அச்சங்களிலிருந்தும் விடுபடுவான்.

Verse 8

अहं किल पुरानन्तं प्रजार्थो भुवि मुक्तिदम् । अपूजयं न मोक्षाय मोहितो देवमायया ॥ ८ ॥

முன் பிறவியில் இந்தப் பூமியில் நான் பிள்ளை வேண்டி, விடுதலை அளிக்கும் பரமன் அனந்தனை வழிபட்டேன்; ஆனால் மோட்சத்திற்காக அல்ல. ஆகவே இறைவனின் மாயையால் மயங்கினேன்.

Verse 9

यथा विचित्रव्यसनाद् भवद्भ‍िर्विश्वतोभयात् । मुच्येम ह्यञ्जसैवाद्धा तथा न: शाधि सुव्रत ॥ ९ ॥

நித்திய விரதம் காக்கும் ஆண்டவனே, தயை செய்து எனக்கு தெளிவாக உபதேசியுங்கள்; உங்கள் அருளால், பலவித ஆபத்துகள் நிறைந்ததும் எப்போதும் பயத்தில் கட்டிப்போடும் இவ்வுலக வாழ்விலிருந்து நான் எளிதில் விடுபட வேண்டும்.

Verse 10

श्रीशुक उवाच राजन्नेवं कृतप्रश्न‍ो वसुदेवेन धीमता । प्रीतस्तमाह देवर्षिर्हरे: संस्मारितो गुणै: ॥ १० ॥

ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—அரசே, மிகுந்த ஞானமுடைய வாசுதேவன் கேட்ட இவ்வினாக்களால் தேவரிஷி நாரதர் மகிழ்ந்தார். அவை ஹரியின் அதீத குணங்களை நினைவூட்ட, நாரதர் வாசுதேவனுக்கு இவ்வாறு பதிலளித்தார்.

Verse 11

श्रीनारद उवाच सम्यगेतद् व्यवसितं भवता सात्वतर्षभ । यत् पृच्छसे भागवतान् धर्मांस्त्वं विश्वभावनान् ॥ ११ ॥

ஸ்ரீ நாரதர் கூறினார்—சாத்வதர்களில் சிறந்தவனே, நீ சரியாகவே தீர்மானித்துள்ளாய்; ஏனெனில் நீ பகவானுக்குரிய ஜீவனின் நித்திய கடமை ஆகிய பகவத-தர்மத்தைப் பற்றி கேட்கிறாய். அந்த பக்தி-தர்மம் உலகமெங்கும் தூய்மை அளிக்கும் வல்லமை உடையது.

Verse 12

श्रुतोऽनुपठितो ध्यात आद‍ृतो वानुमोदित: । सद्य: पुनाति सद्धर्मो देव विश्वद्रुहोऽपि हि ॥ १२ ॥

பரமனுக்குச் செய்யும் தூய பக்திசேவை எனும் இச் சத்தர்மம் மிகப் புனிதமானது; அதைப் பற்றி கேட்பதாலும், அதன் மகிமையைப் பாடுவதாலும், அதில் தியானிப்பதாலும், மரியாதையுடன் நம்பிக்கையாய் ஏற்றுக்கொள்வதாலும், அல்லது பிறரின் பக்திசேவையைப் புகழ்வதாலும்—even தேவர்களையும் உயிர்களையும் வெறுப்பவர்கள் கூட உடனே தூய்மையடைகிறார்கள்.

Verse 13

त्वया परमकल्याण: पुण्यश्रवणकीर्तन: । स्मारितो भगवानद्य देवो नारायणो मम ॥ १३ ॥

இன்று நீங்கள் எனக்கு பரமகல்யாணமயமான என் ஆண்டவன், பகவான் நாராயணனை நினைவூட்டினீர். அவரைப் பற்றிய புனிதமான கேள்வி‑கீர்த்தனம் செய்தால் மனிதன் முற்றிலும் புண்ணியவான் ஆகிறான்.

