Adhyaya 2
Trikūṭa Mountain, Ṛtumat Garden, and the Beginning of Gajendra’s Crisis
சுகதேவ கோஸ்வாமி மகாராஜ பரீக்ஷித்துக்கு, க்ஷீரஸமுத்திரத்தில் உயர்ந்து நிற்கும் மகிமைமிக்க திரிகூட மலை பற்றி விளக்குகிறார்—அதன் மூன்று முக்கிய சிகரங்கள், ரத்தினமய பள்ளத்தாக்குகள், அருவிகள், பறவைகள், தெய்வீக வாசிகள். பின்னர் வருணனின் எல்லாப் பருவத் தோட்டமான ‘ருதுமத்’ மற்றும் தாமரைகள் நிறைந்த ஏரி வர்ணிக்கப்படுகிறது; இது வரவிருக்கும் பெரும் ஆன்மிக நிகழ்வுக்கான முன்னுரை. அங்கே யானைகளின் தலைவன் கஜேந்திரன் தன் கூட்டத்துடன் வந்து நீராடி குடித்து, அன்புடன் குடும்பத்தைப் பராமரிக்கிறான்—மாயையின் கீழ் உடலாசக்தியின் எடுத்துக்காட்டு. தெய்வவிதியால் ஒரு வலிமையான முதலை கஜேந்திரனின் காலைப் பிடிக்கிறது; ஆயிரம் ஆண்டுகள் நீண்ட போராட்டம் தொடர்கிறது. நீரில் இருப்பதால் முதலை வலுப்பெற, கஜேந்திரன் சோர்கிறது; அப்போது உலக உதவி பயனற்றது என உணர்ந்து, ஒரே சரணமான ஸ்ரீஹரியையே அடையத் தீர்மானிக்கிறான். இவ்வத்யாயம் பிரபஞ்ச அழகிலிருந்து உயிர்ப்பாய்ச்சும் அபாயத்துக்குத் திருப்பி, அடுத்த பகுதியில் சரணாகதி பிரார்த்தனையும் பகவத் கருணைத் தலையீடும் நிகழ்வதற்கான மேடையை அமைக்கிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच आसीद् गिरिवरो राजंस्त्रिकूट इति विश्रुत: । क्षीरोदेनावृत: श्रीमान्योजनायुतमुच्छ्रित: ॥ १ ॥
ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—அரசே, ‘திரிகூடம்’ எனப் புகழ்பெற்ற ஒரு மாபெரும் மலை இருந்தது. அது க்ஷீரசாகரத்தால் சூழப்பட்டு, அழகுறத் திகழ்ந்து, பத்தாயிரம் யோஜன உயரமாயிருந்தது.
Verse 2
तावता विस्तृत: पर्यक्त्रिभि: शृङ्गै: पयोनिधिम् । दिश: खं रोचयन्नास्ते रौप्यायसहिरण्मयै: ॥ २ ॥ अन्यैश्च ककुभ: सर्वा रत्नधातुविचित्रितै: । नानाद्रुमलतागुल्मैर्निर्घोषैर्निर्झराम्भसाम् ॥ ३ ॥
அம்மலை அதே அளவு நீளமும் அகலமும் கொண்டது. இரும்பு, வெள்ளி, பொன் ஆகியவற்றால் ஆன அதன் மூன்று முதன்மைச் சிகரங்கள் திசைகளையும் வானத்தையும் ஒளிரச் செய்தன. மேலும் பல சிகரங்கள் ரத்தினங்களும் கனிமங்களும் நிறைந்தவையாக, பலவகை மரங்கள், கொடிகள், புதர்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டவையாக இருந்தன; அருவிகளின் இனிய முழக்கம் எல்லாத் திசைகளின் அழகையும் பெருக்கினது.
