Adhyaya 18
Vānaprastha-vidhi and Sannyāsa-dharma: Austerity, Detachment, and the Paramahaṁsa Ideal
உத்தவனுக்கு முறையாக வழிகாட்டும் இவ்வத்யாயத்தில் ஸ்ரீகிருஷ்ணர் வானப்ரஸ்த விதியிலிருந்து பரிபக்வ சந்நியாச தர்மம், இறுதியில் பரமஹம்ஸ நிலை வரை விளக்குகிறார். வனத்திற்கு சென்று வன்ய பழம்-வேர் முதலியவற்றால் வாழ்தல், உடல் தவம், அஹிம்சையுடன் குறைந்த அளவு வைதிக கர்மங்கள், சேமிப்பைத் தவிர்தல் ஆகியவை கூறப்படுகின்றன. வானப்ரஸ்தம் முதிர்ந்தபின் இதயத்தில் அக்னியை நிறுவி தியானதாஹம் செய்வது அல்லது உள்ளே யாகஅக்னியை உபசம்ஹரித்து சந்நியாசம் ஏற்குவது என இரு வழிகளும் சொல்லப்படுகின்றன. தேவர்கள் மயக்கும் ரூபங்களால் சோதிக்கலாம் என எச்சரித்து, வெளிப்புறச் சின்னங்களால் அல்ல; வாக்கு-கட்டுப்பாடு, செயல்-சுத்தி, பிராணநியமம் போன்ற உள்நடைகளால் தான் உண்மை சந்நியாசம் அறியப்படும் என நிர்ணயிக்கிறார். பின்னர் அஹிம்சை, சமநிலை, தாழ்மை, சமதரிசனம்—ஒரே பரமன் எல்லா உயிர்களிலும் வாசிக்கிறான் என்ற தத்துவத்தில் நிலைபெறுகின்றன. முடிவில் வர்ணாஶ்ரமக் கடமைகளை கிருஷ்ணார்ப்பணமாக நிஷ்காமமாக செய்தால் அவை வாழ்வைத் தூய்மைப்படுத்தி விரைவில் பக்தி மற்றும் பரமபதத்தை அளிக்கும் என ஒத்திசைவாக நிறைவு செய்கிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच वनं विविक्षु: पुत्रेषु भार्यां न्यस्य सहैव वा । वन एव वसेच्छान्तस्तृतीयं भागमायुष: ॥ १ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்—வானப்ரஸ்த ஆசிரமத்தை ஏற்க விரும்புபவன் அமைதியான மனத்துடன் வனத்திற்குச் செல்ல வேண்டும்; மனைவியை வளர்ந்த மகன்களிடம் ஒப்படைக்கலாம், அல்லது அவளையும் உடன் அழைத்துச் செல்லலாம்; ஆயுளின் மூன்றாம் பகுதி வரை வனத்திலேயே வாழ வேண்டும்।
Verse 2
कन्दमूलफलैर्वन्यैर्मेध्यैर्वृत्तिं प्रकल्पयेत् । वसीत वल्कलं वासस्तृणपर्णाजिनानि वा ॥ २ ॥
வானப்ரஸ்தனாகியவன் வனத்தில் கிடைக்கும் தூய கிழங்கு‑வேர்‑பழங்களை உணவாகக் கொண்டு வாழ்வை நடத்த வேண்டும். உடையாக மரப்பட்டை, புல்‑இலைகள் அல்லது மிருகத் தோல் அணியலாம்।
Verse 3
केशरोमनखश्मश्रुमलानि बिभृयाद् दत: । न धावेदप्सु मज्जेत त्रिकालं स्थण्डिलेशय: ॥ ३ ॥
வானப்ரஸ்தன் தலை, உடல், முகத்தின் கேசரோமங்களை அலங்கரிக்காமல், நகங்களை வெட்டாமல், பற்கள் சுத்தத்திற்கு விசேஷ முயற்சி செய்யாமல் இருக்க வேண்டும். மலமூத்திரத்தை ஒழுங்காக விடுத்து, தினம் மூன்று முறை நீராடி, தரையில் உறங்க வேண்டும்.
Verse 4
ग्रीष्मे तप्येत पञ्चाग्नीन् वर्षास्वासारषाड्जले । आकण्ठमग्न: शिशिर एवंवृत्तस्तपश्चरेत् ॥ ४ ॥
இவ்வாறு வானப்ரஸ்த விரதத்தில் நிலைத்து, கோடையில் நான்கு புறமும் அக்கினி, மேலே எரியும் சூரியன்—இவற்றின் நடுவே பஞ்சாக்னி தவம் செய்ய வேண்டும்; மழைக்காலத்தில் வெளியில் இருந்து பெருமழைத் தாரைகளைத் தாங்க வேண்டும்; குளிர்காலத்தில் கழுத்தளவு நீரில் மூழ்கி தவம் செய்ய வேண்டும்.