Verse 14

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । आर्षभाणां च संवादं विदेहस्य महात्मन: ॥ १४ ॥

இங்கேயும் ஆண்டவரின் பக்திசேவையை விளக்க முனிவர்கள் ஒரு பழமையான வரலாற்றை எடுத்துரைக்கிறார்கள்—மகாத்மா விதேஹ அரசனும் ரிஷபரின் புதல்வர்களும் நடத்திய உரையாடல்.

Verse 15

प्रियव्रतो नाम सुतो मनो: स्वायम्भुवस्य य: । तस्याग्नीध्रस्ततो नाभिऋर्षभस्तत्सुत: स्मृत: ॥ १५ ॥

ஸ்வாயம்புவ மனுவுக்கு ‘பிரியவ்ரதன்’ என்ற மகன் இருந்தான். பிரியவ்ரதனின் மகன்களில் அக்னீத்ரன்; அக்னீத்ரனிடமிருந்து நாபி பிறந்தான்; நாபியின் மகன் ரிஷபதேவன் என அறியப்பட்டான்.

Verse 16

तमाहुर्वासुदेवांशं मोक्षधर्मविवक्षया । अवतीर्णं सुतशतं तस्यासीद् ब्रह्मपारगम् ॥ १६ ॥

ஸ்ரீ ரிஷபதேவன் வாசுதேவனின் அಂசம் என ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகிறார். ஜீவர்களுக்கு பரமமோட்சம் தரும் தர்மத்தைப் போதிக்க அவர் அவதரித்தார். அவருக்கு வேதஞானத்தில் நிறைவு பெற்ற நூறு மகன்கள் இருந்தனர்.

Verse 17

तेषां वै भरतो ज्येष्ठो नारायणपरायण: । विख्यातं वर्षमेतद् यन्नाम्ना भारतमद्भ‍ुतम् ॥ १७ ॥

அந்த நூறு புதல்வர்களில் மூத்தவன் பரதன் நாராயணனையே சரணமாகக் கொண்டவன். பரதனின் புகழால் இந்நிலம் ‘பாரதவர்ஷம்’ என மகத்தாகப் புகழ்பெற்றது.

Verse 18

स भुक्तभोगां त्यक्त्वेमां निर्गतस्तपसा हरिम् । उपासीनस्तत्पदवीं लेभे वै जन्मभिस्त्रिभि: ॥ १८ ॥

அரசன் பரதன் இவ்வுலகப் போகங்கள் நிலையற்றவை, பயனற்றவை எனக் கருதி உலகைத் துறந்தான். இளைய மனைவி, குடும்பத்தை விட்டு கடுந்தவத்தால் ஸ்ரீஹரியை வழிபட்டு மூன்று பிறவிகளுக்குப் பின் பகவான் திருப்பதியை அடைந்தான்.

Verse 19

तेषां नव नवद्वीपपतयोऽस्य समन्तत: । कर्मतन्त्रप्रणेतार एकाशीतिर्द्विजातय: ॥ १९ ॥

மீதமிருந்த ஒன்பது புதல்வர்கள் பாரதவர்ஷத்தின் ஒன்பது தீவுகளின் அரசர்களாகி முழு ஆதிக்கத்துடன் ஆட்சி செய்தனர். எண்பத்தொன்று புதல்வர்கள் த்விஜ பிராமணர்களாகி, கர்மகாண்ட யாக வழியான வேதப் பாதையை நிறுவ உதவினர்.

Verse 20

नवाभवन् महाभागा मुनयो ह्यर्थशंसिन: । श्रमणा वातरसना आत्मविद्याविशारदा: ॥ २० ॥ कविर्हविरन्तरीक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ २१ ॥

மீதமிருந்த ஒன்பது புதல்வர்கள் மிகப் பாக்கியசாலி முனிவர்கள்; பரமார்த்தத்தைப் பரப்புவோர், ஶ்ரமணர், திகம்பரர், ஆத்மவித்தையில் தேர்ந்தோர். அவர்களின் பெயர்கள்: கவி, ஹவி, அந்தரீக்ஷ, பிரபுத்த, பிப்பலாயன, ஆவிர்ஹோத்ர, த்ருமில, சமஸ, கரபாஜன.