Verse 3
तावता विस्तृत: पर्यक्त्रिभि: शृङ्गै: पयोनिधिम् । दिश: खं रोचयन्नास्ते रौप्यायसहिरण्मयै: ॥ २ ॥ अन्यैश्च ककुभ: सर्वा रत्नधातुविचित्रितै: । नानाद्रुमलतागुल्मैर्निर्घोषैर्निर्झराम्भसाम् ॥ ३ ॥
அம்மலை அதே அளவு நீளமும் அகலமும் கொண்டது. இரும்பு, வெள்ளி, பொன் ஆகியவற்றால் ஆன அதன் மூன்று முதன்மைச் சிகரங்கள் திசைகளையும் வானத்தையும் ஒளிரச் செய்தன. மேலும் பல சிகரங்கள் ரத்தினங்களும் கனிமங்களும் நிறைந்தவையாக, பலவகை மரங்கள், கொடிகள், புதர்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டவையாக இருந்தன; அருவிகளின் இனிய முழக்கம் எல்லாத் திசைகளின் அழகையும் பெருக்கினது.
Verse 4
स चावनिज्यमानाङ्घ्रि: समन्तात् पयऊर्मिभि: । करोति श्यामलां भूमिं हरिन्मरकताश्मभि: ॥ ४ ॥
அம்மலையின் அடிவாரத்தைச் சுற்றிலும் பால் அலைகள் எப்போதும் கழுவுகின்றன; அவற்றால் தோன்றும் பச்சை மரகதக் கற்களால் எட்டு திசைகளிலும் நிலம் கருமை கலந்த பசுமையாய் மிளிர்கிறது.
Verse 5
सिद्धचारणगन्धर्वैर्विद्याधरमहोरगै: । किन्नरैरप्सरोभिश्च क्रीडद्भिर्जुष्टकन्दर: ॥ ५ ॥
அம்மலையின் குகைகள் சித்தர்கள், சாரணர்கள், கந்தர்வர்கள், வித்யாதரர்கள், மகோரகர்கள் (நாகர்கள்), கின்னரர்கள் மற்றும் அப்சரஸ்கள் ஆகியோர் விளையாடி மகிழ்வதால் நிரம்பியிருந்தன.
Verse 6
यत्र सङ्गीतसन्नादैर्नदद्गुहममर्षया । अभिगर्जन्ति हरय: श्लाघिन: परशङ्कया ॥ ६ ॥
குகைகளில் தேவர்களின் பாடலின் முழக்கம் எதிரொலிக்க, தம் வலிமையில் பெருமை கொண்ட சிங்கங்கள் ‘வேறொரு சிங்கம் கர்ஜிக்கிறது’ என எண்ணி பொறுக்கமுடியாத பொறாமையால் கர்ஜிக்கின்றன।
Verse 7
नानारण्यपशुव्रातसङ्कुलद्रोण्यलङ्कृत: । चित्रद्रुमसुरोद्यानकलकण्ठविहङ्गम: ॥ ७ ॥
திரிகூட மலைக்குக் கீழுள்ள பள்ளத்தாக்குகள் பலவகை வனவிலங்குகளால் நிரம்பி, தேவர்களின் தோட்டங்களில் வளர்க்கப்பட்ட வண்ணமயமான மரங்களில் இனிய குரலுடைய பறவைகள் கீச்சிட்டன।
Verse 8
सरित्सरोभिरच्छोदै: पुलिनैर्मणिवालुकै: । देवस्त्रीमज्जनामोदसौरभाम्ब्वनिलैर्युत: ॥ ८ ॥
திரிகூட மலையில் பல நதிகளும் ஏரிகளும் இருந்தன; அவற்றின் கரைகள் மணற்கண்களைப் போன்ற சிறு ரத்தினங்களால் மூடப்பட்டிருந்தன. நீர் படிகம்போல் தெளிவு; தேவர்மங்கையர் அதில் நீராடும்போது அவர்களின் உடல் மணம் நீரிலும் காற்றிலும் கலந்து சூழலை நறுமணமாக்கியது।
Verse 9
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
