Adhyaya 73
The Freed Kings Glorify Kṛṣṇa; Instruction on Kingship, Detachment, and Remembrance
பீமன் கையால் ஜராசந்தன் தீர்மானமாக வீழ்ந்த பின் (தர்மத்தை காக்க ஸ்ரீகிருஷ்ணன் அமைத்த திட்டத்தின்படி) கிரித்ரோணியில் சிறைப்பட்டிருந்த 20,800 அரசர்கள் விடுதலை பெறுகின்றனர். சிறைவாசத்தால் மெலிந்து அவமதிக்கப்பட்ட அவர்கள் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனப் பரவசத்தில் உயிர்ப்பெற்று ஒன்றுகூடி ஸ்துதி செய்து, தங்கள் அரசியல் வீழ்ச்சியையே இறைவன் அருளாகக் காண்கிறார்கள். ஜராசந்தனை அவர்கள் குற்றம் சாட்டவில்லை; அரச ஐஸ்வர்யத்தின் மது மற்றும் மாயைமோகம் பாலைவன மிராஜ் போல மயக்கி அதர்மத்துக்கு இட்டது என உணர்ந்து, ஸ்ரீகிருஷ்ணன் தாமரைத் திருவடிகளின் இடையறாத ஸ்மரணத்தை வேண்டுகின்றனர். ஸ்ரீகிருஷ்ணன் பக்திக்கு உறுதி அளித்து ஹைஹய, நஹுஷ, வேண, ராவண, நரகன் முதலிய வீழ்ந்தோரின் உதாரணங்களைச் சொல்லி, கட்டுப்பாட்டுடன் ஆட்சி, தர்மத்தால் குடிமக்கள் பாதுகாப்பு, வேத யாகங்கள், தேகாபிமான விலகல், வாழ்க்கை இரட்டைகளிலும் மனத்தை தன்னில் நிலைநிறுத்துதல் ஆகியவற்றை உபதேசிக்கிறார். பின்னர் ஸ்நானம், அலங்காரம், அதிதி-சத்காரம், தானம், பாதுகாப்பான அனுப்புதல் மூலம் அவர்களின் அரச மரியாதையை மீட்டளிக்கிறார். இறுதியில் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் பீமன்-அர்ஜுனனுடன் இந்திரபிரஸ்தம் திரும்ப, யுதிஷ்டிரன் செய்தி கேட்டு பக்தி உணர்வால் உருகி, ராஜசூய யாகத்தின் அடுத்த நிகழ்வுகளுக்குத் தளம் அமைக்கப்படுகிறது।
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
ஸ்ரீசுகதேவர் கூறினார்—ஜராசந்தன் போரில் 20,800 அரசர்களை வென்று கிரித்ரோணீ கோட்டையில் சிறை வைத்தான். அவர்கள் வெளியே வந்தபோது அழுக்குடன், சிதைந்த ஆடைகளுடன், பசியால் மெலிந்து, முகம் உலர்ந்து, நீண்ட சிறைவாசத்தால் மிகுந்த பலவீனமடைந்திருந்தனர்।
Verse 2
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
அப்போது அந்த அரசர்கள் மேகநிறக் கருமை உடையவராய், மஞ்சள் கௌசேய ஆடை அணிந்த ஸ்ரீகிருஷ்ண ஹரியை கண்டனர். பசியால் மெலிந்திருந்தாலும், ஆண்டவனின் தரிசன அமுதம் அவர்களின் உள்ளத்தில் அமைதியும் மகிழ்ச்சியும் பொழிந்தது।
Verse 3
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
அவர்கள் ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னம் பொலிந்த, நான்கு கரங்களுடைய, தாமரைமொட்டைப் போன்ற செம்மை கண்கள் கொண்ட, இனிய புன்னகை முகத்துடன், மின்னும் மகரக் குண்டலங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட ஆண்டவனை கண்டனர்।
Verse 4
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