Verse 21

नवाभवन् महाभागा मुनयो ह्यर्थशंसिन: । श्रमणा वातरसना आत्मविद्याविशारदा: ॥ २० ॥ कविर्हविरन्तरीक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ २१ ॥

மீதமிருந்த ஒன்பது புதல்வர்கள் மிகப் பாக்கியசாலி முனிவர்கள்; பரமார்த்தத்தைப் பரப்புவோர், ஶ்ரமணர், திகம்பரர், ஆத்மவித்தையில் தேர்ந்தோர். அவர்களின் பெயர்கள்: கவி, ஹவி, அந்தரீக்ஷ, பிரபுத்த, பிப்பலாயன, ஆவிர்ஹோத்ர, த்ருமில, சமஸ, கரபாஜன.

Verse 22

त एते भगवद्रूपं विश्वं सदसदात्मकम् । आत्मनोऽव्यतिरेकेण पश्यन्तो व्यचरन् महीम् ॥ २२ ॥

அந்த முனிவர்கள் நிலைபெறும்-நிலையற்ற, ஸ்தூல-ஸூக்ஷ்ம அனைத்தையும் கொண்ட இவ்வுலகத்தை பகவானின் ரூபமாகக் கண்டு, அதை ஆத்மாவிலிருந்து வேறல்ல என உணர்ந்து பூமியெங்கும் உலாவினர்.

Verse 23

अव्याहतेष्टगतय: सुरसिद्धसाध्य- गन्धर्वयक्षनरकिन्नरनागलोकान् । मुक्ताश्चरन्ति मुनिचारणभूतनाथ- विद्याधरद्विजगवां भुवनानि कामम् ॥ २३ ॥

அந்த ஒன்பது யோகேந்திரர்கள் முக்தாத்மாக்கள்; அவர்களின் விருப்பமான இயக்கத்தை எந்த உலகப் பலமும் தடுக்க முடியாது. அவர்கள் தேவர், சித்தர், சாத்யர், கந்தர்வர், யக்ஷர், மனிதர், கின்னரர், நாகலோகம் ஆகியவற்றிலும், மேலும் முனிவர், சாரணர், பூதநாதர் (சிவகணம்), வித்யாதரர், பிராமணர் மற்றும் பசுக்களின் உலகங்களிலும் விருப்பம்போல் சஞ்சரிக்கிறார்கள்।

Verse 24

त एकदा निमे: सत्रमुपजग्मुर्यद‍ृच्छया । वितायमानमृषिभिरजनाभे महात्मन: ॥ २४ ॥

ஒருமுறை அவர்கள் தற்செயலாக அஜனாபம் (பூமியின் பழைய பெயர்) எனும் நாட்டில், மகாத்மா மஹாராஜ நிமி நடத்திக் கொண்டிருந்த சத்ர யாகத்தை அடைந்தனர்; அது உயர்ந்த முனிவர்களின் வழிநடத்தலில் நடைபெற்று வந்தது.

Verse 25

तान् द‍ृष्ट्वा सूर्यसङ्काशान् महाभागवतान् नृप । यजमानोऽग्नयो विप्रा: सर्व एवोपतस्थिरे ॥ २५ ॥

அரசே, சூரியனைப் போல் ஒளிரும் அந்த மகாபாகவதர்களைக் கண்டதும், யாகம் செய்பவர், பிராமணர்கள், மேலும் யாகஅக்னிகளும் கூட—அனைவரும் மரியாதையுடன் எழுந்து நின்று அவர்களைப் பணிந்தனர்.