திரிகூடத்தின் ஒரு பள்ளத்தாக்கில் மகாத்ம பக்தன் வருணனுக்குச் சொந்தமான ‘ருதுமத்’ என்னும் தோட்டம் இருந்தது; அது தேவர்மங்கையரின் விளையாட்டுத் தலம். அது எங்கும் தெய்வீக மரங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, எப்போதும் மலரும் கனியும் தரும்—மந்தார, பாரிஜாத, பாடல, அசோக, சம்பக; சூத, பியால, பலா, மாமரம், ஆம்ராதக, பாக்கு, தென்னை, பேரீச்சை, மாதுளை; மதூக, சால, பனை, தமால, அசன, அர்ஜுன, அரிஷ்ட, உதும்பர, ப்லக்ஷ, ஆல, கிஞ்சுக, சந்தனம்; மேலும் பிச்சுமர்த, கோவிதார, சரல, தேவதாரு, திராட்சை, கரும்பு, வாழை, ஜம்பு, பதரி, அக்ஷ, அபய, ஆமலகி ஆகியனவும் இருந்தன।
Verse 10
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
திரிகூடத்தின் ஒரு பள்ளத்தாக்கில் மகாத்ம பக்தன் வருணனுக்குச் சொந்தமான ‘ருதுமத்’ என்னும் தோட்டம் இருந்தது; அது தேவர்மங்கையரின் விளையாட்டுத் தலம். அது எங்கும் தெய்வீக மரங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, எப்போதும் மலரும் கனியும் தரும்—மந்தார, பாரிஜாத, பாடல, அசோக, சம்பக; சூத, பியால, பலா, மாமரம், ஆம்ராதக, பாக்கு, தென்னை, பேரீச்சை, மாதுளை; மதூக, சால, பனை, தமால, அசன, அர்ஜுன, அரிஷ்ட, உதும்பர, ப்லக்ஷ, ஆல, கிஞ்சுக, சந்தனம்; மேலும் பிச்சுமர்த, கோவிதார, சரல, தேவதாரு, திராட்சை, கரும்பு, வாழை, ஜம்பு, பதரி, அக்ஷ, அபய, ஆமலகி ஆகியனவும் இருந்தன।
Verse 11
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
திரிகூட மலைப் பள்ளத்தாக்கில் ‘ருதுமத்’ எனும் தெய்வீகத் தோட்டம் இருந்தது. அது மகாத்மா வருணதேவருக்குச் சொந்தமானது; தேவர்களின் மகளிர் விளையாடும் இடம். அங்கு எல்லா காலங்களிலும் மலரும் கனியும் தரும் மரங்கள்—மந்தார, பாரிஜாத, பாடல, அசோக, சம்பக, சூத, பியால, பலா, மாமரம் முதலியவை—எங்கும் அழகு செய்தன.
Verse 12
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
அந்தத் தோட்டத்தில் மதூக, சால, பனை, தமால, அசன, அர்ஜுன, அரிஷ்ட, உதும்பர, பிளக்ஷ, ஆலமரம், கிம்ஷுக, சந்தனம் போன்ற மரங்களும் இருந்தன. பலவகை மலர்-கனி மரங்களால் அது எப்போதும் அலங்கரிக்கப்பட்டு, வருணதேவரின் அந்தத் தோட்டம் தேவர்மகளிரின் விளையாட்டு நிலம்போல் ஒளிர்ந்தது.
Verse 13
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
அங்கு திராட்சை, கரும்பு, வாழை, ஜம்பு, பதரி, அக்ஷ, அபய, ஆமலகி முதலியனவும் இருந்தன; மேலும் பிச்சுமர்த, கோவிதார, சரள, சுரதாரு போன்ற மரங்கள் சூழ்ந்திருந்தன. இவ்வாறு எல்லாக் காலங்களிலும் மலர்-கனி வளம் நிறைந்த அந்தத் தோட்டம் திரிகூடப் பள்ளத்தாக்கில் தெய்வீக அழகுடன் விளங்கியது.