அவர்கள் தாமரை போன்ற கரங்களுடைய, கதா-சங்கு-சக்கரம் ஆகிய ஆயுதச் சின்னங்களால் அறியப்படும், கிரீடம், மாலை, வளையல்கள், இடைநூல், தோளணிகள் முதலிய ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட ஹரியை கண்டனர்।
Verse 5
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
அவரது கழுத்தில் உயர்ந்த மணிகள் ஒளிர்ந்தன; வனமாலையால் அவர் அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தார். அவர்கள் கண்களால் அவரை அருந்துவது போலவும், நாவால் சுவைப்பது போலவும், மூக்கால் மணம் நுகருவது போலவும், கரங்களால் அணைப்பது போலவும் இருந்தனர்; பாவம் நீங்கிய அவர்கள் ஹரியின் திருவடிகளில் தலை வைத்து வணங்கினர்।
Verse 6
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—ஜராசந்தன் போரில் 20,800 அரசர்களை வென்று கிரித்ரோணீ கோட்டையின் சிறையில் அடைத்தான். அவர்கள் வெளியே வந்தபோது அழுக்கடைந்து, கிழிந்த ஆடைகளுடன்; பசியால் மெலிந்து, முகம் உலர்ந்து, நீண்ட சிறைவாசத்தால் மிகவும் சோர்ந்திருந்தனர். அப்போது அவர்கள் மேகநிறக் கண்ணன், மஞ்சள் கௌசேய ஆடை அணிந்தவன், ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னம் கொண்ட நான்கு கரங்களுடையவன், தாமரைப் போன்ற கண்கள், இனிய முகம் கொண்ட ஸ்ரீஹரியைத் தரிசித்து, கண்களால் குடிப்பதுபோல், நாவால் சுவைப்பதுபோல், மூக்கால் மணப்பதுபோல், கரங்களால் அணைப்பதுபோல் உணர்ந்து, பாவம் நீங்கியவர்களாய் அவன் திருவடிகளில் தலை வைத்து வணங்கினர்.
Verse 7
कृष्णसन्दर्शनाह्लादध्वस्तसंरोधनक्लमा: । प्रशशंसुर्हृषीकेशं गीर्भि: प्राञ्जलयो नृपा: ॥ ७ ॥
கிருஷ்ண தரிசனப் பரவசம் அவர்களின் சிறைவாசச் சோர்வை அகற்றியது. அப்போது அரசர்கள் கைகூப்பி, இந்திரியங்களின் பரம அதிபதி ஸ்ரீஹ்ருஷீகேசனை வாக்குகளால் புகழ்ந்தனர்.
Verse 8
राजान ऊचु: नमस्ते देवदेवेश प्रपन्नार्तिहराव्यय । प्रपन्नान् पाहि न: कृष्ण निर्विण्णान्घोरसंसृते: ॥ ८ ॥
அரசர்கள் கூறினர்—தேவர்களின் தேவாதிபதியே! சரணடைந்தோரின் துயரை அகற்றும் அழிவிலா ஆண்டவனே! உமக்கு நமஸ்காரம். ஓ கிருஷ்ணா, நாங்கள் உம்மிடம் சரணடைந்தோம்; எங்களை மிகுந்த விரக்தியில் ஆழ்த்திய இந்தக் கொடிய சம்சாரத்திலிருந்து எங்களை காப்பாற்றுவாயாக.
Verse 9
नैनं नाथानुसूयामो मागधं मधुसूदन । अनुग्रहो यद् भवतो राज्ञां राज्यच्युतिर्विभो ॥ ९ ॥
ஓ நாதா, மதுசூதனா! மகத அரசனை நாம் குற்றம் சொல்லோம்; ஏனெனில், ஓ விபோ, அரசர்கள் அரச பதவியிலிருந்து வீழ்வது உண்மையில் உமது அருளாலேயே நிகழ்கிறது.
Verse 10
राज्यैश्वर्यमदोन्नद्धो न श्रेयो विन्दते नृप: । त्वन्मायामोहितोऽनित्या मन्यते सम्पदोऽचला: ॥ १० ॥
அரசாட்சியும் செல்வவளமும் தரும் அகந்தையால் மயங்கிய அரசன் உண்மையான நன்மையை அடைய முடியாது. உமது மாயையால் மயங்கிப் போய், நிலையற்ற செல்வங்களை நிலையானவை, அசையாதவை என்று எண்ணுகிறான்.
