Adhyaya 3
Gajendra’s Prayers and the Appearance of Lord Hari (Gajendra-stuti and Hari-darśana)
கஜேந்திரன் பிடிபட்ட நெருக்கடியின் தொடர்ச்சியாக சுகதேவர் கூறுகிறார்—அதீத துயரிலும் கஜேந்திரன் உறுதியான புத்தியால் மனத்தை ஒருமுகப்படுத்தி, முன்ஜன்மத்தில் (இந்திரத்யும்னனாக) கற்ற மந்திரத்தை நினைவுகூர்கிறான். வாசுதேவ/நாராயணனை நோக்கி நீண்ட ஸ்துதி செய்து, இறைவனை உலகின் மூல காரணமும் உள்ளுறை சாட்சியும் எனப் போற்றி, வேதாந்த ‘நேதி நேதி’ உணர்வில் அவர் படைப்பின் ஆதாரம், ஆதிமூலம், மேலும் படைப்பைத் தாண்டியவரும் என உறுதிப்படுத்துகிறான். தேவர்களை வழிபடுதல் பரம சரணம் அல்ல என்பதை உணர்ந்து, எந்தச் சமயக் குறுகலுமின்றி நேரே பரம புருஷோத்தமனையே சரணடைகிறான்; ஆகவே தேவர்கள் பதிலளிக்கவில்லை, ஆனால் ஹரி பரமாத்மா கருடாரூடராக திவ்ய ஆயுதங்களுடன் விரைந்து வெளிப்படுகிறார். இறைவன் அணுகுவதைப் பார்த்த கஜேந்திரன் தாமரையை அர்ப்பணித்து சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம் செய்கிறான். பகவான் அஹேதுக கருணையால் இறங்கி யானையும் முதலைவும் நீரிலிருந்து இழுத்தெடுத்து, சுதர்சனச் சக்கரத்தால் முதலைவாயை வெட்டி கஜேந்திரனை மீட்கிறார். இவ்வத்யாயம் பிரம்மன்–பரமாத்மா–பகவான் உணர்வை கதையின் தீர்வுடன் இணைத்து, அடுத்த பகுதியில் வரும் விடுதலைப் பொருளை முன்னிறுத்துகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच एवं व्यवसितो बुद्ध्या समाधाय मनो हृदि । जजाप परमं जाप्यं प्राग्जन्मन्यनुशिक्षितम् ॥ १ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—இவ்வாறு தீர்மானித்து கஜேந்திரன் அறிவால் மனத்தை இதயத்தில் நிலைநிறுத்தி, முன்ஜன்மத்தில் கற்ற பரம ஜப மந்திரத்தை ஜபிக்கத் தொடங்கினான்.
Verse 2
श्रीगजेन्द्र उवाच ॐ नमो भगवते तस्मै यत एतच्चिदात्मकम् । पुरुषायादिबीजाय परेशायाभिधीमहि ॥ २ ॥
ஸ்ரீகஜேந்திரன் கூறினான்—ॐ நமோ பகவதே. இவரால் இவ்வுடல் சைதன்யம் பெற்று செயல்படுகிறது; அந்த பரம புருஷனுக்கு நான் வணங்குகிறேன். அவரே ஆதிப் பீஜம், பரமேஸ்வரன்; பிரம்மா-சிவன் முதலியோர் வழிபடுபவர், ஒவ்வோர் ஜீவனின் இதயத்திலும் உறையும் அவர். நான் அவரையே தியானிக்கிறேன்.
Verse 3
यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् । योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
எதில் இவ்வுலகம் தங்கியுள்ளது, எதிலிருந்து இது தோன்றியது, எதனால் இது தாங்கப்படுகிறது, யார் தாமே இதுவாக உள்ளாரோ—காரணமும் காரியமும் கடந்த அந்த சுயம்பூ பரமபுருஷனிடமே நான் சரணடைகிறேன்.