Verse 26

विदेहस्तानभिप्रेत्य नारायणपरायणान् । प्रीत: सम्पूजयां चक्रे आसनस्थान् यथार्हत: ॥ २६ ॥

விதேகராஜன் (நிமி) அந்த ஒன்பது முனிவர்கள் நாராயண-பராயணமான உயர்ந்த பக்தர்கள் என்பதை உணர்ந்தான். அவர்களின் மங்களமான வருகையால் மகிழ்ந்து, அவர்களுக்கு தகுந்த ஆசனங்களை அளித்து, பரமபுருஷனைப் போல் முறையாகப் பூஜை செய்தான்.

Verse 27

तान् रोचमानान् स्वरुचा ब्रह्मपुत्रोपमान् नव । पप्रच्छ परमप्रीत: प्रश्रयावनतो नृप: ॥ २७ ॥

அந்த ஒன்பது மகாத்மாக்கள் தங்கள் சொந்த ஒளியால் பிரகாசித்து, பிரம்மாவின் புதல்வர்களான நான்கு குமாரர்களுக்கு ஒப்பாகத் தோன்றினர். பரமானந்தத்தில் மூழ்கிய அரசன் பணிவுடன் தலை வணங்கி அவர்களிடம் கேள்விகள் கேட்டான்.

Verse 28

श्रीविदेह उवाच मन्ये भगवत: साक्षात् पार्षदान् वो मधुद्विष: । विष्णोर्भूतानि लोकानां पावनाय चरन्ति हि ॥ २८ ॥

ஸ்ரீ விதேஹன் கூறினார்—நீங்கள் மதுத்விஷன் எனப் புகழ்பெற்ற பரமபகவானின் நேரடி பரிஷதர்கள் என நான் எண்ணுகிறேன். விஷ்ணுவின் தூய பக்தர்கள் தம் சுயநலத்திற்கல்ல; உலகின் உயிர்களைப் புனிதப்படுத்தவே அலைந்து திரிகிறார்கள்.

Verse 29

दुर्लभो मानुषो देहो देहिनां क्षणभङ्गुर: । तत्रापि दुर्लभं मन्ये वैकुण्ठप्रियदर्शनम् ॥ २९ ॥

உடல் கொண்ட உயிர்களுக்கு மனித உடல் மிக அரிது; அது கணநேரத்தில் அழியக்கூடியது. ஆனாலும், வைகுண்டநாதனுக்கு அன்பான தூய பக்தர்களின் தரிசனமும் சங்கமும் இன்னும் அரிதென நான் எண்ணுகிறேன்.

Verse 30

अत आत्यन्तिकं क्षेमं पृच्छामो भवतोऽनघा: । संसारेऽस्मिन् क्षणार्धोऽपि सत्सङ्ग: शेवधिर्नृणाम् ॥ ३० ॥

ஆகவே, பாவமற்ற மகாத்மர்களே, பரம நன்மை எது என்று உங்களிடம் கேட்கிறேன். பிறப்பு-இறப்பு நிறைந்த இச்சம்சாரத்தில் சத்சங்கம் அரை கணமே கிடைத்தாலும் அது மனிதர்க்கு விலையற்ற பொக்கிஷம்.

Verse 31

धर्मान् भागवतान् ब्रूत यदि न: श्रुतये क्षमम् । यै: प्रसन्न: प्रपन्नाय दास्यत्यात्मानमप्यज: ॥ ३१ ॥

நான் கேட்கத் தகுதியானவன் என நீங்கள் கருதினால், தயை செய்து பகவத தர்மங்களை—பரமனுக்கான பக்திசேவை முறையை—விளக்குங்கள். அதனால் மகிழும் அஜ பகவான், சரணடைந்தவர்க்கு தன் தன்னையே அளிப்பான்.

