Adhyaya 3
Satī Desires to Attend Dakṣa’s Sacrifice; Śiva Warns Against the Pain of Relatives’ Insults
தக்ஷன்–மருமகன் சிவன் இடையிலான பழைய விரோதம் தொடரும் நிலையில் இந்த அத்தியாயம் தொடங்குகிறது. பிரஜாபதிகளின் தலைவனாக அதிகாரம் பெற்ற தக்ஷனின் அகந்தை பெருகி, வாஜபேயமும் ப்ருஹஸ்பதி-ஸவமும் போன்ற மாபெரும் யாகங்களை நடத்துகிறான்; ரிஷிகள், பித்ருக்கள், தேவர்கள் மற்றும் அலங்கரித்த தேவியர் உலகமெங்கும் இருந்து கூடுகின்றனர். சதி விண்ணுலக உரையாடலைக் கேட்டு, தேவியர் யாகத்திற்குச் செல்லும் ஊர்வலத்தைப் பார்த்து, தந்தை வீட்டுச் சினேகம் மற்றும் சமூக மரபால் தூண்டப்பட்டு சிவனும் உடன் வர வேண்டுமெனக் கேட்கிறாள்—அழைப்பு இல்லாவிட்டாலும் தந்தை வீட்டுக்குச் செல்லலாம் என வாதிடுகிறாள். சிவன் சங்கநீதியை விளக்கி, பொறாமையுள்ளவரிடம் செல்வது தீங்கு தரும்; பகைவரின் அம்புகளை விட உறவினரின் கடுஞ்சொற்கள் ஆழமாகக் காயப்படுத்தும் என எச்சரிக்கிறார். கல்வி, தவம், செல்வம், அழகு, இளமை, குலப் பெருமை ஆகியவற்றால் தக்ஷன் குருடாகியதைச் சுட்டி, உடல் மரியாதையை விட அனைவருள்ளும் உறையும் பரமாத்மா—வாசுதேவனுக்கு—உண்மையான மரியாதை உயர்ந்தது என்கிறார். தூய சித்தத்துடன் வாசுதேவனுக்கு நித்திய நமஸ்காரம் செய்கிறேன் என்று கூறி, தக்ஷனின் பொறாமை சதியைச் சபையில் அவமதிக்கும்; உறவினரின் அவமதி மரணத்துக்கு இணையான வேதனையைக் கொடுக்கலாம் என்று சிவன் அறிவுறுத்தி, வரவிருக்கும் பேரழிவுக்கான முன்னுரையை அமைக்கிறார்.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच सदा विद्विषतोरेवं कालो वै ध्रियमाणयो: । जामातु: श्वशुरस्यापि सुमहानतिचक्रमे ॥ १ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்—இவ்வாறு மருமகனும் மாமனாரும், அதாவது சிவனும் தக்ஷனும், இடையிலான பகை நீண்ட காலம் தொடர்ந்தது.
Verse 2
यदाभिषिक्तो दक्षस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रजापतीनां सर्वेषामाधिपत्ये स्मयोऽभवत् ॥ २ ॥
பரமேஷ்டி பிரம்மா தக்ஷனை எல்லா பிரஜாபதிகளின் தலைவனாக அபிஷேகம் செய்தபோது, தக்ஷன் மிகுந்த அகந்தையால் பெருமிதமடைந்தான்.
Verse 3
इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठानभिभूय च । बृहस्पतिसवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम् ॥ ३ ॥
தக்ஷன் வாஜபேய யாகத்தைச் செய்து, பிரம்மாவின் ஆதரவால் மிகுந்த அகந்தை கொண்டான். பின்னர் ‘பிருஹஸ்பதி-சவ’ எனப்படும் இன்னொரு சிறந்த மகாயாகத்தைத் தொடங்கினான்.