Verse 4
य: स्वात्मनीदं निजमाययार्पितं क्वचिद् विभातं क्व च तत् तिरोहितम् । अविद्धदृक् साक्ष्युभयं तदीक्षते स आत्ममूलोऽवतु मां परात्पर: ॥ ४ ॥
பரமபுருஷன் தன் மாயா-சக்தியால் இவ்வுலகை ஒருபோது வெளிப்படுத்தி, ஒருபோது மறைக்கிறான். அவனே உச்ச காரணமும் உச்ச விளைவும்; பார்ப்பவனும் சாட்சியும்; அனைத்தையும் கடந்தவன். அந்த பராத்பரன் எனைக் காக்கட்டும்.
Verse 5
कालेन पञ्चत्वमितेषु कृत्स्नशो लोकेषु पालेषु च सर्वहेतुषु । तमस्तदासीद् गहनं गभीरं यस्तस्य पारेऽभिविराजते विभु: ॥ ५ ॥
காலத்தின் ஓட்டத்தில் உலகங்களும் அவற்றின் காவலர்களும், எல்லாக் காரண-காரிய வெளிப்பாடுகளும் அழிந்து பஞ்சபூதங்களில் லயிக்கும்போது, அடர்ந்த ஆழ்ந்த இருள் நிலவும். ஆனால் அந்த இருளுக்கு அப்பால் அனைத்தையும் ஆளும் பரமபுருஷன் ஒளிர்கிறான்; அவன் தாமரைத் திருவடிகளை நான் அடைகிறேன்.
Verse 6
न यस्य देवा ऋषय: पदं विदु- र्जन्तु: पुन: कोऽर्हति गन्तुमीरितुम् । यथा नटस्याकृतिभिर्विचेष्टतो दुरत्ययानुक्रमण: स मावतु ॥ ६ ॥
யாருடைய நிலையும் இயல்பும் தேவர்களாலும் மகரிஷிகளாலும் அறிய இயலாததோ, அப்படியிருக்க மிருகசமமான மந்த புத்தியினர் அதை எவ்வாறு அறிந்து சொல்ல இயலும்? மேடையில் நடிகன் பல வேடங்களாலும் அசைவுகளாலும் பார்வையாளர்க்கு புரியாமல் இருப்பதுபோல், ஆண்டவனின் லீலைகள் கடக்க இயலாதவை. அந்த பரமபுருஷன் எனைக் காக்கட்டும்.
Verse 7
दिदृक्षवो यस्य पदं सुमङ्गलं विमुक्तसङ्गा मुनय: सुसाधव: । चरन्त्यलोकव्रतमव्रणं वने भूतात्मभूता: सुहृद: स मे गति: ॥ ७ ॥
பற்றற்ற முனிவரும் சுத்த சாதுவும், எல்லா உயிர்களையும் சமமாகக் காண்பவரும், அனைவருக்கும் நண்பருமாய், வனத்தில் பிரம்மச்சரியம், வானப்ரஸ்தம், சந்நியாசம் ஆகிய குற்றமற்ற விரதங்களை அனுசரிப்பவரும்—யாருடைய அனைத்தும் மங்களமான தாமரைத் திருவடிகளை காண விரும்புகிறார்களோ, அதே பரமபுருஷனே என் இலக்காக இருப்பானாக.
