Adhyaya 11
Kriyā-yoga, the Virāṭ-Puruṣa Mapping, and the Sun-God’s Monthly Expansions
பன்னிரண்டாம் ஸ்கந்தத்தின் முடிவில் நடைமுறை அனுபவத்தை முன்னிறுத்தி, நைமிஷாரண்ய முனிவர்கள் சூத கோஸ்வாமியிடம் தந்திர-சித்தாந்தத்தை கேட்கிறார்கள்—விஷ்ணுவை விதிப்படி வழிபடும் கிரியா-யோகம், மேலும் பொருட்சார்ந்த ஒப்புமைகளால் இறைவனின் அங்கங்கள், ஆயுதங்கள், ஆபரணங்கள், பரிவாரத்தை தியானிக்கும் முறை; ஆனால் அவரை ஜடப் பொருளாகக் குறைக்காமல். சூதர் முதலில் விராட்-கருத்தை விளக்கி உலகங்களும் பிரபஞ்சச் செயல்களும் பகவானின் உடலென காட்டுகிறார்; பின்னர் கௌஸ்துபம், ஸ்ரீவத்ஸம், வனமாலை, பீதாம்பரம், யஜ்ஞோபவீதம் போன்ற அலங்காரங்களையும், சங்கம்-சக்கரம்-கதை-வில் போன்ற ஆயுதங்களையும் பூதங்கள், பிராணன், குணங்கள், காலம், இந்திரியங்கள் போன்ற தத்துவங்களுடன் இணைத்து அர்த்தம் கூறுகிறார். அதன் பின் சௌனகர் சூரியதேவனைச் சுற்றிய மாதாந்திர ‘ஏழு குழுக்கள்’ பற்றி கேட்க, சூதர் சூரியனின் பன்னிரண்டு மாத வெளிப்பாடுகளையும் அவர்களுடன் வரும் ஆறு துணையர்களையும் (ரிஷி, கந்தர்வன், அப்ஸரை, நாகன், யக்ஷன், ராக்ஷசன்) பட்டியலிட்டு, விடியல்-மாலை ஸ்மரணம் புனிதப்படுத்தும் என வாக்குறுதி அளிக்கிறார். இவ்வாறு இந்த அத்தியாயம் தியானப் பிரபஞ்சவியலை தினசரி பக்தி-சாதனையுடன் இணைத்து, ஹரியின் கால ஆட்சி மற்றும் வழிபாட்டு முறையை வெளிப்படுத்துகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीशौनक उवाच अथेममर्थं पृच्छामो भवन्तं बहुवित्तमम् । समस्ततन्त्रराद्धान्ते भवान् भागवत तत्त्ववित् ॥ १ ॥
ஸ்ரீ ஷௌனகர் கூறினார்—ஓ சூதரே! நீங்கள் அறிஞர்களில் சிறந்தவரும் பரமபகவானின் மகாபக்தனும் ஆவீர். ஆகவே எல்லா தந்திர சாஸ்திரங்களின் இறுதி தீர்மானத்தைப் பற்றி நாங்கள் உம்மிடம் கேட்கிறோம்।
Verse 2
तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥
தாந்திரிக வழிபாட்டில், ஸ்ரீபதி பரமபகவானை விதிப்படி சேவிக்கும் போது, பக்தர்கள் அவருடைய அங்கங்கள், துணைஅங்கங்கள், பரிவாரர்கள், ஆயுதங்கள், அலங்காரங்களை எந்த எந்த பொருட்படிமங்களாகக் கருதுகிறார்களோ அதை விளக்குங்கள். உமக்கு மங்களம் உண்டாகுக! அறிய ஆவலுள்ள எங்களுக்கு கிரியா-யோக முறையை உரையுங்கள்; அந்த வழிபாட்டு நுணுக்கத்தால் மானவன் அமரத்துவம் அடைவான்।
Verse 3
तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥
தாந்திரிக வழிபாட்டில், ஸ்ரீபதி பரமபகவானை விதிப்படி சேவிக்கும் போது, பக்தர்கள் அவருடைய அங்கங்கள், துணைஅங்கங்கள், பரிவாரர்கள், ஆயுதங்கள், அலங்காரங்களை எந்த எந்த பொருட்படிமங்களாகக் கருதுகிறார்களோ அதை விளக்குங்கள். உமக்கு மங்களம் உண்டாகுக! அறிய ஆவலுள்ள எங்களுக்கு கிரியா-யோக முறையை உரையுங்கள்; அந்த வழிபாட்டு நுணுக்கத்தால் மானவன் அமரத்துவம் அடைவான்।
Verse 4
सूत उवाच नमस्कृत्य गुरून् वक्ष्ये विभूतीर्वैष्णवीरपि । या: प्रोक्ता वेदतन्त्राभ्यामाचार्यै: पद्मजादिभि: ॥ ४ ॥
சூதர் கூறினார்—என் குருமார்களுக்கு வணங்கி, வேதமும் தந்திரமும் கூறும் பத்மஜ பிரம்மா முதலிய ஆச்சாரியர்கள் உரைத்த வைஷ்ணவ விஷ்ணுவின் மகிமை-விபூதிகளை நான் எடுத்துரைப்பேன்।
Verse 5