Verse 4
तस्मिन्ब्रह्मर्षय: सर्वे देवर्षिपितृदेवता: । आसन् कृतस्वस्त्ययनास्तत्पत्न्यश्च सभर्तृका: ॥ ४ ॥
யாகம் நடைபெறுகையில் எல்லா பிரம்மரிஷிகள், தேவரிஷிகள், பித்ரு தேவதைகள் மற்றும் பிற தேவர்கள் வந்திருந்தனர். அவர்கள் மங்கள ஸ்வஸ்த்யயனங்களைச் செய்திருந்தனர்; அவர்களின் மனைவிகளும் கணவர்களுடன் அழகாக அலங்கரித்து வந்தனர்.
Verse 5
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
வானில் பறக்கும் தேவர்கள் பேசிக்கொண்டதை கேட்ட தக்ஷாயணி சதீ தேவி, தந்தை நடத்தும் மகா பித்ரு யாக-உற்சவத்தை அறிந்தாள். எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் உபதேவர்களின் அழகிய மனைவிகள் விமானங்களில், தங்கள் அன்பினருடன், சிறந்த ஆடைகளும் மாலைகள்–காதணிகள்–லாக்கெட்டுகளும் அணிந்து, தன் இல்லத்தருகே யாகத்திற்குச் செல்வதைப் பார்த்தாள். அதைக் கண்டு சதீ, ஆவலுடனும் கலக்கத்துடனும், பூதபதி எனும் தன் கணவர் தேவன் சங்கரனை அணுகி உரைத்தாள்.
Verse 6
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
வானில் பறக்கும் தேவர்கள் பேசிக்கொண்டதை கேட்ட தக்ஷாயணி சதீ தேவி, தந்தை நடத்தும் மகா பித்ரு யாக-உற்சவத்தை அறிந்தாள். எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் உபதேவர்களின் அழகிய மனைவிகள் விமானங்களில், தங்கள் அன்பினருடன், சிறந்த ஆடைகளும் மாலைகள்–காதணிகள்–லாக்கெட்டுகளும் அணிந்து, தன் இல்லத்தருகே யாகத்திற்குச் செல்வதைப் பார்த்தாள். அதைக் கண்டு சதீ, ஆவலுடனும் கலக்கத்துடனும், பூதபதி எனும் தன் கணவர் தேவன் சங்கரனை அணுகி உரைத்தாள்.
Verse 7
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
வானில் பறக்கும் தேவர்கள் பேசிக்கொண்டதை கேட்ட தக்ஷாயணி சதீ தேவி, தந்தை நடத்தும் மகா பித்ரு யாக-உற்சவத்தை அறிந்தாள். எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் உபதேவர்களின் அழகிய மனைவிகள் விமானங்களில், தங்கள் அன்பினருடன், சிறந்த ஆடைகளும் மாலைகள்–காதணிகள்–லாக்கெட்டுகளும் அணிந்து, தன் இல்லத்தருகே யாகத்திற்குச் செல்வதைப் பார்த்தாள். அதைக் கண்டு சதீ, ஆவலுடனும் கலக்கத்துடனும், பூதபதி எனும் தன் கணவர் தேவன் சங்கரனை அணுகி உரைத்தாள்.
Verse 8
सत्युवाच प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञमहोत्सव: किल । वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि ॥ ८ ॥
சதி கூறினாள்—அன்பு சிவனே, உமது மாமனார் பிரஜாபதி இப்போது மகா யாகமகோৎসவத்தை நடத்துகிறார். அவர் அழைப்பினால் தேவர்கள் அனைவரும் அங்கே செல்கிறார்கள். உமக்கு விருப்பமிருந்தால் நாமும் அங்கே செல்லலாம்.
Verse 9
तस्मिन्भगिन्यो मम भर्तृभि: स्वकै- र्ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्दिदृक्षव: । अहं च तस्मिन्भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हमर्हितुम् ॥ ९ ॥
அந்த யாகத்திற்கு என் சகோதரிகள் தங்கள் தங்கள் கணவர்களுடன் நிச்சயம் சென்றிருப்பார்கள்; உறவினரைப் பார்க்கும் ஆசையால். நானும் தந்தை அளித்த அணிகலன்களை அணிந்து உம்முடன் அங்கே சென்று அந்தச் சபையில் பங்கேற்க விரும்புகிறேன்.