Verse 32

श्रीनारद उवाच एवं ते निमिना पृष्टा वसुदेव महत्तमा: । प्रतिपूज्याब्रुवन् प्रीत्या ससदस्यर्त्विजं नृपम् ॥ ३२ ॥

ஸ்ரீ நாரதர் கூறினார்—வசுதேவா, மகாராஜா நிமி இவ்வாறு ஒன்பது யோகேந்திரர்களிடம் பக்திசேவை பற்றி கேட்டபோது, அந்த மகாத்மர்கள் அரசனின் கேள்விகளை மதித்து நன்றி கூறி, யாகசபையினரும் ரித்விக்களும் முன்னிலையில் அன்புடன் உரைத்தனர்.

Verse 33

श्रीकविरुवाच मन्येऽकुतश्चिद्भयमच्युतस्य पादाम्बुजोपासनमत्र नित्यम् । उद्विग्नबुद्धेरसदात्मभावाद् विश्वात्मना यत्र निवर्तते भी: ॥ ३३ ॥

ஸ்ரீ கவி கூறினார்—அசத் உடல்-அஹங்காரத்தால் எப்போதும் கலங்கும் புத்தியுடையவன், அச்யுத பரமனின் தாமரைத் திருவடிகளை நித்தம் வழிபட்டாலே உண்மையான அச்சமின்மையை அடைவான்; விஸ்வாத்மனான பகவானின் பக்தியில் எல்லாப் பயமும் முற்றிலும் நீங்கும்।

Verse 34

ये वै भगवता प्रोक्ता उपाया ह्यात्मलब्धये । अञ्ज: पुंसामविदुषां विद्धि भागवतान् हि तान् ॥ ३४ ॥

ஆத்மலாபத்திற்காக பகவான் கூறிய வழிகளையே ‘பாகவத-தர்மம்’ என்று அறிக; அறியாமையுள்ளவர்களும் அவற்றை ஏற்றால் எளிதில் பரமனை அறியலாம்।

Verse 35

यानास्थाय नरो राजन् न प्रमाद्येत कर्हिचित् । धावन् निमील्य वा नेत्रे न स्खलेन्न पतेदिह ॥ ३५ ॥

அரசே, இந்த பக்தி முறையை ஏற்றவன் இவ்வுலகப் பாதையில் ஒருபோதும் தவறான்; கண்களை மூடிக்கொண்டு ஓடினாலும் அவன் தடுமாறவும் மாட்டான், விழவும் மாட்டான்।

Verse 36

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वानुसृतस्वभावात् । करोति यद् यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयेत्तत् ॥ ३६ ॥

பந்தப்பட்ட வாழ்வில் பெற்ற இயல்பின்படி உடல், சொல், மனம், இந்திரியங்கள், புத்தி அல்லது தூய சித்தம் கொண்டு எதை எதைச் செய்தாலும், ‘இது நாராயணனின் திருப்திக்காக’ என்று எண்ணி பரமனுக்கு அர்ப்பணிக்க வேண்டும்।

Verse 37

भयं द्वितीयाभिनिवेशत: स्या- दीशादपेतस्य विपर्ययोऽस्मृति: । तन्माययातो बुध आभजेत्तं भक्त्यैकयेशं गुरुदेवतात्मा ॥ ३७ ॥

இரண்டாமதான பொருளில் (த்வைதத்தில்) பற்றுதல் கொண்டதாலே பயம் உண்டாகிறது; ஈசனிடமிருந்து விலகிய ஜீவனுக்கு மாறுபாடு மற்றும் மறதி ஏற்படுகின்றன—இவை அவனுடைய மாயா சக்தியால் நிகழ்கின்றன. ஆகவே புத்திமான், சத்குருவின் வழிகாட்டுதலின் கீழ், அவரை ஆராத்ய தெய்வமாகவும் உயிர்-ஆதாரமாகவும் ஏற்று, ஒருமுக பக்தியால் ஆண்டவனைச் சேவிக்க வேண்டும்।