मायाद्यैर्नवभिस्तत्त्वै: स विकारमयो विराट् । निर्मितो दृश्यते यत्र सचित्के भुवनत्रयम् ॥ ५ ॥
அவ்யக்த மாயை முதலான ஒன்பது தத்துவங்களும் அவற்றின் மாற்றங்களும் கொண்டு பகவானின் விராட் ரூபம் வெளிப்படுகிறது; அதில் சைதன்யம் புகுந்தவுடன், அதனுள் மூவுலகமும் தெளிவாகத் தோன்றுகிறது।
Verse 6
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
இது ஆண்டவரின் பௌருஷ விராட் ரூபம்—பூமி அவரின் பாதங்கள், த்யுலோகம் அவரின் தலை, ஆகாயம் அவரின் நாபி; சூரியன் அவரின் கண்கள், காற்று அவரின் நாசி, திசைகள் அவரின் காதுகள். பிரஜாபதி அவரின் ஜனனேந்திரியம், அபானன் (மரணம்) அவரின் மலவாயில்; லோகபாலர்கள் அவரின் கரங்கள், சந்திரன் அவரின் மனம், யமன் அவரின் புருவங்கள். லஜ்ஜை கீழ்த் தடு, லோபம் மேல்த் தடு; ஜ்யோத்ஸ்னை பற்கள், மயக்கம் அவரின் புன்னகை; மரங்கள் அவரின் ரோமங்கள், மேகங்கள் அவரின் தலைமுடி.
Verse 7
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
இது ஆண்டவரின் பௌருஷ விராட் ரூபம்—பூமி அவரின் பாதங்கள், த்யுலோகம் அவரின் தலை, ஆகாயம் அவரின் நாபி; சூரியன் அவரின் கண்கள், காற்று அவரின் நாசி, திசைகள் அவரின் காதுகள். பிரஜாபதி அவரின் ஜனனேந்திரியம், அபானன் (மரணம்) அவரின் மலவாயில்; லோகபாலர்கள் அவரின் கரங்கள், சந்திரன் அவரின் மனம், யமன் அவரின் புருவங்கள். லஜ்ஜை கீழ்த் தடு, லோபம் மேல்த் தடு; ஜ்யோத்ஸ்னை பற்கள், மயக்கம் அவரின் புன்னகை; மரங்கள் அவரின் ரோமங்கள், மேகங்கள் அவரின் தலைமுடி.
Verse 8
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
இது ஆண்டவரின் பௌருஷ விராட் ரூபம்—பூமி அவரின் பாதங்கள், த்யுலோகம் அவரின் தலை, ஆகாயம் அவரின் நாபி; சூரியன் அவரின் கண்கள், காற்று அவரின் நாசி, திசைகள் அவரின் காதுகள். பிரஜாபதி அவரின் ஜனனேந்திரியம், அபானன் (மரணம்) அவரின் மலவாயில்; லோகபாலர்கள் அவரின் கரங்கள், சந்திரன் அவரின் மனம், யமன் அவரின் புருவங்கள். லஜ்ஜை கீழ்த் தடு, லோபம் மேல்த் தடு; ஜ்யோத்ஸ்னை பற்கள், மயக்கம் அவரின் புன்னகை; மரங்கள் அவரின் ரோமங்கள், மேகங்கள் அவரின் தலைமுடி.
Verse 9
यावानयं वै पुरुषो यावत्या संस्थया मित: । तावानसावपि महापुरुषो लोकसंस्थया ॥ ९ ॥
இந்த உலகின் சாதாரண மனிதனின் அளவை அவன் அங்கங்களை அளந்து அறியலாம்; அதுபோலவே, விஸ்வரூபத்தில் உள்ள லோக-கிரக அமைப்பின் ஒழுங்கை அளந்து மகாபுருஷனின் அளவும் அறியப்படுகிறது।
Verse 10
कौस्तुभव्यपदेशेन स्वात्मज्योतिर्बिभर्त्यज: । तत्प्रभा व्यापिनी साक्षात् श्रीवत्समुरसा विभु: ॥ १० ॥
பிறப்பற்ற, எல்லாம் வல்ல பகவான் தமது மார்பில் கௌஸ்துப மணியைத் தரிக்கிறார்; அது தூய ஆத்மாவின் குறியீடு. அந்த மணியின் பரவிய ஒளியே அவரது மார்பில் ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னமாக நேரடியாக விளங்குகிறது।
Verse 11
स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥
பகவான் பல குணங்களால் ஆன தமது மாயையை மலர்மாலையாகத் தரிக்கிறார். அவரது மஞ்சள் ஆடை வேதச் சந்தங்கள்; அவரது பூணூல் மூன்று ஒலிகளால் ஆன பிரணவம் ‘ஓம்’. சுறா-வடிவக் காதணிகளில் அவர் சாங்க்யமும் யோகமும் தாங்குகிறார்; எல்லா உலகங்களுக்கும் அச்சமின்மை அளிக்கும் அவரது கிரீடம் பிரம்மலோகத்தின் உன்னதப் பதம்.