Verse 14
८.२.१४-१९ बिल्वै: कपित्थैर्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभि: । तस्मिन्सर: सुविपुलं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ॥ १४ ॥ कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रश्रियोर्जितम् । मत्तषट्पदनिर्घुष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनै: ॥ १५ ॥ हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वै: सारसैरपि । जलकुक्कुटकोयष्टिदात्यूहकुलकूजितम् ॥ १६ ॥ मत्स्यकच्छपसञ्चारचलत्पद्मरज:पय: । कदम्बवेतसनलनीपवञ्जुलकैर्वृतम् ॥ १७ ॥ कुन्दै: कुरुबकाशोकै: शिरीषै: कूटजेङ्गुदै: । कुब्जकै: स्वर्णयूथीभिर्नागपुन्नागजातिभि: ॥ १८ ॥ मल्लिकाशतपत्रैश्च माधवीजालकादिभि: । शोभितं तीरजैश्चान्यैर्नित्यर्तुभिरलं द्रुमै: ॥ १९ ॥
அந்தத் தோட்டத்தில் பில்வ, கபித்த, ஜம்பீர, பல்லாதக முதலிய மரங்கள் சூழ்ந்த மிகப் பெரிய ஏரி இருந்தது; அதில் பொன்னொளி வீசும் தாமரைகள் மலர்ந்திருந்தன. குமுத, உத்பல, கஹ்லார, சதபத்ர மலர்களால் அது செழித்து மலையின் அழகை உயர்த்தியது.
Verse 15
८.२.१४-१९ बिल्वै: कपित्थैर्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभि: । तस्मिन्सर: सुविपुलं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ॥ १४ ॥ कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रश्रियोर्जितम् । मत्तषट्पदनिर्घुष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनै: ॥ १५ ॥ हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वै: सारसैरपि । जलकुक्कुटकोयष्टिदात्यूहकुलकूजितम् ॥ १६ ॥ मत्स्यकच्छपसञ्चारचलत्पद्मरज:पय: । कदम्बवेतसनलनीपवञ्जुलकैर्वृतम् ॥ १७ ॥ कुन्दै: कुरुबकाशोकै: शिरीषै: कूटजेङ्गुदै: । कुब्जकै: स्वर्णयूथीभिर्नागपुन्नागजातिभि: ॥ १८ ॥ मल्लिकाशतपत्रैश्च माधवीजालकादिभि: । शोभितं तीरजैश्चान्यैर्नित्यर्तुभिरलं द्रुमै: ॥ १९ ॥
அந்த ஏரி குமுத, உத்பல, கஹ்லார, சதபத்ர மலர்களின் அழகால் நிறைந்திருந்தது. தேன் அருந்தி மயங்கிய வண்டுகள் முணுமுணுத்தன; இனிய குரலுடைய பறவைகள் கீச்சிட்டன; ஆகவே அந்த இடம் மிக இனிமையாக விளங்கியது.
Verse 16
८.२.१४-१९ बिल्वै: कपित्थैर्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभि: । तस्मिन्सर: सुविपुलं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ॥ १४ ॥ कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रश्रियोर्जितम् । मत्तषट्पदनिर्घुष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनै: ॥ १५ ॥ हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वै: सारसैरपि । जलकुक्कुटकोयष्टिदात्यूहकुलकूजितम् ॥ १६ ॥ मत्स्यकच्छपसञ्चारचलत्पद्मरज:पय: । कदम्बवेतसनलनीपवञ्जुलकैर्वृतम् ॥ १७ ॥ कुन्दै: कुरुबकाशोकै: शिरीषै: कूटजेङ्गुदै: । कुब्जकै: स्वर्णयूथीभिर्नागपुन्नागजातिभि: ॥ १८ ॥ मल्लिकाशतपत्रैश्च माधवीजालकादिभि: । शोभितं तीरजैश्चान्यैर्नित्यर्तुभिरलं द्रुमै: ॥ १९ ॥
அந்த தோட்டத்தில் மிகப் பெரிய ஒரு ஏரி இருந்தது; அதில் பொன்னொளி வீசும் தாமரைகள், மேலும் குமுதம், உத்பலம், கஹ்லாரம், சதபத்ரம் ஆகிய மலர்கள் மலர்ந்து மலையின் அழகை உயர்த்தின. அங்கே பில்வம், கபித்தம், ஜம்பீரம், பல்லாதகம் முதலிய மரங்கள் சூழ்ந்திருந்தன; தேன் அருந்தி மயங்கிய வண்டுகள் முரல, இனிய குரல் பறவைகள் கீதமாய் குரலிட்டன.