Verse 11
मृगतृष्णां यथा बाला मन्यन्त उदकाशयम् । एवं वैकारिकीं मायामयुक्ता वस्तु चक्षते ॥ ११ ॥
பாலபுத்தியினர் பாலைவன மிருகத்ருஷ்ணையை நீர்த்தடாகம் என எண்ணுவது போல, அவிவேகிகள் மாயையின் மாற்றங்களை உண்மைப் பொருளெனக் காண்கிறார்கள்।
Verse 12
वयं पुरा श्रीमदनष्टदृष्टयो जिगीषयास्या इतरेतरस्पृध: । घ्नन्त: प्रजा: स्वा अतिनिर्घृणा: प्रभो मृत्युं पुरस्त्वाविगणय्य दुर्मदा: ॥ १२ ॥ त एव कृष्णाद्य गभीररंहसा दुरन्तेवीर्येण विचालिता: श्रिय: । कालेन तन्वा भवतोऽनुकम्पया विनष्टदर्पाश्चरणौ स्मराम ते ॥ १३ ॥
பிரபுவே! முன்பு செல்வ மயக்கத்தால் கண் மறைந்து, இந்தப் பூமியை வெல்ல விரும்பி, ஒருவரோடு ஒருவர் போட்டியிட்டு, கொடூரமாக நம் குடிகளையே துன்புறுத்தினோம். நீர் மரணமாக முன் நின்றபோதும் அகந்தையால் உம்மை மதிக்கவில்லை.
Verse 13
वयं पुरा श्रीमदनष्टदृष्टयो जिगीषयास्या इतरेतरस्पृध: । घ्नन्त: प्रजा: स्वा अतिनिर्घृणा: प्रभो मृत्युं पुरस्त्वाविगणय्य दुर्मदा: ॥ १२ ॥ त एव कृष्णाद्य गभीररंहसा दुरन्तेवीर्येण विचालिता: श्रिय: । कालेन तन्वा भवतोऽनुकम्पया विनष्टदर्पाश्चरणौ स्मराम ते ॥ १३ ॥
ஆனால் கృష్ణா! இன்று உமது காலரூபம்—ஆழமும் தடுக்க முடியாத வேகமும் கொண்டது—எங்கள் செல்வங்களை அசைத்து அகற்றிவிட்டது. உமது கருணையால் எங்கள் அகந்தை அழிந்தது; இப்போது உமது தாமரைத் திருவடிகளை நினைவுகூர மட்டுமே வேண்டுகிறோம்.
Verse 14
अथो न राज्यं मृगतृष्णिरूपितं देहेन शश्वत् पतता रुजां भुवा । उपासितव्यं स्पृहयामहे विभो क्रियाफलं प्रेत्य च कर्णरोचनम् ॥ १४ ॥
விபோ! இனி மிருகத்ருஷ்ணை போன்ற அரசாட்சியை நாம் விரும்பமாட்டோம்; அது நோய் துயரங்களின் நிலமான, கணம் கணமாக சிதையும் இந்த நாசமான உடலால் அடிமைபோல் சேவிக்கப்பட வேண்டியது. மேலும் மறுபிறவியில் கர்மபலனாகக் கூறப்படும் சொர்க்க இன்பங்களையும் நாம் நாடமாட்டோம்; அவை காதுக்கு இனிமையான வெற்று கவர்ச்சியே.
Verse 15
तं न: समादिशोपायं येन ते चरणाब्जयो: । स्मृतिर्यथा न विरमेदपि संसरतामिह ॥ १५ ॥
தயவுசெய்து எங்களுக்கு அந்த வழியை அருளுங்கள்; இந்த உலகில் பிறப்பு-இறப்பு சுழலில் சுழன்றாலும் உமது தாமரைத் திருவடிகளின் நினைவு ஒருபோதும் நின்றுவிடாதபடி.