Verse 5
अग्निपक्वं समश्नीयात् कालपक्वमथापि वा । उलूखलाश्मकुट्टो वा दन्तोलूखल एव वा ॥ ५ ॥
அக்கினியில் சமைத்த தானியங்களை உண்ணலாம்; அல்லது காலத்தால் பழுத்த கனிகளை உண்ணலாம். உணவை உலக்கை-கல்லால் அரைத்தோ, அல்லது தன் பற்களையே உலக்கையாகக் கொண்டு மென்றோ உண்ண வேண்டும்.
Verse 6
स्वयं सञ्चिनुयात् सर्वमात्मनो वृत्तिकारणम् । देशकालबलाभिज्ञो नाददीतान्यदाहृतम् ॥ ६ ॥
வானப்ரஸ்தன் தன் உடல் வாழ்விற்குத் தேவையான அனைத்தையும் தானே சேகரிக்க வேண்டும்; இடம், காலம், தன் வலிமை ஆகியவற்றை அறிந்து. எதிர்காலத்திற்காகச் சேமிக்கக் கூடாது; பிறர் கொண்டு வந்ததை ஒருபோதும் ஏற்கக் கூடாது.
Verse 7
वन्यैश्चरुपुरोडाशैर्निर्वपेत् कालचोदितान् । न तु श्रौतेन पशुना मां यजेत वनाश्रमी ॥ ७ ॥
வனத்தில் தங்கும் வானப்ரஸ்தன், காலம் (து) தூண்டும்படி, காடில் கிடைக்கும் தானியங்களால் சரு, புரோடாசம் முதலியவற்றை அர்ப்பணித்து பருவ யாகங்களைச் செய்ய வேண்டும். ஆனால் வேதங்களில் கூறப்பட்டிருந்தாலும், பசு/விலங்கு பலியுடன் கூடிய ஶ்ரௌத யாகத்தால் என்னை ஒருபோதும் வழிபடக் கூடாது.
Verse 8
अग्निहोत्रं च दर्शश्च पौर्णमासश्च पूर्ववत् । चातुर्मास्यानि च मुनेराम्नातानि च नैगमै: ॥ ८ ॥
வானப்ரஸ்தன், கிருஹஸ்த ஆச்ரமத்தில் செய்ததுபோல அக்னிஹோத்ரம், தர்ஷம், பௌர்ணமாச யாகங்களைச் செய்ய வேண்டும். மேலும் வேதநிபுணர்கள் வானப்ரஸ்தருக்காக விதித்த சாத்துர்மாஸ்ய விரதங்களையும் யாகங்களையும் பக்தியுடன் ஆற்ற வேண்டும்.
Verse 9
एवं चीर्णेन तपसा मुनिर्धमनिसन्तत: । मां तपोमयमाराध्य ऋषिलोकादुपैति माम् ॥ ९ ॥
இவ்வாறு கடுந்தவத்தால் மெலிந்து, அத்தியாவசியமானவற்றையே ஏற்றுக் கொள்ளும் வானப்ரஸ்த முனி தோலும் எலும்புமாய் தோன்றுவான். இத்தவமய ஆராதனையால் அவன் மகர்லோகம் (ரிஷிலோகம்) அடைந்து, பின்னர் நேரடியாக என்னையே அடைகிறான்.
Verse 10
यस्त्वेतत् कृच्छ्रतश्चीर्णं तपो नि:श्रेयसं महत् । कामायाल्पीयसे युञ्ज्याद् बालिश: कोऽपरस्तत: ॥ १० ॥
நீண்ட முயற்சியால் செய்யப்படும் இக்கடினமான ஆனால் பரம நலனளிக்கும், மோட்சம் தரும் தவத்தை, அற்பமான இంద్రிய இன்பத்திற்காக பயன்படுத்துவான் மிகப் பெரிய மூடன்; அவனைவிட மூடன் யார்?
Verse 11
यदासौ नियमेऽकल्पो जरया जातवेपथु: । आत्मन्यग्नीन् समारोप्य मच्चित्तोऽग्निं समाविशेत् ॥ ११ ॥
முதுமையால் நடுங்கி, விதிக்கப்பட்ட கடமைகளைச் செய்ய இயலாதபோது, வானப்ரஸ்தன் தியானத்தால் யாகஅக்னியைத் தன் உள்ளத்தில் நிறுவ வேண்டும். பின்னர் என்னில் மனத்தை நிலைநிறுத்தி, அக்னியில் பிரவேசித்து உடலைத் துறக்க வேண்டும்.