Verse 12
स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥
பகவான் பல குணங்களால் ஆன தமது மாயையை மலர்மாலையாகத் தரிக்கிறார். அவரது மஞ்சள் ஆடை வேதச் சந்தங்கள்; அவரது பூணூல் மூன்று ஒலிகளால் ஆன பிரணவம் ‘ஓம்’. சுறா-வடிவக் காதணிகளில் அவர் சாங்க்யமும் யோகமும் தாங்குகிறார்; எல்லா உலகங்களுக்கும் அச்சமின்மை அளிக்கும் அவரது கிரீடம் பிரம்மலோகத்தின் உன்னதப் பதம்.
Verse 13
अव्याकृतमनन्ताख्यमासनं यदधिष्ठित: । धर्मज्ञानादिभिर्युक्तं सत्त्वं पद्ममिहोच्यते ॥ १३ ॥
பகவான் அமர்ந்திருக்கும் அனந்தன் எனும் ஆசனம், பொருள் இயற்கையின் அவ்யக்த நிலை; இங்கு தாமரை ஆசனம் சத்த்வ குணம் எனக் கூறப்படுகிறது, அது தர்மம், ஞானம் முதலியவற்றால் நிறைந்தது।
Verse 14
ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥
பகவானின் கதா ஓஜஸ்-சஹஸ்-பலத்துடன் கூடிய முதன்மைத் தத்துவமான பிராணனின் வடிவம். அவரது சங்கம் ஜலத் தத்துவம், சுதர்சனச் சக்கரம் அக்னி/தேஜஸ் தத்துவம், ஆகாயம் போல் தூய வாள் ஆகாயத் தத்துவம்; கேடயம் தமோகுணம், சார்ங்க வில் காலரூபம், அம்புகள் நிறைந்த தூணீர் கர்மேந்திரியங்களின் உருவம்.
Verse 15
ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥
பகவானின் கதா ஓஜஸ்-சஹஸ்-பலத்துடன் கூடிய முதன்மைத் தத்துவமான பிராணனின் வடிவம். அவரது சங்கம் ஜலத் தத்துவம், சுதர்சனச் சக்கரம் அக்னி/தேஜஸ் தத்துவம், ஆகாயம் போல் தூய வாள் ஆகாயத் தத்துவம்; கேடயம் தமோகுணம், சார்ங்க வில் காலரூபம், அம்புகள் நிறைந்த தூணீர் கர்மேந்திரியங்களின் உருவம்.
Verse 16
इन्द्रियाणि शरानाहुराकूतीरस्य स्यन्दनम् । तन्मात्राण्यस्याभिव्यक्तिं मुद्रयार्थक्रियात्मताम् ॥ १६ ॥
அவருடைய அம்புகள் இంద్రியங்கள் எனக் கூறப்படுகின்றன; அவருடைய ரதம் வலிமையான செயல்வீரிய மனம் (ஆகூதி). அவருடைய வெளிப்படைத் தோற்றம் தன்மாத்திரைகள்; அவருடைய கைமுத்திரைகள் எல்லா நோக்கமுள்ள செயல்களின் சாரம்.
Verse 17
मण्डलं देवयजनं दीक्षा संस्कार आत्मन: । परिचर्या भगवत आत्मनो दुरितक्षय: ॥ १७ ॥
சூரிய மண்டலம் பரமேஸ்வரனை வழிபடும் தலம்; தீக்ஷை ஆன்மாவின் தூய்மைப் பண்படுத்தல்; பகவானுக்கு பக்திசேவை செய்வதே எல்லாப் பாவவினை விளைவுகளையும் அழிக்கும் முறையாகும்.
Verse 18
भगवान् भगशब्दार्थं लीलाकमलमुद्वहन् । धर्मं यशश्च भगवांश्चामरव्यजनेऽभजत् ॥ १८ ॥
பகவான் ‘பக’ என்ற சொல்லால் குறிக்கப்படும் பல்வேறு ஐஸ்வர்யங்களின் சின்னமான தாமரையை விளையாட்டாகத் தாங்கி, தர்மமும் புகழும் எனும் இரு சாமர விசிறிகளின் சேவையை ஏற்றுக்கொள்கிறார்.