Verse 16
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने । प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नम: ॥ १६ ॥
வாசுதேவனின் புதல்வன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன், ஹரி, பரமாத்மா கோவிந்தனுக்கு மீண்டும் மீண்டும் நமஸ்காரம்; சரணடைந்தோரின் துயரை அவர் நீக்குவார்।
Verse 17
श्रीशुक उवाच संस्तूयमानो भगवान् राजभिर्मुक्तबन्धनै: । तानाह करुणस्तात शरण्य: श्लक्ष्णया गिरा ॥ १७ ॥
ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—கட்டுப்பாட்டிலிருந்து விடுபட்ட அரசர்கள் பகவானைத் துதித்தனர். அப்போது, பரீக்ஷித்தே, கருணைமிகு சரண்யன் மென்மையான சொற்களால் அவர்களிடம் பேசினார்।
Verse 18
श्रीभगवानुवाच अद्यप्रभृति वो भूपा मय्यात्मन्यखिलेश्वरे । सुदृढा जायते भक्तिर्बाढमाशंसितं तथा ॥ १८ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்—அரசர்களே, இன்றுமுதல் அனைத்திற்கும் ஈசனான பரமாத்மா எனும் என்னிடத்தில் உங்களுக்குத் திடமான பக்தி பிறக்கும்; நீங்கள் விரும்பியது போலவே அது நிகழும்।
Verse 19
दिष्ट्या व्यवसितं भूपा भवन्त ऋतभाषिण: । श्रीयैश्वर्यमदोन्नाहं पश्य उन्मादकं नृणाम् ॥ १९ ॥
நல்லபேறு, அரசர்களே; நீங்கள் சரியான முடிவுக்கு வந்தீர்கள், உண்மையையே சொன்னீர்கள். செல்வமும் அதிகாரமும் தரும் மயக்கம் மனிதரின் கட்டுப்பாட்டை குலைத்து பித்துப்பிடிக்கச் செய்கிறது என்பதை நான் காண்கிறேன்।
Verse 20
हैहयो नहुषो वेणो रावणो नरकोऽपरे । श्रीमदाद् भ्रंशिता: स्थानाद् देवदैत्यनरेश्वरा: ॥ २० ॥
ஹைஹயன், நஹுஷன், வேணன், ராவணன், நரகன் மற்றும் பலர்—தேவர், அசுரர், மனித அரசர்கள்—செல்வமயக்கத்தால் உயர்ந்த நிலையிலிருந்து வீழ்ந்தனர்।
Verse 21
भवन्त एतद् विज्ञाय देहाद्युत्पाद्यमन्तवत् । मां यजन्तोऽध्वरैर्युक्ता: प्रजा धर्मेण रक्ष्यथ ॥ २१ ॥
இந்த உடலும் அதனுடன் தொடர்புடைய அனைத்தும் தொடக்கமும் முடிவும் உடையவை என்று அறிந்து, வேத யாகங்களால் என்னை வழிபட்டு, தர்மத்தின் படி குடிகளைப் பாதுகாப்பீராக।
Verse 22
सन्तन्वन्त: प्रजातन्तून् सुखं दु:खं भवाभवौ । प्राप्तं प्राप्तं च सेवन्तो मच्चित्ता विचरिष्यथ ॥ २२ ॥
சந்ததித் தொடர்களை வளர்த்துக் கொண்டு, இன்பம் துன்பம், பிறப்பு இறப்பு ஆகியவற்றை அனுபவித்து, கிடைத்ததை கிடைத்தபடி ஏற்று, மனத்தை எப்போதும் என்னில் நிலைநிறுத்தி வாழ்வீராக।
Verse 23
उदासीनाश्च देहादावात्मारामा धृतव्रता: । मय्यावेश्य मन: सम्यङ्मामन्ते ब्रह्म यास्यथ ॥ २३ ॥
உடலும் அதனுடன் தொடர்புடையவற்றிலும் பற்றற்றவர்களாய் இருங்கள். ஆத்மதிருப்தியுடன், விரதங்களில் உறுதியாக இருந்து, மனத்தை முழுமையாக என்னில் செலுத்துங்கள்; அப்பொழுது இறுதியில் என்னையே—பரப்ரஹ்மத்தை—அடைவீர்கள்।
Verse 24
श्रीशुक उवाच इत्यादिश्य नृपान् कृष्णो भगवान् भुवनेश्वर: । तेषां न्ययुङ्क्त पुरुषान् स्त्रियो मज्जनकर्मणि ॥ २४ ॥
ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—இவ்வாறு அரசர்களுக்கு அறிவுறுத்திய பின், உலகங்களின் அதிபதியான பகவான் கிருஷ்ணர் அவர்களை குளிப்பாட்டி அலங்கரிக்கும் பணிக்குப் ஆண், பெண் பணியாளர்களை நியமித்தார்।
Verse 25
सपर्यां कारयामास सहदेवेन भारत । नरदेवोचितैर्वस्त्रैर्भूषणै: स्रग्विलेपनै: ॥ २५ ॥
பாரத வம்சத்தாரே! பின்னர் பகவான், சகதேவனின் மூலம் அரசர்களை அரசர்க்கேற்ற ஆடைகள், அணிகலன்கள், மலர்மாலைகள், சந்தனப் பூச்சு முதலியவற்றால் மரியாதை செய்யச் செய்தார்।
Verse 26
भोजयित्वा वरान्नेन सुस्नातान्समलङ्कृतान् । भोगैश्च विविधैर्युक्तांस्ताम्बूलाद्यैर्नृपोचितै: ॥ २६ ॥
நன்றாக நீராடச் செய்து அலங்கரித்த பின், பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணர் அரசர்களுக்கு சிறந்த அன்னத்தால் உணவளித்து, தாம்பூலம் முதலான அரசர்க்குரிய பலவகை இன்பப் பொருட்களையும் அளித்தார்।
Verse 27
ते पूजिता मुकुन्देन राजानो मृष्टकुण्डला: । विरेजुर्मोचिता: क्लेशात् प्रावृडन्ते यथा ग्रहा: ॥ २७ ॥
முகுந்தனால் போற்றப்பட்டு துன்பத்திலிருந்து விடுபட்ட அந்த அரசர்கள், மின்னும் காதணிகளுடன், மழைக்கால முடிவில் சந்திரன் முதலிய விண்மீன்கள் ஒளிர்வதுபோல் பிரகாசித்தனர்।
Verse 28
रथान्सदश्वानारोप्य मणिकाञ्चनभूषितान् । प्रीणय्य सुनृतैर्वाक्यै: स्वदेशान् प्रत्ययापयत् ॥ २८ ॥
பின்பு ஆண்டவர், நல்ல குதிரைகள் இழுக்கும், மணியும் பொன்னும் அலங்கரித்த தேர்களில் அரசர்களை ஏற்றி, இனிய சொற்களால் மகிழ்வித்து அவரவர் நாடுகளுக்கு அனுப்பினார்।
Verse 29
त एवं मोचिता: कृच्छ्रात् कृष्णेन सुमहात्मना । ययुस्तमेव ध्यायन्त: कृतानि च जगत्पते: ॥ २९ ॥
இவ்வாறு மகாத்மா கிருஷ்ணனால் எல்லா துன்பங்களிலிருந்தும் விடுவிக்கப்பட்ட அரசர்கள் புறப்பட்டுச் சென்றனர்; செல்லும் வழியெல்லாம் அவர்கள் உலகநாதனையே தியானித்து, அவன் செய்த அதிசயச் செயல்களை நினைத்தனர்।
Verse 30
जगदु: प्रकृतिभ्यस्ते महापुरुषचेष्टितम् । यथान्वशासद् भगवांस्तथा चक्रुरतन्द्रिता: ॥ ३० ॥
அரசர்கள் தங்கள் அமைச்சர்கள் மற்றும் பிற உடன்பிறப்புகளிடம் பகவானின் மகாபுருஷச் செயல்களைச் சொன்னார்கள்; மேலும் பகவான் அளித்த ஆணைகளைச் சோர்வின்றி அப்படியே நிறைவேற்றினார்கள்।
Verse 31
जरासन्धं घातयित्वा भीमसेनेन केशव: । पार्थाभ्यां संयुत: प्रायात् सहदेवेन पूजित: ॥ ३१ ॥
பீமசேனனால் ஜராசந்தனை வதம் செய்யச் செய்து, பகவான் கேசவர் சகதேவனின் பூஜையை ஏற்று, ப்ருதையின் இரு புதல்வர்களுடன் புறப்பட்டார்।
Verse 32
गत्वा ते खाण्डवप्रस्थं शङ्खान् दध्मुर्जितारय: । हर्षयन्त: स्वसुहृदो दुर्हृदां चासुखावहा: ॥ ३२ ॥
காண்டவப்ரஸ்தத்தை அடைந்ததும், வெற்றிவீரர்கள் சங்குகளை ஊதினர்; அது நண்பர்களுக்கு மகிழ்ச்சி, பகைவர்களுக்கு துயரம் அளித்தது।