Verse 12
यदा कर्मविपाकेषु लोकेषु निरयात्मसु । विरागो जायते सम्यङ् न्यस्ताग्नि: प्रव्रजेत्तत: ॥ १२ ॥
கர்மவினைப் பயன்களால் கிடைக்கும் உலகங்களை—பிரம்மலோகம்கூட—துன்பமயமானவை என உணர்ந்து முழு வைராக்யம் பிறந்தால், வானப்ரஸ்தன் அக்னியைத் துறந்து பிரவ்ரஜ்யை மேற்கொள்ளலாம்; அதாவது சந்நியாசத்தை ஏற்கலாம்.
Verse 13
इष्ट्वा यथोपदेशं मां दत्त्वा सर्वस्वमृत्विजे । अग्नीन् स्वप्राण आवेश्य निरपेक्ष: परिव्रजेत् ॥ १३ ॥
சாஸ்திர உபதேசப்படி என்னை வழிபட்டு, தன் அனைத்தையும் ரித்விஜருக்கு தானமாக அளித்து, யாகஅக்னியைத் தன் பிராணங்களில் நிலைநிறுத்தி, முழு பற்றின்மையுடன் சந்நியாச ஆசிரமத்தில் பிரவேசிக்க வேண்டும்।
Verse 14
विप्रस्य वै सन्न्यसतो देवा दारादिरूपिण: । विघ्नान् कुर्वन्त्ययं ह्यस्मानाक्रम्य समियात् परम् ॥ १४ ॥
சந்நியாசம் ஏற்கும் பிராமணனைத் தடுப்பதற்காக தேவர்கள் மனைவி முதலிய வடிவங்களில் தோன்றி இடையூறுகள் செய்கின்றனர்—“இவன் நம்மைத் தாண்டி பரமத்திடம் செல்வான்” என்று; ஆனால் சந்நியாசி அவற்றையும் அவற்றின் வெளிப்பாடுகளையும் பொருட்படுத்தக் கூடாது।
Verse 15
बिभृयाच्चेन्मुनिर्वास: कौपीनाच्छादनं परम् । त्यक्तं न दण्डपात्राभ्यामन्यत् किञ्चिदनापदि ॥ १५ ॥
சந்நியாசி கௌபீனத்தைத் தவிர வேறு உடை அணிய விரும்பினால், கௌபீனத்தை மூட இடுப்பில் இன்னொரு துணியைப் பயன்படுத்தலாம்; அவசரம் இல்லையெனில் தண்டமும் கமண்டலமும் தவிர வேறு எதையும் ஏற்கக் கூடாது।
Verse 16
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं पिबेज्जलम् । सत्यपूतां वदेद् वाचं मन:पूतं समाचरेत् ॥ १६ ॥
புனிதர் கண்களால் பார்த்து உறுதி செய்த பின்பே காலடி வைக்க வேண்டும்; துணியால் வடிகட்டி மட்டுமே நீர் அருந்த வேண்டும்; உண்மையின் தூய்மையுடன் கூடிய சொற்களையே பேச வேண்டும்; மேலும் மனம் தூயது எனத் தீர்மானித்த செயல்களையே செய்ய வேண்டும்।
Verse 17
मौनानीहानिलायामा दण्डा वाग्देहचेतसाम् । न ह्येते यस्य सन्त्यङ्ग वेणुभिर्न भवेद् यति: ॥ १७ ॥
மௌனம் (வீண் பேச்சைத் தவிர்தல்), அநீஹா (வீண் செயல்களைத் தவிர்தல்), பிராணாயாமம்—இவை வாக்கு, உடல், மனம் ஆகியவற்றின் தண்டங்கள். இவை இல்லாதவன் வெறும் மூங்கில் தண்டுகளைச் சுமப்பதால் மட்டும் யதி (சந்நியாசி) ஆக மாட்டான்।
Verse 18
भिक्षां चतुर्षु वर्णेषु विगर्ह्यान् वर्जयंश्चरेत् । सप्तागारानसङ्क्लृप्तांस्तुष्येल्लब्धेन तावता ॥ १८ ॥
அசுத்தமும் தொடக்கூடாததுமாகக் கருதப்படும் வீடுகளை விட்டு, பிச்சைக்காரன் தேவைக்கேற்ப நான்கு வர்ணங்களின் வீடுகளையும் அணுகலாம். முன்கணக்கின்றி ஏழு வீடுகளுக்குச் சென்று, கிடைத்ததிலேயே திருப்தியடைய வேண்டும்.