Verse 38

अविद्यमानोऽप्यवभाति हि द्वयो ध्यातुर्धिया स्वप्नमनोरथौ यथा । तत् कर्मसङ्कल्पविकल्पकं मनो बुधो निरुन्ध्यादभयं तत: स्यात् ॥ ३८ ॥

இருமை உண்மையில் இல்லையெனினும், தியானியின் புத்தியால் அது கனவு மற்றும் மனோரதம் போலத் தோன்றுகிறது. செயல் பற்றிய ஏற்றல்‑விலக்கல் செய்யும் சங்கல்ப‑விகல்ப மனத்தை ஞானி அடக்க வேண்டும்; அப்பொழுது அச்சமின்மை உண்டாகும்.

Verse 39

श‍ृण्वन् सुभद्राणि रथाङ्गपाणे- र्जन्मानि कर्माणि च यानि लोके । गीतानि नामानि तदर्थकानि गायन् विलज्जो विचरेदसङ्ग: ॥ ३९ ॥

ரதச்சக்கரத்தைத் தாங்கிய கர்த்தரின் மங்களமான பிறப்புகளையும் செயல்களையும் கேட்டு, அவற்றின் பொருளை வெளிப்படுத்தும் திருநாமங்களைப் பாடி, பற்றற்றவனாய் வெட்கமின்றி சுதந்திரமாகச் சுற்ற வேண்டும்.

Verse 40

एवंव्रत: स्वप्रियनामकीर्त्या जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चै: । हसत्यथो रोदिति रौति गाय- त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्य: ॥ ४० ॥

இவ்வாறு விரதத்தில் நிலைத்த பக்தன், தன் பிரிய நாமகீர்த்தனையால் பரமப்ரேமம் எழ, உள்ளம் உருகி, உரத்துச் சிரிக்கவும் அழவும் கூவவும் செய்கிறான்; சிலவேளை பாடி, பித்தனென நடனமாடி, உலகக் கருத்தை பொருட்படுத்தான்.

Verse 41

खं वायुमग्निं सलिलं महीं च ज्योतींषि सत्त्वानि दिशो द्रुमादीन् । सरित्समुद्रांश्च हरे: शरीरं यत् किंच भूतं प्रणमेदनन्य: ॥ ४१ ॥

பக்தன் கிருஷ்ணனிடமிருந்து வேறென எதையும் காணக்கூடாது. ஆகாயம், காற்று, தீ, நீர், மண், சூரியாதி ஒளிகள், எல்லா உயிர்கள், திசைகள், மரங்கள் முதலியவை, நதிகள் கடல்கள்—எதுவாயினும் ஹரியின் திருமேனியே எனக் கருதி, ஒருமுக பக்தியுடன் அனைத்திற்கும் வணங்க வேண்டும்.

Verse 42

भक्ति: परेशानुभवो विरक्ति- रन्यत्र चैष त्रिक एककाल: । प्रपद्यमानस्य यथाश्न‍त: स्यु- स्तुष्टि: पुष्टि: क्षुदपायोऽनुघासम् ॥ ४२ ॥

பரமபுருஷனின் சரணடைந்தவருக்கு பக்தி, பரம்பொருளின் நேரடி அனுபவம், பிறவற்றிலிருந்து வைராக்யம்—இம்மூன்றும் ஒரே நேரத்தில் நிகழும்; உண்பவனுக்கு ஒவ்வொரு கவ்வியிலும் திருப்தி, ஊட்டம், பசி நீங்குதல் ஒன்றாக அதிகரிப்பதுபோல்.