Verse 19
आतपत्रं तु वैकुण्ठं द्विजा धामाकुतोभयम् । त्रिवृद्वेद: सुपर्णाख्यो यज्ञं वहति पूरुषम् ॥ १९ ॥
ஓ த்விஜர்களே, ஆண்டவனின் குடை என்பதே பயமற்ற வைகுண்டத் தாமம்; யஜ்ஞபுருஷனைத் தாங்கும் சுபர்ணன் கருடன் மும்முறை வேதத்தின் உருவமே.
Verse 20
अनपायिनी भगवती श्री: साक्षादात्मनो हरे: । विष्वक्सेनस्तन्त्रमूर्तिर्विदित: पार्षदाधिप: । नन्दादयोऽष्टौ द्वा:स्थाश्च तेऽणिमाद्या हरेर्गुणा: ॥ २० ॥
எப்போதும் ஹரியை விட்டு நீங்காத பகவதி ஸ்ரீ, இவ்வுலகில் அவருடைய அந்தரங்க சக்தியின் பிரதிநிதியாக அவருடன் சேர்ந்து வெளிப்படுகிறாள். பரிஷதாதிபதி விஷ்வக்சேனன் பாஞ்சராத்திர முதலிய தந்திரங்களின் உருவமாக அறியப்படுகிறான். நந்த முதலிய எட்டு வாசல்காவலர்கள் ஹரியின் அணிமா முதலான சித்திகள்.
Verse 21
वासुदेव: सङ्कर्षण: प्रद्युम्न: पुरुष: स्वयम् । अनिरुद्ध इति ब्रह्मन् मूर्तिव्यूहोऽभिधीयते ॥ २१ ॥
ஓ பிராமணரே, வாசுதேவன், சங்கர்ஷணன், பிரத்யும்னன், அனிருத்தன்—இவர்கள் தாமே பரமபுருஷனின் நேரடியான சதுர்வ்யூஹ விரிவுகள் என அழைக்கப்படுகின்றனர்.
Verse 22
स विश्वस्तैजस: प्राज्ञस्तुरीय इति वृत्तिभि: । अर्थेन्द्रियाशयज्ञानैर्भगवान् परिभाव्यते ॥ २२ ॥
பகவானை விழிப்பு (விஷ்வ), கனவு (தைஜஸ), ஆழ்நித்திரை (ப்ராஜ்ஞ) எனும் நிலைகளின் செயல்பாடுகளால்—அவை முறையே வெளிப்பொருட்கள், மனம், பௌதிக புத்தி வழி இயங்குகின்றன—மேலும் தூய அறிவால் விளங்கும் நான்காம் அதீத நிலை (துரீயம்) எனவும் தியானிக்கலாம்.
Verse 23
अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पैर्भगवांस्तच्चतुष्टयम् । बिभर्ति स्म चतुर्मूर्तिर्भगवान् हरिरीश्वर: ॥ २३ ॥
இவ்வாறு ஈசனான ஹரி நான்கு மூர்த்திகளாக வெளிப்படுகிறார்; ஒவ்வொன்றும் பிரதான அங்கங்கள், துணை அங்கங்கள், ஆயுதங்கள், அலங்காரங்கள் ஆகிய தனித்த அடையாளங்களுடன் அந்த நால்வகை விரிவைத் தாங்குகிறது. இவ்வேறுபட்ட சிறப்புகளால் ஆண்டவன் இருப்பின் நான்கு நிலைகளையும் நிலைநிறுத்துகிறார்.