Verse 8
न विद्यते यस्य च जन्म कर्म वा न नामरूपे गुणदोष एव वा । तथापि लोकाप्ययसम्भवाय य: स्वमायया तान्यनुकालमृच्छति ॥ ८ ॥ तस्मै नम: परेशाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । अरूपायोरुरूपाय नम आश्चर्यकर्मणे ॥ ९ ॥
யாருக்கு பொருட்பிறப்பு இல்லை, செயல் இல்லை, பெயர்-வடிவம் இல்லை, குண-தோஷமும் இல்லை; ஆயினும் உலகின் படைப்பு-அழிவு நோக்கத்திற்காகத் தம் அந்தரங்க மாயையால் காலந்தோறும் ராமன்-கிருஷ்ணன் போன்ற மனித வடிவம் எடுக்கிறார். அந்த அனந்த சக்தியுடைய பரப்ரஹ்மம், அரூபனாய் இருந்தும் பலரூபனாய் அற்புதச் செயல்கள் செய்பவனுக்கு வணக்கம்।
Verse 9
न विद्यते यस्य च जन्म कर्म वा न नामरूपे गुणदोष एव वा । तथापि लोकाप्ययसम्भवाय य: स्वमायया तान्यनुकालमृच्छति ॥ ८ ॥ तस्मै नम: परेशाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । अरूपायोरुरूपाय नम आश्चर्यकर्मणे ॥ ९ ॥
அந்த பரமேஸ்வரன், பரப்ரஹ்மம், அனந்த சக்தியுடைய ஆண்டவனுக்கு வணக்கம்; அவர் அரூபனாயிருந்தும் உயரிய பல வடிவங்களில் வெளிப்படுகிறார்; அவரது செயல்கள் அற்புதம்—அவருக்கே நமஸ்காரம்।
Verse 10
नम आत्मप्रदीपाय साक्षिणे परमात्मने । नमो गिरां विदूराय मनसश्चेतसामपि ॥ १० ॥
தன்னொளியாய் விளங்கும் பரமாத்மா, உள்ளத்தில் சாட்சியாக இருப்பவனுக்கு வணக்கம். சொல், மனம், சித்தம் ஆகியவற்றிற்கும் எட்டாத அவருக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 11
सत्त्वेन प्रतिलभ्याय नैष्कर्म्येण विपश्चिता । नम: कैवल्यनाथाय निर्वाणसुखसंविदे ॥ ११ ॥
தூய சத்துவத்தாலும், நிஷ்காம பக்தியோகத்தில் நிலைத்த ஞானி பக்தர்களாலும் உணரப்படுபவன்; கைவல்ய தாமத்தின் நாதன், நிர்வாண ஆனந்தத்தின் தூய அறிவுரசை அளிப்பவன்—அந்த ஆண்டவனுக்கு வணக்கம்।
Verse 12
नम: शान्ताय घोराय मूढाय गुणधर्मिणे । निर्विशेषाय साम्याय नमो ज्ञानघनाय च ॥ १२ ॥
சாந்த ரூபமான ஆண்டவனுக்கு வணக்கம்; பயங்கர ரூபமான (நரசிம்ஹ) ஆண்டவனுக்கு வணக்கம்; மிருக ரூபமான (வராஹ முதலிய) அவதாரத்துக்கு வணக்கம்; மூன்று குணங்களின் தர்மங்களை ஏற்றுக் கொள்பவனுக்கு வணக்கம். நிர்விசேஷ சமத்துவ ரூபனுக்கு வணக்கம்; ஞானம் கனிந்த பிரம்ம ஒளிக்கும் வணக்கம்।
Verse 13
क्षेत्रज्ञाय नमस्तुभ्यं सर्वाध्यक्षाय साक्षिणे । पुरुषायात्ममूलाय मूलप्रकृतये नम: ॥ १३ ॥
ஹே க்ஷேத்ரஜ்ஞ பரமாத்மா! அனைத்திற்கும் அதிபதி, அனைத்திற்கும் சாட்சி, பரமபுருஷா! ஆத்மமூலமும் மூலப்ரக்ருதியும் ஆன உமக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 14
सर्वेन्द्रियगुणद्रष्ट्रे सर्वप्रत्ययहेतवे । असताच्छाययोक्ताय सदाभासाय ते नम: ॥ १४ ॥