Verse 33
तच्छ्रुत्वा प्रीतमनस इन्द्रप्रस्थनिवासिन: । मेनिरे मागधं शान्तं राजा चाप्तमनोरथ: ॥ ३३ ॥
அந்த ஒலி கேட்ட இன்றப்ரஸ்த மக்கள் மகிழ்ந்தனர்; மகத அரசன் அடங்கினான் என அறிந்து, யுதிஷ்டிரரின் விருப்பம் நிறைவேறியது என்று எண்ணினர்।
Verse 34
अभिवन्द्याथ राजानं भीमार्जुनजनार्दना: । सर्वमाश्रावयां चक्रुरात्मना यदनुष्ठितम् ॥ ३४ ॥
பின்னர் பீமன், அர்ஜுனன், ஜனார்தனன் அரசனை வணங்கி, தாங்கள் செய்த அனைத்தையும் முழுமையாக அறிவித்தனர்।
Verse 35
निशम्य धर्मराजस्तत् केशवेनानुकम्पितम् । आनन्दाश्रुकलां मुञ्चन् प्रेम्णा नोवाच किञ्चन ॥ ३५ ॥
அதை கேட்ட தர்மராஜ யுதிஷ்டிரர், கேசவரின் கருணையால் உருகி ஆனந்தக் கண்ணீர் சிந்தினார்; அன்பால் ஒன்றும் பேச இயலவில்லை।
Frequently Asked Questions
They interpret their fall as ultimately governed by the Lord’s mercy and the corrective force of time (kāla), which is Kṛṣṇa’s potency. Jarāsandha is treated as an instrument, while the deeper cause is their own aiśvarya-mada—intoxication with power that breeds adharma and forgetfulness of the Lord. This reading shifts the lesson from political grievance to spiritual diagnosis and reform.
Kṛṣṇa and the kings describe opulence as a trigger for loss of self-restraint, leading to “madness” (pramāda) under māyā. The chapter uses exemplars (Haihaya, Nahuṣa, Veṇa, Rāvaṇa, Naraka) to show that even highly placed rulers collapse when they mistake temporary assets for permanent reality—like mistaking a mirage for water.
He instructs them to (1) worship through Vedic sacrifices with clear intelligence, (2) protect subjects according to dharma, (3) accept life’s dualities while keeping the mind fixed on Him, and (4) remain detached from the body and its extensions. The goal is steady bhakti expressed as remembrance (smaraṇa) while fulfilling rāja-dharma.
They are numerous rulers previously defeated by Jarāsandha and confined in the Giridroṇī fortress. The Bhāgavatam presents them collectively to emphasize the scale of Jarāsandha’s oppression and, more importantly, the scale of Kṛṣṇa’s poṣaṇa—His compassionate restoration of those humbled by providence.
It demonstrates poṣaṇa in a tangible way: the Lord not only liberates from bondage but restores dignity, capacity for dharma, and social order. The hospitality functions as a sacramental reversal of degradation—showing that surrender culminates in purification and renewed service, not mere escape.