Verse 19
बहिर्जलाशयं गत्वा तत्रोपस्पृश्य वाग्यत: । विभज्य पावितं शेषं भुञ्जीताशेषमाहृतम् ॥ १९ ॥
பிச்சையால் பெற்ற உணவை எடுத்துக் கொண்டு குடியிருப்புகளை விட்டு வெளியே, தனிமையான நீர்நிலைக்குச் செல்ல வேண்டும். அங்கே நீராடி கைகளை நன்றாகக் கழுவி மௌனமாக இருந்து, கேட்பவர்களுக்கு பங்கிட்டு அளிக்க வேண்டும். பின்னர் மீதியைத் தூய்மைப்படுத்தி, தட்டிலுள்ள அனைத்தையும் உண்டு, நாளைக்கென எதையும் சேமிக்கக் கூடாது.
Verse 20
एकश्चरेन्महीमेतां नि:सङ्ग: संयतेन्द्रिय: । आत्मक्रीड आत्मरत आत्मवान् समदर्शन: ॥ २० ॥
பொருட்பற்றின்மையுடன், புலன்களை முழுமையாகக் கட்டுப்படுத்தி, புனிதன் தனியாகப் பூமியெங்கும் சுற்ற வேண்டும். பரமபுருஷனின் அனுபவத்திலும் தன்னுள்ளத்திலும் திருப்தியுடன், எங்கும் சமநோக்குடன் ஆன்மீக நிலையில் நிலைத்திருக்க வேண்டும்.
Verse 21
विविक्तक्षेमशरणो मद्भावविमलाशय: । आत्मानं चिन्तयेदेकमभेदेन मया मुनि: ॥ २१ ॥
பாதுகாப்பான தனிமைத் தஞ்சத்தில் வாழ்ந்து, என்னை இடையறாது நினைப்பதால் மனம் தூய்மையான முனிவன், ஆத்மாவையே ஒருமுகமாகத் தியானிக்க வேண்டும்; அதை என்னோடு வேறுபாடின்றி ஒன்றென உணர வேண்டும்.
Verse 22
अन्वीक्षेतात्मनो बन्धं मोक्षं च ज्ञाननिष्ठया । बन्ध इन्द्रियविक्षेपो मोक्ष एषां च संयम: ॥ २२ ॥
ஞானத்தில் நிலைத்து, முனிவன் ஆத்மாவின் பந்தமும் விடுதலையும் தெளிவாக அறிய வேண்டும். புலன்கள் விஷய இன்பங்களுக்குச் சிதறுவது பந்தம்; அவற்றின் முழுமையான கட்டுப்பாடே விடுதலை.
Verse 23
तस्मान्नियम्य षड्वर्गं मद्भावेन चरेन्मुनि: । विरक्त: क्षुद्रकामेभ्यो लब्ध्वात्मनि सुखं महत् ॥ २३ ॥
ஆகையால் புலன்கள் மற்றும் மனம் எனும் ஷட்வர்கத்தை கிருஷ்ண-பாவனையால் முழுதும் கட்டுப்படுத்தி முனிவன் வாழ வேண்டும். சிற்றின்ப ஆசைகளில் விரக்தனாய் ஆத்மாவில் பேரானந்தம் பெற வேண்டும்.
Verse 24
पुरग्रामव्रजान्सार्थान् भिक्षार्थं प्रविशंश्चरेत् । पुण्यदेशसरिच्छैलवनाश्रमवतीं महीम् ॥ २४ ॥
முனிவன் புண்ணிய தேசங்களில், ஓடும் நதிக்கரைகளில், மலைகள் மற்றும் காடுகளின் தனிமையில் சுற்ற வேண்டும். நகரம், ஊர், மேய்ச்சல் நிலங்களில் அவன் வெறும் பிச்சைக்காக மட்டுமே நுழைய வேண்டும்.
Verse 25
वानप्रस्थाश्रमपदेष्वभीक्ष्णं भैक्ष्यमाचरेत् । संसिध्यत्याश्वसम्मोह: शुद्धसत्त्व: शिलान्धसा ॥ २५ ॥
வானப்ரஸ்த ஆசிரமத்தில் இருப்பவன் எப்போதும் பிச்சை வாழ்வை பயில வேண்டும்; அதனால் மயக்கம் நீங்கி விரைவில் ஆன்மிகப் பூரணத்தை அடைகிறான். இவ்வாறு பணிவுடன் பெற்ற தானியத்தில் வாழ்வவன் தன் சத்துவத்தைத் தூய்மைப்படுத்துகிறான்.