என் ஆண்டவனே! எல்லா இந்திரியப் பொருள்களையும் காண்பவன் நீர்; எல்லா அறிவு-நிச்சயங்களுக்கும் காரணமும் நீர். இந்த அசத் உலகம் உமது நிழல் போன்றது; உமது சத்-ஆபாசத்தால் இது உண்மை போலத் தோன்றுகிறது—உமக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 15
नमो नमस्तेऽखिलकारणाय निष्कारणायाद्भुतकारणाय । सर्वागमाम्नायमहार्णवाय नमोऽपवर्गाय परायणाय ॥ १५ ॥
என் ஆண்டவனே! உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் நமஸ்காரம்—நீர் எல்லாக் காரணங்களின் காரணம்; உமக்கு காரணம் இல்லை; அதிசயமான காரண-ஸ்வரூபம் நீர். எல்லா ஆகம-ஆம்நாயங்களின் மகாசமுத்திரம் நீர்; மோட்சம் அளிப்பவர், பரம சரணம் நீர்—உமக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 16
गुणारणिच्छन्नचिदुष्मपाय तत्क्षोभविस्फूर्जितमानसाय । नैष्कर्म्यभावेन विवर्जितागम- स्वयंप्रकाशाय नमस्करोमि ॥ १६ ॥
என் ஆண்டவனே! அரணி மரத்தில் தீ மறைந்திருப்பதுபோல், குணங்களின் மறைப்பால் உமது சித்-உஷ்ணம் (அறிவுத் தேஜஸ்) மறைந்தது போலத் தோன்றுகிறது; ஆனால் உமது மனம் குணக் கலக்கத்தால் அசையாது. நைஷ்கர்ம்ய-பாவத்தில் நிலைத்த தூயோரின் உள்ளத்தில் நீர் தாமே பிரகாசிக்கிறீர்—உமக்கு வணங்குகிறேன்।
Verse 17
मादृक्प्रपन्नपशुपाशविमोक्षणाय मुक्ताय भूरिकरुणाय नमोऽलयाय । स्वांशेन सर्वतनुभृन्मनसि प्रतीत- प्रत्यग्दृशे भगवते बृहते नमस्ते ॥ १७ ॥
ஹே ஆண்டவனே! என்னைப் போன்ற சரணடைந்த மிருகத்தைப் பாசக் கட்டுகளிலிருந்து விடுவிப்பவர், தாமே முக்தர், பேரருளாளர், இடையறாத சரணம்—உமக்கு நமஸ்காரம்। பரமாத்மா அಂசமாக எல்லா தேஹதாரிகளின் உள்ளத்திலும் நீர் இருப்பவர்; நேரடி அந்தர்ஞானம், பகவான், அளவற்றவர்—உமக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 18
आत्मात्मजाप्तगृहवित्तजनेषु सक्तै- र्दुष्प्रापणाय गुणसङ्गविवर्जिताय । मुक्तात्मभि: स्वहृदये परिभाविताय ज्ञानात्मने भगवते नम ईश्वराय ॥ १८ ॥
என் ஆண்டவனே! பௌதிக மாசிலிருந்து விடுபட்டவர்கள் தங்கள் இதயத்தின் ஆழத்தில் எப்போதும் உம்மைத் தியானிக்கின்றனர். ஆனால் நான் மனக் கற்பனை, வீடு, உறவினர், நண்பர், செல்வம், பணியாளர் ஆகியவற்றில் பற்றுடையவன்; எனவே நீர் எனக்கு அரிது. நீர் குணாதீதன், ஞானச్వరூபன், பரமேஸ்வரன் பகவான்; உமக்கு வணக்கம்।
Verse 19
यं धर्मकामार्थविमुक्तिकामा भजन्त इष्टां गतिमाप्नुवन्ति । किं चाशिषो रात्यपि देहमव्ययं करोतु मेऽदभ्रदयो विमोक्षणम् ॥ १९ ॥
தர்மம், அர்த்தம், காமம், மோக்ஷம் ஆகிய நான்கு புருஷார்த்தங்களை நாடி பகவானை வழிபடுவோர், அவரிடமிருந்து தமக்குப் பிடித்த இலக்கை அடைகின்றனர்; பிற வரங்களும், சிலவேளை அழியாத ஆன்மீக உடலும் பெறுகின்றனர். எல்லையற்ற கருணையுடைய அந்த பகவான், இந்நேர அபாயத்திலும் உலகப் பந்தத்திலும் இருந்து எனக்கு விடுதலை அருள்வாராக।