Verse 10
तत्र स्वसृर्मे ननु भर्तृसम्मिता मातृष्वसृ: क्लिन्नधियं च मातरम् । द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठमना महर्षिभि- रुन्नीयमानं च मृडाध्वरध्वजम् ॥ १० ॥
அங்கே என் சகோதரிகள், தாயின் சகோதரிகள் அவர்களுடைய கணவர்களுடன், அன்புமிகு தாயும் இருப்பார்கள்—நீண்ட நாட்களாகக் காண ஆவலாயிருந்தவர்களை நான் காண்பேன். மேலும் மகரிஷிகள் நடத்தும் யாகத்தையும், அசையும் கொடிகளின் அழகையும் பார்க்க முடியும். ஆகவே, அன்பு கணவரே, அங்கே செல்ல நான் மிகுந்த ஆவலுடன் இருக்கிறேன்.
Verse 11
त्वय्येतदाश्चर्यमजात्ममायया विनिर्मितं भाति गुणत्रयात्मकम् । तथाप्यहं योषिदतत्त्वविच्च ते दीना दिदृक्षे भव मे भवक्षितिम् ॥ ११ ॥
இந்த வெளிப்பட்ட பிரபஞ்சம், அஜனான பரமேஸ்வரனின் மாயையால் முக்குணங்களால் அமைந்து அதிசயமாக உருவானது—இவ்வுண்மை உமக்கு முழுதும் தெரியும். ஆனாலும் நான் தத்துவம் அறியாத ஏழை பெண். ஆகவே என் பிறந்த இடத்தை மீண்டும் ஒருமுறை காண விரும்புகிறேன்; தயை செய்து அனுமதி அளியுங்கள்.
Verse 12
पश्य प्रयान्तीरभवान्ययोषितो ऽप्यलड़्क़ृता: कान्तसखा वरूथश: । यासां व्रजद्भि: शितिकण्ठ मण्डितं नभो विमानै: कलहंसपाण्डुभि: ॥ १२ ॥
அஜனனே, நீலகண்டனே! பாருங்கள்—என் உறவினர்கள் மட்டுமல்ல, பிற பெண்களும் அழகிய ஆடைகளும் அணிகலன்களும் அணிந்து, தங்கள் கணவர்களும் தோழிகளும் உடன் கூட்டமாக அங்கே செல்கிறார்கள். அன்னப்பறவை போல் வெண்மையான விமானங்கள் வானமெங்கும் அழகூட்டுகின்றன.
Verse 13
कथं सुताया: पितृगेहकौतुकं निशम्य देह: सुरवर्य नेङ्गते । अनाहुता अप्यभियन्ति सौहृदं भर्तुर्गुरोर्देहकृतश्च केतनम् ॥ १३ ॥
தேவர்களில் சிறந்தவரே! தந்தையின் வீட்டில் விழா நடக்கிறது என்று கேட்டால் மகளின் உடல்-மனம் எவ்வாறு அசையாமல் இருக்கும்? அழைப்பு இல்லாவிட்டாலும் நண்பன், கணவன், குரு அல்லது தந்தையின் வீட்டிற்கு செல்லுதல் குற்றமல்ல.
Verse 14
तन्मे प्रसीदेदममर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान्कारुणिको बतार्हति । त्वयात्मनोऽर्धेऽहमदभ्रचक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचित: ॥ १४ ॥
அமரனான சிவனே! என்மேல் அருள் கொண்டு என் விருப்பத்தை நிறைவேற்றுங்கள். நீங்கள் என்னை உங்கள் உடலின் பாதியாக ஏற்றுள்ளீர்கள்; ஆகவே தயை செய்து என் வேண்டுகோளை ஏற்றருளுங்கள்.
Verse 15
ऋषिरुवाच एवं गिरित्र: प्रिययाभिभाषित: प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्प्रिय: । संस्मारितो मर्मभिद: कुवागिषून् यानाह को विश्वसृजां समक्षत: ॥ १५ ॥
மகா முனி மைத்ரேயர் கூறினார்: அன்புத் துணைவி இவ்வாறு உரைத்தபோது கைலாசநாதன் சிவன் புன்னகையுடன் பதிலளித்தான்; அதே வேளையில், உலகக் காரியங்களின் காவலர்கள் முன்னிலையில் தக்ஷன் சொன்ன கபடமான, இதயத்தைத் துளைக்கும் சொற்கள் அவனுக்கு நினைவாயின.