Verse 43

इत्यच्युताङ्‍‍घ्रि भजतोऽनुवृत्त्या भक्तिर्विरक्तिर्भगवत्प्रबोध: । भवन्ति वै भागवतस्य राजं- स्तत: परां शान्तिमुपैति साक्षात् ॥ ४३ ॥

அரசே, அச்யுத பகவானின் திருவடித் தாமரைகளை இடையறாத முயற்சியுடன் வழிபடும் பக்தனுக்கு அசையாத பக்தி, வைராக்யம், மற்றும் பகவத்-ப்ரபோதம் (இறைவன் பற்றிய அனுபவ அறிவு) உண்டாகின்றன; இவ்வாறு அவன் நேரடியாக பரம ஆன்மிக அமைதியை அடைகிறான்।

Verse 44

श्रीराजोवाच अथ भागवतं ब्रूत यद्धर्मो याद‍ृशो नृणाम् । यथा चरति यद् ब्रूते यैर्लिङ्गैर्भगवत्प्रिय: ॥ ४४ ॥

ஸ்ரீ அரசன் கூறினான்—இப்போது பகவத பக்தனைப் பற்றி கூறுங்கள்: மனிதர்களிடையே அவனுடைய தர்மம் எப்படிப்பட்டது, அவன் எவ்வாறு நடக்கிறான், எவ்வாறு பேசுகிறான், மேலும் எந்த இலக்கணங்களால் அவன் பகவானுக்கு பிரியனாகிறான்—இதனை விரிவாக விளக்குங்கள்।

Verse 45

श्रीहविरुवाच सर्वभूतेषु य: पश्येद् भगवद्भ‍ावमात्मन: । भूतानि भगवत्यात्मन्येष भागवतोत्तम: ॥ ४५ ॥

ஸ்ரீ ஹவி கூறினார்—தன் ஆத்மாவின் வழியாக எல்லா உயிர்களிலும் பகவானின் இருப்பை காண்பவனும், எல்லாவற்றையும் பகவானில் நிலைத்ததாக அறிபவனும், அவனே உத்தம பகவத பக்தன்।

Verse 46

ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प्रेममैत्रीकृपोपेक्षा य: करोति स मध्यम: ॥ ४६ ॥

ஈசுவரிடம் பிரேமம், அவரின் பக்தர்களிடம் நட்பு, அறியாமையால் நிரபராதிகளானவர்களிடம் கருணை, மற்றும் பொறாமையுடையவர்களிடம் அலட்சியம்—இவற்றை செய்பவன் மத்தியம பக்தன் ஆவான்।

Verse 47

अर्चायामेव हरये पूजां य: श्रद्धयेहते । न तद्भ‍क्तेषु चान्येषु स भक्त: प्राकृत: स्मृत: ॥ ४७ ॥

ஆலயத்தில் அர்ச்சா மூர்த்தியான ஹரியை மட்டும் श्रद्धையுடன் வழிபட்டு, ஆனால் பகவானின் பக்தர்களிடமும் பிறரிடமும் உரிய முறையில் நடக்காதவன் ‘பிராக்ருத’ (தாழ்ந்த நிலை) பக்தன் எனக் கருதப்படுகிறான்।

Verse 48

गृहीत्वापीन्द्रियैरर्थान्यो न द्वेष्टि न हृष्यति । विष्णोर्मायामिदं पश्यन्स वै भागवतोत्तम: ॥ ४८ ॥

இந்திரியங்கள் பொருள்களைத் தொடினாலும் வெறுப்பும் மகிழ்ச்சியும் கொள்ளாமல், இவ்வுலகமெல்லாம் ஸ்ரீவிஷ்ணுவின் மாயா-சக்தி எனக் காண்பவன்—அவனே பரம பகவதன்.

Verse 49

देहेन्द्रियप्राणमनोधियां यो जन्माप्ययक्षुद्भ‍यतर्षकृच्छ्रै: । संसारधर्मैरविमुह्यमान: स्मृत्या हरेर्भागवतप्रधान: ॥ ४९ ॥

உடல், இந்திரியங்கள், பிராணன், மனம், புத்தி—இவை பிறப்பு-அழிவு, பசி-தாகம், துன்பங்கள் எனும் சம்சார தர்மங்களால் வாட்டப்படினும் மயங்காதவன்; ஹரியின் திருவடிகளை நினைவால் அவற்றிலிருந்து விலகி நிற்பவன்—அவனே முதன்மை பகவதன்.