Verse 20
एकान्तिनो यस्य न कञ्चनार्थं वाञ्छन्ति ये वै भगवत्प्रपन्ना: । अत्यद्भुतं तच्चरितं सुमङ्गलं गायन्त आनन्दसमुद्रमग्ना: ॥ २० ॥ तमक्षरं ब्रह्म परं परेश- मव्यक्तमाध्यात्मिकयोगगम्यम् । अतीन्द्रियं सूक्ष्ममिवातिदूर- मनन्तमाद्यं परिपूर्णमीडे ॥ २१ ॥
ஒருமுக பக்தர்கள், பகவானிடம் சரணடைந்து எந்தப் பயனையும் வேண்டாமல், அவருடைய அதிசயமும் பரம மங்களமும் ஆன லீலைகளை கேட்டு-பாடி ஆனந்தக் கடலில் மூழ்கியிருப்பார்கள். நான் அந்த அழியாத பரப்ரஹ்மம், பரமேஸ்வரன், அவ்யக்தன், பக்தி-யோகத்தால் மட்டுமே அடையப்படுபவன், இந்திரியங்களுக்கு அப்பாற்பட்டவன், மிக நுண்ணியவன் எனவே தொலைவில் இருப்பதுபோல் தோன்றுபவன், அனந்தன், ஆதிகாரணன், அனைத்திலும் நிறைந்த பகவானை வணங்குகிறேன்।
Verse 21
एकान्तिनो यस्य न कञ्चनार्थं वाञ्छन्ति ये वै भगवत्प्रपन्ना: । अत्यद्भुतं तच्चरितं सुमङ्गलं गायन्त आनन्दसमुद्रमग्ना: ॥ २० ॥ तमक्षरं ब्रह्म परं परेश- मव्यक्तमाध्यात्मिकयोगगम्यम् । अतीन्द्रियं सूक्ष्ममिवातिदूर- मनन्तमाद्यं परिपूर्णमीडे ॥ २१ ॥
ஒருமுக பக்தர்கள், பகவானிடம் சரணடைந்து எந்தப் பயனையும் வேண்டாமல், அவருடைய அதிசயமும் பரம மங்களமும் ஆன லீலைகளை கேட்டு-பாடி ஆனந்தக் கடலில் மூழ்கியிருப்பார்கள். நான் அந்த அழியாத பரப்ரஹ்மம், பரமேஸ்வரன், அவ்யக்தன், பக்தி-யோகத்தால் மட்டுமே அடையப்படுபவன், இந்திரியங்களுக்கு அப்பாற்பட்டவன், மிக நுண்ணியவன் எனவே தொலைவில் இருப்பதுபோல் தோன்றுபவன், அனந்தன், ஆதிகாரணன், அனைத்திலும் நிறைந்த பகவானை வணங்குகிறேன்।
Verse 22
यस्य ब्रह्मादयो देवा वेदा लोकाश्चराचरा: । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृता: ॥ २२ ॥ यथार्चिषोऽग्ने: सवितुर्गभस्तयो निर्यान्ति संयान्त्यसकृत् स्वरोचिष: । तथा यतोऽयं गुणसम्प्रवाहो बुद्धिर्मन: खानि शरीरसर्गा: ॥ २३ ॥ स वै न देवासुरमर्त्यतिर्यङ् न स्त्री न षण्ढो न पुमान् न जन्तु: । नायं गुण: कर्म न सन्न चासन् निषेधशेषो जयतादशेष: ॥ २४ ॥
யாரிடமிருந்து பிரம்மா முதலிய தேவர்கள், வேதங்கள், அசையும்-அசையாத உலகங்கள் அனைத்தும் பெயர்-உருவ வேறுபாடுகளால் அவருடைய சிறு சக்தியால் வெளிப்படுகின்றன. தீயின் சினுக்குகளும் சூரியனின் கதிர்களும் மீண்டும் மீண்டும் தோன்றி தம் மூலத்திலேயே கலப்பதுபோல், புத்தி, மனம், இந்திரியங்கள், ஸ்தூல-ஸூக்ஷ்ம உடல் படைப்புகள் மற்றும் குணங்களின் தொடர்ச்சிப் பரிணாமம் எல்லாம் ஆண்டவரிடமிருந்து வெளிப்பட்டு மீண்டும் அவரிலேயே லயமாகின்றன. அவர் தேவனும் அல்ல, அசுரனும் அல்ல; மனிதனும் அல்ல, மிருக-பறவையும் அல்ல; பெண்ணும் அல்ல, ஆணும் அல்ல, நபுஞ்சகமும் அல்ல. அவர் குணமல்ல, கர்மமல்ல, சத்துமல்ல, அசத்துமல்ல—‘இது அல்ல, இது அல்ல’ எனும் மறுப்பின் முடிவில் எஞ்சும் எல்லையற்ற பரம்பொருள்; அவருக்கே ஜயம்।