Verse 16
श्रीभगवानुवाच त्वयोदितं शोभनमेव शोभने अनाहुता अप्यभियन्ति बन्धुषु । ते यद्यनुत्पादितदोषदृष्टयो बलीयसानात्म्यमदेन मन्युना ॥ १६ ॥
பகவான் சிவன் கூறினார்: அழகியவளே! அழைப்பு இல்லாவிட்டாலும் உறவினரிடம் செல்லலாம் என்று நீ சொன்னது உண்மையே; ஆனால் அவர்கள் உடல்-அடையாளப் பெருமையால் குறை காணாமல், கோபத்தால் மிகுந்து எழாமல் இருந்தால் மட்டுமே.
Verse 17
विद्यातपोवित्तवपुर्वय:कुलै: सतां गुणै: षड्भिरसत्तमेतरै: । स्मृतौ हतायां भृतमानदुर्दृश: स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम् ॥ १७ ॥
கல்வி, தவம், செல்வம், அழகு, இளமை, குலம்—இந்த ஆறு பண்புகள் உயர்ந்தோருக்கே உரியவை; ஆனால் இவற்றால் அகந்தை கொள்ளும்வன் குருடனாகி, நல்லுணர்வு கெட்டு, மகான்களின் மகிமையை உணர முடியாது.
Verse 18
नैतादृशानां स्वजनव्यपेक्षया गृहान्प्रतीयादनवस्थितात्मनाम् । येऽभ्यागतान् वक्रधियाभिचक्षते आरोपितभ्रूभिरमर्षणाक्षिभि: ॥ १८ ॥
மனம் நிலைபெறாத இத்தகையோரின் வீட்டிற்கு, அவர்கள் உறவினராயினும் செல்லக் கூடாது; வந்த விருந்தினரை வஞ்சகப் புத்தியால் பார்த்து, புருவம் உயர்த்தி, கோபக் கண்களால் நோக்கும்ோர்.
Verse 19
तथारिभिर्न व्यथते शिलीमुखै: शेतेऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता । स्वानां यथा वक्रधियां दुरुक्तिभि- र्दिवानिशं तप्यति मर्मताडित: ॥ १९ ॥
பகைவரின் அம்புகளால் காயமுற்றாலும் மனிதன் அவ்வளவு துயருறான் அல்லன்; ஆனால் உறவினரின் வஞ்சகப் புத்தியிலிருந்து வரும் கடுஞ்சொற்கள் மर्मத்தைத் துளைத்து, பகலும் இரவும் இதயத்தைச் சுடுகின்றன।
Verse 20
व्यक्तं त्वमुत्कृष्टगते: प्रजापते: प्रियात्मजानामसि सुभ्रु मे मता । तथापि मानं न पितु: प्रपत्स्यसे मदाश्रयात्क: परितप्यते यत: ॥ २० ॥
என் வெண்நிறப் பிரியமானவளே, தக்ஷப் பிரஜாபதியின் மகள்களில் நீ மிகப் பிரியமானவள் என்பது வெளிப்படை; ஆயினும் என் துணையாய் இருப்பதால் தந்தையின் வீட்டில் நீ மரியாதை பெறமாட்டாய், மாறாக என்னுடன் உள்ள தொடர்பினால் வருந்துவாய்।
Verse 21
पापच्यमानेन हृदातुरेन्द्रिय: समृद्धिभि: पूरुषबुद्धिसाक्षिणाम् । अकल्प एषामधिरोढुमञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम् ॥ २१ ॥
பொய்யான அகங்காரத்தால் நடத்தப்படுபவன் மனமும் புலன்களும் எப்போதும் துன்புறுகின்றன; தன்னுணர்வு பெற்றோரின் செழிப்பை அவன் பொறுக்கமாட்டான். அந்த உயர்நிலைக்கு எளிதில் ஏற இயலாததால், அசுரர்கள் ஹரியைப் பொறாமை கொள்வதுபோல் அவனும் அவர்களைப் பகைக்கிறான்।
Verse 22
प्रत्युद्गमप्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथ: सुमध्यमे । प्राज्ञै: परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहाशयायैव न देहमानिने ॥ २२ ॥
அழகிய இடையுடையவளே, நண்பரும் உறவினரும் ஒருவருக்கொருவர் எழுந்து வரவேற்று, பணிந்து, வணங்குவது நன்று. ஆனால் பரம நிலை பெற்ற ஞானிகள், உடலைத் தானெனக் கருதுபவனை அல்ல; உடலுக்குள் மறைந்திருக்கும் பரம புருஷன் பரமாத்மாவிற்கே மனத்தால் அந்த மரியாதையை அர்ப்பணிக்கிறார்கள்।
Verse 23
सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यदीयते तत्र पुमानपावृत: । सत्त्वे च तस्मिन्भगवान्वासुदेवो ह्यधोक्षजो मे नमसा विधीयते ॥ २३ ॥
‘வாசுதேவ’ என அழைக்கப்படும் தூய சத்த்வத்தில் புருஷன் மறைவு இன்றி வெளிப்படுகிறார். அந்தத் தூய சிந்தனையில் அதோக்ஷஜன் பகவான் வாசுதேவருக்கு நான் எப்போதும் நமஸ்காரம் செய்கிறேன்.
Verse 24
तत्ते निरीक्ष्यो न पितापि देहकृद् दक्षो मम द्विट्तदनुव्रताश्च ये । यो विश्वसृग्यज्ञगतं वरोरु मा- मनागसं दुर्वचसाकरोत्तिर: ॥ २४ ॥
ஆகையால் உடலை அளித்த தந்தை தக்ஷனையும் நீ காண வேண்டாம்; ஏனெனில் அவனும் அவன் பின்பற்றுவோரும் என்மேல் பொறாமை-வெறுப்பு கொண்டவர்கள். ஓ அழகிய தொடையுடையவளே, உலகஸ்ருஷ்டி யாகச் சபையில் குற்றமற்ற என்னை அவன் கடுஞ்சொற்களால் இழிவுபடுத்தினான்.
Verse 25
यदि व्रजिष्यस्यतिहाय मद्वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति । सम्भावितस्य स्वजनात्पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते ॥ २५ ॥
என் சொல்லை மீறி நீ சென்றாலும், அதனால் உனக்கு நன்மை இல்லை. நீ மிக மதிப்பிற்குரியவள்; தன் சொந்த உறவினரிடமிருந்து வரும் அவமதிப்பு உடனே மரணத்திற்குச் சமமாகிறது.
Frequently Asked Questions
Satī is moved by natural filial emotion and social dharma: hearing of festivity at her father’s home and seeing other devas’ wives traveling, she longs to meet sisters, maternal relatives, and witness the sacrificial grandeur. She also reasons that a father, like a friend, husband, or guru, may be approached without formal invitation—an appeal grounded in customary etiquette and familial intimacy.
Śiva reads the underlying consciousness: Dakṣa’s pride and envy make him likely to dishonor Satī because she is Śiva’s wife. Śiva teaches that association with the envious is spiritually and emotionally dangerous; insults from relatives pierce more deeply than attacks from enemies. His warning is also theological: when ritual is driven by bodily identification and ego, it becomes a venue for aparādha, not purification.
Śiva distinguishes social courtesies from spiritual vision: the truly intelligent offer respect to the Supersoul (Paramātmā) seated within all bodies, not merely to the external person identified with the body. He frames his own practice as constant obeisance to Vāsudeva in pure Kṛṣṇa consciousness, where the Lord is revealed without covering.
The six—education, austerity, wealth, beauty, youth, and heritage—are ordinarily signs of elevation, but when possessed with pride they produce blindness and loss of discernment. In Dakṣa’s case, these become fuel for superiority and contempt toward a self-realized personality (Śiva), demonstrating the Bhāgavata’s critique of prestige divorced from humility and devotion.