Verse 26
नैतद् वस्तुतया पश्येद् दृश्यमानं विनश्यति । असक्तचित्तो विरमेदिहामुत्र चिकीर्षितात् ॥ २६ ॥
வெளிப்படையாக அழியும் பொருட்களை இறுதி யதார்த்தம் எனக் காணக் கூடாது. பற்றற்ற சித்தத்துடன் இவ்வுலகிலும் மறுவுலகிலும் பொருட்செழிப்பு நோக்கி செய்யும் செயல்களிலிருந்து விலக வேண்டும்.
Verse 27
यदेतदात्मनि जगन्मनोवाक्प्राणसंहतम् । सर्वं मायेति तर्केण स्वस्थस्त्यक्त्वा न तत् स्मरेत् ॥ २७ ॥
தர்க்கத்தால் இவ்வாறு எண்ண வேண்டும்: பகவானில் நிலைத்துள்ள இந்தப் பிரபஞ்சமும், மனம்-வாக்கு-பிராணம் ஆகியவற்றால் அமைந்த இந்த உடலும்—அனைத்தும் மாயையின் விளைவுகள். ஆத்மத்தில் நிலைத்து இவற்றின் மீது வைத்த நம்பிக்கையை விட்டுவிட்டு, இனி இவற்றைத் தியானப் பொருளாக்காதே.
Verse 28
ज्ञाननिष्ठो विरक्तो वा मद्भक्तो वानपेक्षक: । सलिङ्गानाश्रमांस्त्यक्त्वा चरेदविधिगोचर: ॥ २८ ॥
ஞானத்தில் நிலைத்து வைராக்யமுடையவராக இருந்தாலும், முக்தி ஆசையற்ற என் பக்தராக இருந்தாலும்—இருவரும் வெளிப்புற லிங்க-ஆச்ரமக் கடமைகளையும் கர்மகாண்ட விதிகளையும் விட்டு, விதிநியமங்களுக்கு அப்பாற்பட்டு நடப்பர்.
Verse 29
बुधो बालकवत् क्रीडेत् कुशलो जडवच्चरेत् । वदेदुन्मत्तवद् विद्वान् गोचर्यां नैगमश्चरेत् ॥ २९ ॥
பரமஹம்சன் மிக ஞானியாயிருந்தும் குழந்தைபோல் விளையாட வேண்டும்; மிக திறமையாயிருந்தும் மந்தனாய் நடக்க வேண்டும்; மிகப் பண்டிதனாயிருந்தும் பித்தன் போல் பேச வேண்டும்; வேத விதிகளை அறிந்திருந்தும் கட்டுப்பாடின்றி நடக்க வேண்டும்.
Verse 30
वेदवादरतो न स्यान्न पाषण्डी न हैतुक: । शुष्कवादविवादे न कञ्चित् पक्षं समाश्रयेत् ॥ ३० ॥
பக்தன் வேதத்தின் கர்மகாண்ட பலன்களில் ஆசை கொள்ளக் கூடாது; வேத விதிகளுக்கு எதிராக நாத்திகப் பாசண்டியாக நடக்கக் கூடாது; வறண்ட தர்க்கவாதியாகவும் இருக்கக் கூடாது; பயனற்ற வாதங்களில் எந்தப் பக்கத்தையும் பிடிக்கக் கூடாது.
Verse 31
नोद्विजेत जनाद् धीरो जनं चोद्वेजयेन्न तु । अतिवादांस्तितिक्षेत नावमन्येत कञ्चन । देहमुद्दिश्य पशुवद् वैरं कुर्यान्न केनचित् ॥ ३१ ॥
தீரன் பிறரால் கலங்கக் கூடாது; பிறரையும் கலங்கச் செய்யக் கூடாது. பிறர் இழிவுரைகளைத் தாங்க வேண்டும்; யாரையும் அவமதிக்கக் கூடாது; உடலுக்காக மிருகம்போல் எவருடனும் பகை கொள்ளக் கூடாது.
Verse 32
एक एव परो ह्यात्मा भूतेष्वात्मन्यवस्थित: । यथेन्दुरुदपात्रेषु भूतान्येकात्मकानि च ॥ ३२ ॥
ஒரே பரமாத்மா எல்லா உடல்களிலும், ஒவ்வோர் உயிரின் ஆத்மாவிலும் உறைந்துள்ளார். எண்ணற்ற நீர்த் தொட்டிகளில் நிலா பிரதிபலிப்பதுபோல், ஒரே பகவான் அனைவருள்ளும் இருக்கிறார்; ஆகவே எல்லா உடல்களும் இறுதியில் அந்த ஒரே பரமனின் சக்தியாலேயே ஆனவை.