Verse 23
यस्य ब्रह्मादयो देवा वेदा लोकाश्चराचरा: । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृता: ॥ २२ ॥ यथार्चिषोऽग्ने: सवितुर्गभस्तयो निर्यान्ति संयान्त्यसकृत् स्वरोचिष: । तथा यतोऽयं गुणसम्प्रवाहो बुद्धिर्मन: खानि शरीरसर्गा: ॥ २३ ॥ स वै न देवासुरमर्त्यतिर्यङ् न स्त्री न षण्ढो न पुमान् न जन्तु: । नायं गुण: कर्म न सन्न चासन् निषेधशेषो जयतादशेष: ॥ २४ ॥
பிரம்மா, தேவர்கள், வேதங்கள் மற்றும் அனைத்து அசையும் மற்றும் அசையா உயிரினங்களும் இறைவனின் பகுதிகளே. நெருப்பிலிருந்து தீப்பொறிகள் வெளிவந்து மீண்டும் அதிலேயே கலப்பது போல, புத்தி, மனம் மற்றும் புலன்கள் இறைவனிடமிருந்தே தோன்றுகின்றன. அவர் தேவர் அல்ல, அசுரர் அல்ல, மனிதர் அல்ல, விலங்கு அல்ல. அவர் பெண் அல்ல, ஆண் அல்ல, அலி அல்ல. 'நேதி-நேதி' (இதுவல்ல, இதுவல்ல) என்று அறியப்படும் பரம்பொருள் அவரே. அந்த முழுமுதற் கடவுளுக்கு வெற்றி உண்டாகட்டும்!
Verse 24
यस्य ब्रह्मादयो देवा वेदा लोकाश्चराचरा: । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृता: ॥ २२ ॥ यथार्चिषोऽग्ने: सवितुर्गभस्तयो निर्यान्ति संयान्त्यसकृत् स्वरोचिष: । तथा यतोऽयं गुणसम्प्रवाहो बुद्धिर्मन: खानि शरीरसर्गा: ॥ २३ ॥ स वै न देवासुरमर्त्यतिर्यङ् न स्त्री न षण्ढो न पुमान् न जन्तु: । नायं गुण: कर्म न सन्न चासन् निषेधशेषो जयतादशेष: ॥ २४ ॥
பிரம்மா, தேவர்கள், வேதங்கள் மற்றும் அனைத்து அசையும் மற்றும் அசையா உயிரினங்களும் இறைவனின் பகுதிகளே. நெருப்பிலிருந்து தீப்பொறிகள் வெளிவந்து மீண்டும் அதிலேயே கலப்பது போல, புத்தி, மனம் மற்றும் புலன்கள் இறைவனிடமிருந்தே தோன்றுகின்றன. அவர் தேவர் அல்ல, அசுரர் அல்ல, மனிதர் அல்ல, விலங்கு அல்ல. அவர் பெண் அல்ல, ஆண் அல்ல, அலி அல்ல. 'நேதி-நேதி' (இதுவல்ல, இதுவல்ல) என்று அறியப்படும் பரம்பொருள் அவரே. அந்த முழுமுதற் கடவுளுக்கு வெற்றி உண்டாகட்டும்!
Verse 25
जिजीविषे नाहमिहामुया कि- मन्तर्बहिश्चावृतयेभयोन्या । इच्छामि कालेन न यस्य विप्लव- स्तस्यात्मलोकावरणस्य मोक्षम् ॥ २५ ॥
உள்ளும் புறமும் அறியாமையால் மூடப்பட்டிருக்கும் இந்த யானை உடலில் இனியும் வாழ நான் விரும்பவில்லை. இந்த வாழ்க்கையால் என்ன பயன்? காலத்தால் அழிக்க முடியாத, அறியாமைத் திரையை விலக்கும் அந்த நித்திய விடுதலையை (மோட்சத்தை) மட்டுமே நான் விரும்புகிறேன்.