Verse 24
द्विजऋषभ स एष ब्रह्मयोनि: स्वयंदृक् स्वमहिमपरिपूर्णो मायया च स्वयैतत् । सृजति हरति पातीत्याख्ययानावृताक्षो विवृत इव निरुक्तस्तत्परैरात्मलभ्य: ॥ २४ ॥
ஓ த்விஜசிறந்தவரே! அவரே தன்னொளியால் பிரகாசிப்பவர், வேதங்களின் ஆதிமூலம், தன் மகிமையில் நிறைவு பெற்றவர். தன் மாயாசக்தியால் இவ்வுலகை படைத்து, காத்து, அழிக்கிறார். பொருட்செயல்களின் வேறுபாட்டால் பிரிந்தவர் போலச் சொல்லப்பட்டாலும், அவர் எப்போதும் தூய ஞானத்தில் நிலைத்தவர். பக்தியால் அவரைச் சார்ந்தோர் அவரையே தம் உண்மையான ஆத்மாவென உணர்வர்।
Verse 25
श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्ण्यृषभावनिध्रुग् राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य । गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत- तीर्थश्रव: श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ २५ ॥
ஓ ஸ்ரீகிருஷ்ணா! ஓ அர்ஜுனனின் நண்பனே! வ்ருஷ்ணிவம்சத்தின் தலைவனே! பூமியில் கலகம் விளைவிக்கும் அரசக் குழுக்களை எரித்தழிப்பவனே! உன் வீரியம் ஒருபோதும் குறையாது. ஓ கோவிந்தா! வ்ரஜத்தின் கோபியரும் கோபர்களும் அவர்களின் சேவகரும் பாடும் உன் புனித கீர்த்தி—அதைச் செவியுறுதல் மட்டுமே மங்களம் தரும். ஆண்டவனே, உன் பக்தர்களைக் காப்பாயாக।
Verse 26
य इदं कल्य उत्थाय महापुरुषलक्षणम् । तच्चित्त: प्रयतो जप्त्वा ब्रह्म वेद गुहाशयम् ॥ २६ ॥
எவர் காலையில் எழுந்து, மகாபுருஷனில் மனத்தை நிலைநிறுத்தி, தூய மனத்துடன் இவ்விளக்கத்தை அமைதியாக ஜபிக்கிறாரோ, அவர் இதயக் குகையில் உறையும் பரம்பிரம்மத்தை உணர்வார்।
Verse 27
श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय शृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥
ஸ்ரீ ஷௌனகர் கூறினார்: கேட்கும் விஷ்ணுராதன் (பரீக்ஷித்) அவர்களுக்கு பகவான் ஷுகதேவர் சொன்னதை எங்களுக்கு விளக்குங்கள். சூரியதேவனின் பரிவாரம் ஒவ்வொரு மாதமும் வேறுபடையாக ஏழு ஏழு பேராகத் தங்குகிறது. அதிபதிகளால் நியமிக்கப்பட்ட அவர்களின் பெயர்களையும் செயல்களையும், நாங்கள்—நம்பிக்கையுடையோர்—அறியும்படி கூறுங்கள்; ஏனெனில் சூரியாத்மா ரூபத்தில் ஹரியின் இவர்கள் தனிப்பட்ட வ்யூஹ விரிவுகள்.
Verse 28
श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय शृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥
ஸ்ரீ ஷௌனகர் கூறினார்: கேட்கும் விஷ்ணுராதன் (பரீக்ஷித்) அவர்களுக்கு பகவான் ஷுகதேவர் சொன்னதை எங்களுக்கு விளக்குங்கள். சூரியதேவனின் பரிவாரம் ஒவ்வொரு மாதமும் வேறுபடையாக ஏழு ஏழு பேராகத் தங்குகிறது. அதிபதிகளால் நியமிக்கப்பட்ட அவர்களின் பெயர்களையும் செயல்களையும், நாங்கள்—நம்பிக்கையுடையோர்—அறியும்படி கூறுங்கள்; ஏனெனில் சூரியாத்மா ரூபத்தில் ஹரியின் இவர்கள் தனிப்பட்ட வ்யூஹ விரிவுகள்.
Verse 29
सूत उवाच अनाद्यविद्यया विष्णोरात्मन: सर्वदेहिनाम् । निर्मितो लोकतन्त्रोऽयं लोकेषु परिवर्तते ॥ २९ ॥
சூதர் கூறினார்—அனைத்து உடலுடையோரின் பரமாத்மா ஸ்ரீவிஷ்ணு தமது ஆதியற்ற மாயையால் இந்த உலக ஒழுங்கை உருவாக்கினார்; அந்தச் சூரியன் உலகங்களில் சஞ்சரித்து அவற்றின் இயக்கத்தை ஒழுங்குபடுத்துகின்றான்।