Verse 33
अलब्ध्वा न विषीदेत काले कालेऽशनं क्वचित् । लब्ध्वा न हृष्येद् धृतिमानुभयं दैवतन्त्रितम् ॥ ३३ ॥
சில வேளைகளில் உரிய உணவு கிடைக்காவிட்டால் மனம் தளரக் கூடாது; சிறந்த உணவு கிடைத்தால் மிக மகிழவும் கூடாது. உறுதியுடன் இரண்டும் பகவானின் கட்டுப்பாட்டிலென அறிய வேண்டும்।
Verse 34
आहारार्थं समीहेत युक्तं तत् प्राणधारणम् । तत्त्वं विमृश्यते तेन तद् विज्ञाय विमुच्यते ॥ ३४ ॥
தேவைப்பட்டால் உணவுக்காக உரிய முயற்சி செய்ய வேண்டும்; உயிர் தாங்க அது அவசியம். புலன்கள், மனம், பிராணவாயு தகுதியுடன் இருந்தால் தத்துவத்தை சிந்திக்கலாம்; தத்துவம் அறிந்தால் விடுதலை கிடைக்கும்।
Verse 35
यदृच्छयोपपन्नान्नमद्याच्छ्रेष्ठमुतापरम् । तथा वासस्तथा शय्यां प्राप्तं प्राप्तं भजेन्मुनि: ॥ ३५ ॥
தானாகக் கிடைக்கும் உணவு சிறந்ததாயினும் சாதாரணமாயினும் முனி அதை ஏற்று உண்ண வேண்டும். அதுபோல உடை, படுக்கை—எது கிடைக்கிறதோ அதையே திருப்தியுடன் ஏற்க வேண்டும்।
Verse 36
शौचमाचमनं स्नानं न तु चोदनया चरेत् । अन्यांश्च नियमाञ्ज्ञानी यथाहं लीलयेश्वर: ॥ ३६ ॥
தூய்மை, ஆச்சமனம், நீராடுதல் முதலிய ஒழுங்குகளையும் பிற நியமங்களையும் ஞானி கட்டாயத்தால் அல்ல, தன்னிச்சையால் மேற்கொள்ள வேண்டும். நான் பரமேஸ்வரன் லீலையாக நியமங்களைச் செய்பவனாய் இருப்பதுபோல், என்னை அறிந்தவனும் அவ்வாறே செய்ய வேண்டும்।
Verse 37
न हि तस्य विकल्पाख्या या च मद्वीक्षया हता । आदेहान्तात् क्वचित् ख्यातिस्तत: सम्पद्यते मया ॥ ३७ ॥
என்னை உணர்ந்த ஆத்மஞானிக்கு ‘வேறுபாடு’ என்ற மாயக் கற்பனை அழிகிறது; அவன் எதையும் என்னிடமிருந்து தனித்ததாகக் காணான். உடல்-மனத்தின் பழைய பழக்கத்தால் சில வேளைகளில் அது மீண்டும் தோன்றுவது போலத் தோன்றலாம்; ஆனால் மரண வேளையில் அவன் எனக்கு இணையான ஐஸ்வர்யத்தை அடைகிறான்।
Verse 38
दु:खोदर्केषु कामेषु जातनिर्वेद आत्मवान् । अजिज्ञासितमद्धर्मो मुनिं गुरुमुपव्रजेत् ॥ ३८ ॥
இந்திரிய இன்பங்களின் முடிவு துயரமே என்று அறிந்து விரக்தியடைந்த, தன்னடக்கம் கொண்ட, ஆன்மிக நிறைவை நாடும் ஆனால் என்னை அடையும் முறையை ஆழமாக ஆராயாதவன்—வேதஞானம் கொண்ட சத்குரு முனிவரை அணுக வேண்டும்.
Verse 39
तावत् परिचरेद् भक्त: श्रद्धावाननसूयक: । यावद् ब्रह्म विजानीयान्मामेव गुरुमादृत: ॥ ३९ ॥
பக்தன், நம்பிக்கையுடனும் மரியாதையுடனும் பொறாமையின்றியும், என்னோடு அபேதமான குருவை மதித்து தனிப்பட்ட சேவையைத் தொடர வேண்டும்; பிரம்மத் தத்துவத்தை தெளிவாக உணரும் வரை.