Verse 26
सोऽहं विश्वसृजं विश्वमविश्वं विश्ववेदसम् । विश्वात्मानमजं ब्रह्म प्रणतोऽस्मि परं पदम् ॥ २६ ॥
இப்போது, ஜட வாழ்க்கையிலிருந்து விடுபட முழுமையாக விரும்பி, பிரபஞ்சத்தைப் படைத்த அந்த முழுமுதற் கடவுளை நான் வணங்குகிறேன். அவரே பிரபஞ்சத்தின் வடிவமாக இருந்தாலும், இந்த உலகத்திற்கு அப்பாற்பட்டவர். அவர் பிறப்பற்றவர், பரమ இலக்கு மற்றும் அனைத்தையும் அறிந்தவர். நான் அவரை வணங்குகிறேன்.
Verse 27
योगरन्धितकर्माणो हृदि योगविभाविते । योगिनो यं प्रपश्यन्ति योगेशं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ २७ ॥
பக்தி யோகப் பயிற்சியின் மூலம் கர்ம வினைகளை எரித்துவிட்டு, தூய்மையான இதயத்தில் யோகிகள் யாரைக் காண்கிறார்களோ, அந்த யோகக்கலைகளின் தலைவனான பரமாத்மாவை நான் வணங்குகிறேன்.
Verse 28
नमो नमस्तुभ्यमसह्यवेग- शक्तित्रयायाखिलधीगुणाय । प्रपन्नपालाय दुरन्तशक्तये कदिन्द्रियाणामनवाप्यवर्त्मने ॥ २८ ॥
என் ஆண்டவனே! உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் நமஸ்காரம்—மூன்று வகை சக்திகளின் தாங்கமுடியாத வேகத்தை ஆள்பவன், எல்லா அறிவுக் குணங்களின் ஆதாரம், சரணடைந்தவர்களின் காவலன் நீர். உமது சக்தி எல்லையற்றது; ஆனால் இంద్రியங்களை அடக்காதோர் உமது பாதையை அடைய இயலார்.
Verse 29
नायं वेद स्वमात्मानं यच्छक्त्याहंधिया हतम् । तं दुरत्ययमाहात्म्यं भगवन्तमितोऽस्म्यहम् ॥ २९ ॥
உமது மாயா-சக்தியால் ‘நான்’ ‘என்’ என்ற தேகாபிமான புத்தியால் மூடப்பட்ட ஜீவன் தன் உண்மையான ஆத்மஸ்வரூபத்தை அறியாது. மகிமை அறிதற்கு அரிதான அந்த பகவானையே நான் சரணடைந்து வணங்குகிறேன்.
Verse 30
श्रीशुक उवाच एवं गजेन्द्रमुपवर्णितनिर्विशेषं ब्रह्मादयो विविधलिङ्गभिदाभिमाना: । नैते यदोपससृपुर्निखिलात्मकत्वात् तत्राखिलामरमयो हरिराविरासीत् ॥ ३० ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—கஜேந்திரன் எந்த ஒரு குறிப்பிட்ட தேவனின் பெயரையும் சொல்லாமல் பரம அதிகாரத்தைப் புகழ்ந்தான். ஆகவே பிரம்மா, சிவன், இந்திரன், சந்திரன் முதலியோர் தத்தம் ரூப வேறுபாட்டின் அகந்தையால் அவனிடம் அணுகவில்லை. ஆனால் அனைத்திலும் உள்ள ஆத்மாவான புருஷோத்தமன், பகவான் ஹரி அங்கே வெளிப்பட்டார்.