Verse 30
एक एव हि लोकानां सूर्य आत्मादिकृद्धरि: । सर्ववेदक्रियामूलमृषिभिर्बहुधोदित: ॥ ३० ॥
சூரியதேவன் பகவான் ஹரியுடன் வேறல்ல; அவரே எல்லா உலகங்களின் ஒரே ஆத்மாவும் ஆதிக் கர்த்தாவும். வேதங்களில் விதிக்கப்பட்ட யாகாதி கிரியைகளின் மூலமும் அவரே; முனிவர்கள் அவரை பல நாமங்களால் பாடினர்।
Verse 31
कालो देश: क्रिया कर्ता करणं कार्यमागम: । द्रव्यं फलमिति ब्रह्मन् नवधोक्तोऽजया हरि: ॥ ३१ ॥
ஹே பிராமணரே! மாயா சக்தியின் ஆதாரமான பகவான் ஹரி சூரிய ரூபத்தில் ஒன்பது அம்சங்களாக விளக்கப்படுகிறார்—காலம், இடம், முயற்சி, செய்பவன், கருவி, குறிப்பிட்ட யாகக் கிரியை, சாஸ்திரம், பூஜைத் திரவியங்கள், அடைய வேண்டிய பலன்।
Verse 32
मध्वादिषु द्वादशसु भगवान् कालरूपधृक् । लोकतन्त्राय चरति पृथग्द्वादशभिर्गणै: ॥ ३२ ॥
பகவான் கால சக்தியைத் தாங்கி சூரியதேவ ரூபமாக, மது முதலான பன்னிரண்டு மாதங்களிலும் பிரபஞ்ச இயக்கத்தை ஒழுங்குபடுத்தச் சஞ்சரிக்கிறார். அந்த பன்னிரண்டு மாதங்களில் ஒவ்வொன்றிலும் சூரியனுடன் ஆறு துணைவர்களின் வேறுபட்ட குழு பயணிக்கிறது।
Verse 33
धाता कृतस्थली हेतिर्वासुकी रथकृन्मुने । पुलस्त्यस्तुम्बुरुरिति मधुमासं नयन्त्यमी ॥ ३३ ॥
முனிவரே! மது மாதத்தை ஆள்பவர்கள்—தாதா சூரியதேவன், க்ருதஸ்தலீ அப்சரை, ஹேதி ராக்ஷசன், வாசுகி நாகன், ரதக்ருத் யக்ஷன், புலஸ்த்ய முனிவர், தும்புரு கந்தர்வன்.
Verse 34
अर्यमा पुलहोऽथौजा: प्रहेति: पुञ्जिकस्थली । नारद: कच्छनीरश्च नयन्त्येते स्म माधवम् ॥ ३४ ॥
அர்யமா சூரியதேவனாக, புலஹர் முனிவராக, அதௌஜா யக்ஷனாக, பிரஹேதி ராக்ஷசனாக, புஞ்ஜிகஸ்தலீ அப்சரஸாக, நாரதர் கந்தர்வனாக, கச்சனீரன் நாகனாக—இவர்கள் மాధவ மாதத்தை ஆளுகின்றனர்.
Verse 35
मित्रोऽत्रि: पौरुषेयोऽथ तक्षको मेनका हहा: । रथस्वन इति ह्येते शुक्रमासं नयन्त्यमी ॥ ३५ ॥
மித்ரன் சூரியதேவனாக, அத்ரி முனிவராக, பௌருஷேயன் ராக்ஷசனாக, தக்ஷகன் நாகனாக, மேனகா அப்சரஸாக, ஹாஹா கந்தர்வனாக, ரதஸ்வனன் யக்ஷனாக—இவர்கள் சுக்ர மாதத்தை ஆளுகின்றனர்.
Verse 36
वसिष्ठो वरुणो रम्भा सहजन्यस्तथा हुहू: । शुक्रश्चित्रस्वनश्चैव शुचिमासं नयन्त्यमी ॥ ३६ ॥
வசிஷ்டர் முனிவராக, வருணன் சூரியதேவனாக, ரம்பா அப்சரஸாக, ஸஹஜன்யன் ராக்ஷசனாக, ஹூஹூ கந்தர்வனாக, சுக்ரன் நாகனாக, சித்ரஸ்வனன் யக்ஷனாக—இவர்கள் சுசி மாதத்தை ஆளுகின்றனர்.
Verse 37
इन्द्रो विश्वावसु: श्रोता एलापत्रस्तथाङ्गिरा: । प्रम्लोचा राक्षसो वर्यो नभोमासं नयन्त्यमी ॥ ३७ ॥
இந்திரன் சூரியதேவனாக, விஸ்வாவசு கந்தர்வனாக, ஸ்ரோதா யக்ஷனாக, ஏலாபத்ரன் நாகனாக, அங்கிரா முனிவராக, பிரம்லோசா அப்சரஸாக, வர்யன் ராக்ஷசனாக—இவர்கள் நபஸ் மாதத்தை ஆளுகின்றனர்.
Verse 38
विवस्वानुग्रसेनश्च व्याघ्र आसारणो भृगु: । अनुम्लोचा शङ्खपालो नभस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ३८ ॥
விவஸ்வான் சூரியதேவனாக, உக்ரசேனன் கந்தர்வனாக, வ்யாக்ரன் ராக்ஷசனாக, ஆசாரணன் யக்ஷனாக, ப்ருகு முனிவராக, அனும்லோசா அப்சரஸாக, சங்கபாலன் நாகனாக—இவர்கள் நபஸ்ய மாதத்தை ஆளுகின்றனர்.