Verse 40
यस्त्वसंयतषड्वर्ग: प्रचण्डेन्द्रियसारथि: । ज्ञानवैराग्यरहितस्त्रिदण्डमुपजीवति ॥ ४० ॥ सुरानात्मानमात्मस्थं निह्नुते मां च धर्महा । अविपक्वकषायोऽस्मादमुष्माच्च विहीयते ॥ ४१ ॥
காமம், கோபம், பேராசை, உன்மத்த உற்சாகம், பொய்மானம், மயக்கம்—இந்த ஆறு மாயவிகாரங்களை அடக்காதவன்; இந்திரியங்களின் சாரதியான புத்தி பொருட்பற்றில் தீவிரமாக இழுக்கப்படுபவன்; ஞானமும் விரக்தியும் இன்றி திரிதண்டத்தை வாழ்வாதாரமாக ஏற்றவன்; தேவர்களை, தன் ஆத்மாவை, தன்னுள் உறையும் பரமேஸ்வரனான என்னையும் மறுத்து தர்மத்தை அழிப்பவன்—இவ்வாறு பக்குவமற்ற மாசால் பாதிக்கப்பட்டவன் இவ்வுலகிலும் மறுலகிலும் வழிதவறி அழிகிறான்.
Verse 41
यस्त्वसंयतषड्वर्ग: प्रचण्डेन्द्रियसारथि: । ज्ञानवैराग्यरहितस्त्रिदण्डमुपजीवति ॥ ४० ॥ सुरानात्मानमात्मस्थं निह्नुते मां च धर्महा । अविपक्वकषायोऽस्मादमुष्माच्च विहीयते ॥ ४१ ॥
காமம், கோபம், பேராசை, உன்மத்த உற்சாகம், பொய்மானம், மயக்கம்—இந்த ஆறு மாயவிகாரங்களை அடக்காதவன்; இந்திரியங்களின் சாரதியான புத்தி பொருட்பற்றில் தீவிரமாக இழுக்கப்படுபவன்; ஞானமும் விரக்தியும் இன்றி திரிதண்டத்தை வாழ்வாதாரமாக ஏற்றவன்; தேவர்களை, தன் ஆத்மாவை, தன்னுள் உறையும் பரமேஸ்வரனான என்னையும் மறுத்து தர்மத்தை அழிப்பவன்—இவ்வாறு பக்குவமற்ற மாசால் பாதிக்கப்பட்டவன் இவ்வுலகிலும் மறுலகிலும் வழிதவறி அழிகிறான்.
Verse 42
भिक्षोर्धर्म: शमोऽहिंसा तप ईक्षा वनौकस: । गृहिणो भूतरक्षेज्या द्विजस्याचार्यसेवनम् ॥ ४२ ॥
பிக்ஷு (சந்நியாசி) யின் தர்மம் சமம் மற்றும் அஹிம்சை; வானப்ரஸ்தரின் முக்கியம் தவமும் உடல்-ஆன்மா வேறுபாட்டை உணரும் தத்துவ நோக்கும்; கிருஹஸ்தரின் கடமை எல்லா உயிர்களுக்கும் அடைக்கலம் அளித்து யாகம் செய்வது; பிரம்மச்சாரி (த்விஜ) யின் முதன்மை பணி ஆசாரியருக்கு சேவை செய்வதே.
Verse 43
ब्रह्मचर्यं तप: शौचं सन्तोषो भूतसौहृदम् । गृहस्थस्याप्यृतौ गन्तु: सर्वेषां मदुपासनम् ॥ ४३ ॥
குடும்பஸ்தனும் பிள்ளைப் பெறுவதற்கான நிர்ணயிக்கப்பட்ட காலத்திலேயே மனைவியிடம் அணுக வேண்டும்; இல்லையெனில் பிரம்மச்சரியம், தவம், மனம்-உடல் தூய்மை, தன் நிலையிலே திருப்தி, எல்லா உயிர்களிடமும் நட்பு ஆகியவற்றை கடைப்பிடிக்க வேண்டும். வர்ணாஶ்ரம வேறுபாடின்றி அனைவரும் என்னை வழிபட வேண்டும்.
Verse 44
इति मां य: स्वधर्मेण भजेन् नित्यमनन्यभाक् । सर्वभूतेषु मद्भावो मद्भक्तिं विन्दते दृढाम् ॥ ४४ ॥
தன் ஸ்வதர்மத்தை நிறைவேற்றி தினமும் ஒருமுகமாக என்னை வழிபட்டு, எல்லா உயிர்களிலும் என் இருப்பை உணரும்வன், என்னிடத்தில் அசைக்கமுடியாத உறுதியான பக்தியை அடைகிறான்.