Verse 31
तं तद्वदार्तमुपलभ्य जगन्निवास: स्तोत्रं निशम्य दिविजै: सह संस्तुवद्भि: । छन्दोमयेन गरुडेन समुह्यमान- श्चक्रायुधोऽभ्यगमदाशु यतो गजेन्द्र: ॥ ३१ ॥
கஜேந்திரனின் அந்த துயர்நிலையை உணர்ந்து, அவன் பாடிய ஸ்தோத்திரத்தை கேட்டவுடன், எங்கும் வாசம் செய்கிற பகவான் ஹரி, தம்மைத் துதித்துக் கொண்டிருந்த தேவர்களுடன், வேதச் சந்தங்களால் ஆன கருடனின் மீது ஏறி, சக்கர முதலிய ஆயுதங்களைத் தாங்கி, தம் விருப்பத்தின்படி மிக விரைவாக கஜேந்திரன் இருந்த இடத்துக்கு வந்தார்.
Verse 32
सोऽन्त:सरस्युरुबलेन गृहीत आर्तो दृष्ट्वा गरुत्मति हरिं ख उपात्तचक्रम् । उत्क्षिप्य साम्बुजकरं गिरमाह कृच्छ्रा- न्नारायणाखिलगुरो भगवन् नमस्ते ॥ ३२ ॥
நீர்நிலத்தில் முதலை மிகுந்த வலிமையால் பிடித்ததால் கஜேந்திரன் கடும் வேதனையில் இருந்தான். ஆகாயத்தில் கருடனின் மீது சக்கரத்தைத் தாங்கிய ஹரியை வருவதைக் கண்டவுடன், தன் தும்பிக்கையில் தாமரையை உயர்த்தி, துன்பத்தால் மிகக் கடினமாகச் சொன்னான்—“நாராயணா! அகிலகுருவே! பகவானே! உமக்கு நமஸ்காரம்.”
Verse 33
तं वीक्ष्य पीडितमज: सहसावतीर्य सग्राहमाशु सरस: कृपयोज्जहार । ग्राहाद् विपाटितमुखादरिणा गजेन्द्रं संपश्यतां हरिरमूमुचदुच्छ्रियाणाम् ॥ ३३ ॥
கஜேந்திரன் மிகுந்த துயரத்தில் இருப்பதைக் கண்ட அஜனான ஸ்ரீஹரி கருணையால் உடனே கருடனின் முதுகிலிருந்து இறங்கி, முதலை உடனே சேர்த்து அவனை ஏரியிலிருந்து இழுத்து வெளியே எடுத்தார். தேவர்கள் பார்த்துக் கொண்டிருக்க, சுதர்சனச் சக்கரத்தால் முதலைவாயை உடலிலிருந்து துண்டித்து கஜேந்திரனை காத்தார்।
Frequently Asked Questions
The text emphasizes that Gajendra praised the Supreme Authority without naming a particular deva and without seeking intermediary shelter. Since devas operate within delegated jurisdiction and karma-bound cosmic roles, they were not invoked; Hari, as Paramātmā and Puruṣottama, is the universal witness and independent protector, and thus He personally responded to pure surrender directed to the Supreme.
Verse 1 frames remembrance as both prior saṁskāra (Indradyumna’s past spiritual training) and Kṛṣṇa’s grace enabling recollection under crisis. The implication is that bhakti impressions are never lost; when danger strips away false supports, the Lord can awaken dormant devotion, making remembrance itself an act of mercy and a doorway to deliverance.
It functions as direct śaraṇāgati to Vāsudeva, identifying the Supreme Person as the root cause and indwelling Lord of all beings. In the chapter’s progression, it anchors Gajendra’s movement from philosophical glorification of the Absolute to personal reliance on Bhagavān, culminating in Hari’s visible intervention.
The prayer distinguishes between material limitation and transcendental form. Bhagavān is not conditioned by prakṛti, yet He manifests by internal potency (antarāṅgā-śakti) in avatāra forms for līlā and protection. This preserves transcendence while affirming personal theism: the Lord is beyond guṇas yet can accept functional relation to them for cosmic purpose.
Gajendra states the Lord is unreachable by mind, words, or ordinary consciousness, yet is realized by pure devotees in bhakti-yoga. The narrative then validates the claim: in a condition where physical power and strategy fail, heartfelt surrender and glorification draw the Lord’s immediate presence, showing bhakti as both epistemology (how He is known) and soteriology (how one is saved).