Verse 39
पूषा धनञ्जयो वात: सुषेण: सुरुचिस्तथा । घृताची गौतमश्चेति तपोमासं नयन्त्यमी ॥ ३९ ॥
பூஷா சூரியதேவனாக, தனஞ்சயன் நாகனாக, வாதன் ராட்சசனாக, சுஷேணன் கந்தர்வனாக, சுருசி யக்ஷியாக, க்ருதாசி அப்சரஸாக, கௌதமர் முனியாக—இவர்கள் தபோ மாதத்தை நடத்துகின்றனர்.
Verse 40
ऋतुर्वर्चा भरद्वाज: पर्जन्य: सेनजित्तथा । विश्व ऐरावतश्चैव तपस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ४० ॥
ருது யக்ஷனாக, வர்சா ராட்சசனாக, பரத்வாஜர் முனியாக, பர்ஜன்யன் சூரியதேவனாக, சேனஜித் அப்சரஸாக, விஷ்வன் கந்தர்வனாக, ஐராவதன் நாகனாக—இவர்கள் ‘தபஸ்யா’ எனும் மாதத்தை நடத்துகின்றனர்.
Verse 41
अथांशु: कश्यपस्तार्क्ष्य ऋतसेनस्तथोर्वशी । विद्युच्छत्रुर्महाशङ्ख: सहोमासं नयन्त्यमी ॥ ४१ ॥
அம்ஷு சூரியதேவனாக, கஷ்யபர் முனியாக, தார்க்ஷ்யன் யக்ஷனாக, ருதசேனன் கந்தர்வனாக, ஊர்வசி அப்சரஸாக, வித்யுச்சத்ரு ராட்சசனாக, மகாசங்கன் நாகனாக—இவர்கள் சஹோ மாதத்தை நடத்துகின்றனர்.
Verse 42
भग: स्फूर्जोऽरिष्टनेमिरूर्ण आयुश्च पञ्चम: । कर्कोटक: पूर्वचित्ति: पुष्यमासं नयन्त्यमी ॥ ४२ ॥
பகன் சூரியதேவனாக, ஸ்பூர்ஜன் ராட்சசனாக, அரிஷ்டநேமி கந்தர்வனாக, ஊர்ணா யக்ஷனாக, ஆயுர் முனியாக, கர்கோடகன் நாகனாக, பூர்வசித்தி அப்சரஸாக—இவர்கள் புஷ்ய மாதத்தை நடத்துகின்றனர்.
Verse 43
त्वष्टा ऋचीकतनय: कम्बलश्च तिलोत्तमा । ब्रह्मापेतोऽथ शतजिद् धृतराष्ट्र इषम्भरा: ॥ ४३ ॥
த்வஷ்டா சூரியதேவனாக; ருசீகரின் மகன் ஜமதக்னி முனியாக; கம்பலாஷ்வன் நாகனாக; திலோத்தமா அப்சரஸாக; பிரஹ்மாபேதன் ராட்சசனாக; ஷதஜித் யக்ஷனாக; த்ருதராஷ்ட்ரன் கந்தர்வனாக—இவர்கள் இஷா மாதத்தை நிலைநிறுத்துகின்றனர்.
Verse 44
विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित् । विश्वामित्रो मखापेत ऊर्जमासं नयन्त्यमी ॥ ४४ ॥
ஊர்ஜ மாதத்தில் விஷ்ணு சூரியதேவராக, அஷ்வதரன் நாகராக, ரம்பா அப்சரையாக, சூர்யவர்சா கந்தர்வனாக, சத்யஜித் யக்ஷனாக, விஸ்வாமித்ரர் முனிவராக, மகாபேதன் ராக்ஷசனாக ஆட்சி செய்கின்றனர்।
Verse 45
एता भगवतो विष्णोरादित्यस्य विभूतय: । स्मरतां सन्ध्ययोर्नृणां हरन्त्यंहो दिने दिने ॥ ४५ ॥
இவர்கள் அனைவரும் சூரியதேவராக வெளிப்படும் பகவான் விஷ்ணுவின் விபூதிகளே. தினமும் விடியல் மற்றும் மாலைச் சந்தியைகளில் இவர்களை நினைப்போரின் பாவவினைகள் நாள்தோறும் அகல்கின்றன।
Verse 46
द्वादशस्वपि मासेषु देवोऽसौ षड्भिरस्य वै । चरन् समन्तात्तनुते परत्रेह च सन्मतिम् ॥ ४६ ॥
இவ்வாறு பன்னிரண்டு மாதங்களிலும், சூரியதேவன் தன் ஆறு வகைத் துணையர்களுடன் எல்லாத் திசைகளிலும் பயணித்து, இவ்வுலகிலும் மறுலோகிலும் நன்மை தரும் தூய சிந்தனையையும் நல்லறிவையும் உயிர்களிடையே பரப்புகின்றான்।
Verse 47
सामर्ग्यजुर्भिस्तल्लिङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥
சூரியதேவரின் அடையாளத்தை வெளிப்படுத்தும் சாம, ரிக், யஜுர் வேதப் பாடல்களால் முனிவர்கள் அவரைத் துதிக்கின்றனர். கந்தர்வர்கள் புகழ்பாடுகின்றனர்; அப்சரைகள் அவரது தேரின் முன் நடனமாடுகின்றனர். நாகர்கள் தேரின் கயிறுகளை இறுக்குகின்றனர்; யக்ஷர்கள் குதிரைகளைத் தேரில் பூட்டுகின்றனர்; வலிமைமிக்க ராக்ஷசர்கள் பின்னால் இருந்து தேரைத் தள்ளிச் செலுத்துகின்றனர்।
Verse 48
सामर्ग्यजुर्भिस्तल्लिङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥
சூரியதேவரின் அடையாளத்தை வெளிப்படுத்தும் சாம, ரிக், யஜுர் வேதப் பாடல்களால் முனிவர்கள் அவரைத் துதிக்கின்றனர். கந்தர்வர்கள் புகழ்பாடுகின்றனர்; அப்சரைகள் அவரது தேரின் முன் நடனமாடுகின்றனர். நாகர்கள் தேரின் கயிறுகளை இறுக்குகின்றனர்; யக்ஷர்கள் குதிரைகளைத் தேரில் பூட்டுகின்றனர்; வலிமைமிக்க ராக்ஷசர்கள் பின்னால் இருந்து தேரைத் தள்ளிச் செலுத்துகின்றனர்।
Verse 49
वालखिल्या: सहस्राणि षष्टिर्ब्रह्मर्षयोऽमला: । पुरतोऽभिमुखं यान्ति स्तुवन्ति स्तुतिभिर्विभुम् ॥ ४९ ॥
ரதத்தின் முன்புறம் நிர்மலமான வாலகில்யர் எனப்படும் அறுபதாயிரம் பிரம்மரிஷிகள் முன்னே சென்று, வேத மந்திர ஸ்துதிகளால் எல்லாம் வல்ல சூரியதேவனைப் போற்றுகின்றனர்।
Verse 50
एवं ह्यनादिनिधनो भगवान् हरिरीश्वर: । कल्पे कल्पे स्वमात्मानं व्यूह्य लोकानवत्यज: ॥ ५० ॥
இவ்வாறு ஆதியும் அந்தமும் இல்லாத, பிறவியற்ற பரமேஸ்வரன் பகவான் ஹரி, ஒவ்வொரு கல்பத்திலும் தன் தனிப்பட்ட வெளிப்பாடுகளை விரித்து எல்லா உலகங்களையும் காக்கின்றான்।
Frequently Asked Questions
The chapter presents kriyā-yoga as disciplined worship (arcana) grounded in authoritative tantra and Vedic testimony, aimed at fixing consciousness on Viṣṇu through prescribed forms, meditations, and meanings. It is ‘conclusive’ because it integrates ritual precision with bhakti’s goal—purification, removal of sin, and realization of the Lord in the heart—rather than treating ritual as merely worldly merit.
Virāṭ description is a pedagogical upāsanā (meditative aid): it trains the mind to see the cosmos as ordered under the Supreme Person’s sovereignty. The Bhāgavata simultaneously safeguards transcendence by distinguishing the Lord’s self-luminous nature from material elements, using correspondences to elevate perception, not to equate Bhagavān with matter.
Kaustubha is identified with the pure jīva (pure spirit soul), while Śrīvatsa is described as the manifest effulgence expanding from that gem. The symbolism teaches that individuality and spiritual radiance are ultimately grounded in the Lord’s presence and that pure consciousness is most perfectly situated when connected to Him.
They are the catur-vyūha, direct personal expansions of the Supreme Godhead used in Pañcarātra theology to explain divine functions and cosmic maintenance. The chapter links these expansions to the Lord’s governance of the phases of existence and to contemplative frameworks like the four states of consciousness.
Each month features the sun-god’s ruling name along with six associates—typically a sage (ṛṣi), gandharva, apsarā, nāga, yakṣa, and rākṣasa—who serve the sun’s chariot and functions. This portrays time (kāla) as a divine administration under Hari, with liturgical remembrance at dawn and dusk recommended for purification.
Because the sun, as Hari’s expansion and regulator of time and ritual order, is tied to sandhyā (junction times) when consciousness is traditionally stabilized through mantra and remembrance. The chapter’s point is not mere astral piety but aligning daily life with the Lord’s governance, which purifies intention and action.