Verse 50

न कामकर्मबीजानां यस्य चेतसि सम्भव: । वासुदेवैकनिलय: स वै भागवतोत्तम: ॥ ५० ॥

யாருடைய சித்தத்தில் காமமும் கர்மமும் எனும் விதைகள் எழாதோ, யார் வாசுதேவனையே ஒரே சரணமாகக் கொண்டாரோ—அவனே பகவதோத்தமன்.

Verse 51

न यस्य जन्मकर्मभ्यां न वर्णाश्रमजातिभि: । सज्जतेऽस्मिन्नहंभावो देहे वै स हरे: प्रिय: ॥ ५१ ॥

பிறப்பு, செயல், வர்ணாஷ்ரம-ஜாதி ஆகியவற்றால் இந்த உடலில் ‘நான்’ என்ற அகம்பாவம் ஒட்டாதவன்—அவனே ஹரிக்கு மிகப் பிரியமான சேவகன்.

Verse 52

न यस्य स्व: पर इति वित्तेष्वात्मनि वा भिदा । सर्वभूतसम: शान्त: स वै भागवतोत्तम: ॥ ५२ ॥

செல்வத்திலும் ‘என்-அவன்’ என்ற வேறுபாட்டிலும் பிளவு இல்லாதவன்—‘இது என், அது அவன்’ என்ற எண்ணமற்றவன்; எல்லா உயிர்களிடமும் சமநோக்குடன் அமைதியானவன்—அவனே பகவதோத்தமன்.

Verse 53

त्रिभुवनविभवहेतवेऽप्यकुण्ठ- स्मृतिरजितात्मसुरादिभिर्विमृग्यात् । न चलति भगवत्पदारविन्दा- ल्ल‍वनिमिषार्धमपि य: स वैष्णवाग्य्र: ॥ ५३ ॥

மூவுலகச் செல்வம் கிடைத்தாலும் நினைவு தளராத, பிரம்மா-ருத்ராதி தேவர்களும் தேடும் பகவானின் தாமரைத் திருவடிகளில் இருந்து ஒரு நிமிஷம், அரை நிமிஷம்கூட விலகாத பக்தனே உயர்ந்த வைஷ்ணவன் ஆவான்।

Verse 54

भगवत उरुविक्रमाङ्‍‍घ्रिशाखा- नखमणिचन्द्रिकया निरस्ततापे । हृदि कथमुपसीदतां पुन: स प्रभवति चन्द्र इवोदितेऽर्कताप: ॥ ५४ ॥

பகவானின் வீரச் செயல்கள் நிறைந்த திருவடிச் கிளைகளின் நகமணிகளிலிருந்து பொழியும் நிலவொளி போன்ற பிரகாசம் இதயத் தாபத்தை நீக்கியவர்களின் உள்ளத்தில் துன்பத் தீ மீண்டும் எவ்வாறு எரியும்? நிலா உதித்தால் சூரிய வெப்பம் தணிவதுபோல்।

Verse 55

विसृजति हृदयं न यस्य साक्षा- द्धरिरवशाभिहितोऽप्यघौघनाश: । प्रणयरसनया धृताङ्‍‍घ्रिपद्म: स भवति भागवतप्रधान उक्त: ॥ ५५ ॥

பாவக் கூட்டத்தை அழிக்கும் ஹரி, அறியாமலோ விருப்பமின்றியோ பெயர் உச்சரித்தாலும் பக்தனின் இதயத்தை விட்டுவிடார். அன்பெனும் ரஸக் கயிற்றால் பகவானின் தாமரைத் திருவடிகளைப் பற்றிக் கட்டியவன் ‘பாகவத-பிரதானன்’ எனப் போற்றப்படுவான்।