Verse 45
भक्त्योद्धवानपायिन्या सर्वलोकमहेश्वरम् । सर्वोत्पत्त्यप्ययं ब्रह्म कारणं मोपयाति स: ॥ ४५ ॥
உத்தவா! நான் எல்லா உலகங்களின் பரமேஸ்வரன்; இந்த பிரபஞ்சத்தை நான் படைத்து அழிக்கிறேன், தோற்றமும் லயமும் ஆகியவற்றின் பரம காரணமான பிரம்மமும் நானே. ஆகவே குறையாத பக்தியால் என்னை வழிபடுவோர் என்னை அடைகிறார்கள்.
Verse 46
इति स्वधर्मनिर्णिक्तसत्त्वो निर्ज्ञातमद्गति: । ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो नचिरात् समुपैति माम् ॥ ४६ ॥
இவ்வாறு ஸ்வதர்மத்தை நிறைவேற்றுவதால் தன் சத்துவத்தைத் தூய்மைப்படுத்தி, என் பரம நிலையைக் தெளிவாக அறிந்து, சாஸ்திர ஞானமும் அனுபவ ஞானமும் பெற்றவன், விரைவில் என்னை அடைகிறான்.
Verse 47
वर्णाश्रमवतां धर्म एष आचारलक्षण: । स एव मद्भक्तियुतो नि:श्रेयसकर: पर: ॥ ४७ ॥
வர்ணாஶ்ரமத்தைப் பின்பற்றுவோரின் தர்மம், அங்கீகரிக்கப்பட்ட நல்வழக்க மரபுகளின் அடையாளமாக இதுவே. அந்த வர்ணாஶ்ரமக் கடமைகள் அன்புப் பக்தியுடன் எனக்கே அர்ப்பணிக்கப்படும்போது, அவை வாழ்க்கையின் உச்ச நிறைவை அளிக்கின்றன.
Verse 48
एतत्तेऽभिहितं साधो भवान् पृच्छति यच्च माम् । यथा स्वधर्मसंयुक्तो भक्तो मां समियात् परम् ॥ ४८ ॥
ஓ சாதுவான உத்தவா! நீ கேட்டபடியே நான் கூறினேன்—தன் ஸ்வதர்மத்தில் உறுதியாக இருக்கும் என் பக்தன் எவ்வாறு என்னை, பரம புருஷோத்தமனை, அடைகிறான் என்று.
Frequently Asked Questions
Bondage is defined as the deviation of the senses toward sense gratification, which binds consciousness to impermanent objects and their reactions. Liberation is defined as complete control of the senses and mind, rooted in steady knowledge and remembrance of the Lord, whereby one experiences spiritual bliss within the self and no longer meditates upon perishable realities.
In this chapter Kṛṣṇa explicitly restricts the vānaprastha from animal sacrifice, emphasizing ahimsā and purity as prominent duties for that āśrama. The teaching aligns ritual with progressive internalization: as one advances toward renunciation, worship must become less dependent on external violence or paraphernalia and more aligned with compassion, philosophical discrimination, and devotion to the Supreme.
A true sannyāsī is identified by internal disciplines—avoiding useless speech, avoiding useless activity, and controlling the life air—along with truthfulness, purity, nonviolence, and detachment. External signs (such as carrying daṇḍa) are insufficient if one remains controlled by lust, anger, greed, pride, intoxication, or if one adopts renunciation as a livelihood.
Kṛṣṇa explains that devas may manifest alluring forms (including the appearance of one’s former wife or other attractive objects) to create stumbling blocks, fearing the sannyāsī will surpass them. The proper response is indifference: the renunciant should not give heed to such manifestations and should remain fixed in detachment and remembrance of the Lord.
The paramahaṁsa is described as behaving outwardly in unconventional ways—like a child (free from honor/dishonor), like an incompetent person (without display of expertise), like an insane person (without social posturing), while inwardly established in the highest realization. Such conduct is ‘beyond rules’ because realized knowledge and pure bhakti have dissolved the egoic motive that rules are meant to restrain; nevertheless, the paramahaṁsa never becomes atheistic or hostile to Vedic truth.
The chapter concludes that prescribed duties—whether of brahmacarya, gṛhastha, vānaprastha, or sannyāsa—become spiritually perfect when dedicated to Kṛṣṇa in loving service, without separate objects of worship. When one worships Kṛṣṇa while seeing Him present in all beings, varṇāśrama functions as a purification system that quickly matures into unflinching devotional service and attainment of the Lord.