Verse 17
८.२.१४-१९ बिल्वै: कपित्थैर्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभि: । तस्मिन्सर: सुविपुलं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ॥ १४ ॥ कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रश्रियोर्जितम् । मत्तषट्पदनिर्घुष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनै: ॥ १५ ॥ हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वै: सारसैरपि । जलकुक्कुटकोयष्टिदात्यूहकुलकूजितम् ॥ १६ ॥ मत्स्यकच्छपसञ्चारचलत्पद्मरज:पय: । कदम्बवेतसनलनीपवञ्जुलकैर्वृतम् ॥ १७ ॥ कुन्दै: कुरुबकाशोकै: शिरीषै: कूटजेङ्गुदै: । कुब्जकै: स्वर्णयूथीभिर्नागपुन्नागजातिभि: ॥ १८ ॥ मल्लिकाशतपत्रैश्च माधवीजालकादिभि: । शोभितं तीरजैश्चान्यैर्नित्यर्तुभिरलं द्रुमै: ॥ १९ ॥
மீன்களும் ஆமைகளும் அசைவதால் நீர் அலைந்து, தாமரையிலிருந்து விழுந்த மகரந்தத் தூளால் அலங்கரிக்கப்பட்டதுபோல் தோன்றியது. அந்த ஏரி சுற்றிலும் கடம்பம், வேதசம், நலம், நீபம், வஞ்சுலகம் முதலிய செடிகளால் சூழப்பட்டது.
Verse 18
८.२.१४-१९ बिल्वै: कपित्थैर्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभि: । तस्मिन्सर: सुविपुलं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ॥ १४ ॥ कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रश्रियोर्जितम् । मत्तषट्पदनिर्घुष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनै: ॥ १५ ॥ हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वै: सारसैरपि । जलकुक्कुटकोयष्टिदात्यूहकुलकूजितम् ॥ १६ ॥ मत्स्यकच्छपसञ्चारचलत्पद्मरज:पय: । कदम्बवेतसनलनीपवञ्जुलकैर्वृतम् ॥ १७ ॥ कुन्दै: कुरुबकाशोकै: शिरीषै: कूटजेङ्गुदै: । कुब्जकै: स्वर्णयूथीभिर्नागपुन्नागजातिभि: ॥ १८ ॥ मल्लिकाशतपत्रैश्च माधवीजालकादिभि: । शोभितं तीरजैश्चान्यैर्नित्यर्तुभिरलं द्रुमै: ॥ १९ ॥
அந்த ஏரி சுற்றிலும் குந்தம், குருபகம், அசோகம், சிரீஷம், கூடஜம், இங்குதம், குப்ஜகம் ஆகியவற்றாலும், மேலும் ஸ்வர்ண-யூதி, நாகம், புன்னாகம், ஜாதி முதலிய மலர்மரங்களாலும் அழகுபெற்றிருந்தது. பலவகை மணமலர்களால் கரையும் இனிமையாய் விளங்கியது.
Verse 19
८.२.१४-१९ बिल्वै: कपित्थैर्जम्बीरैर्वृतो भल्लातकादिभि: । तस्मिन्सर: सुविपुलं लसत्काञ्चनपङ्कजम् ॥ १४ ॥ कुमुदोत्पलकह्लारशतपत्रश्रियोर्जितम् । मत्तषट्पदनिर्घुष्टं शकुन्तैश्च कलस्वनै: ॥ १५ ॥ हंसकारण्डवाकीर्णं चक्राह्वै: सारसैरपि । जलकुक्कुटकोयष्टिदात्यूहकुलकूजितम् ॥ १६ ॥ मत्स्यकच्छपसञ्चारचलत्पद्मरज:पय: । कदम्बवेतसनलनीपवञ्जुलकैर्वृतम् ॥ १७ ॥ कुन्दै: कुरुबकाशोकै: शिरीषै: कूटजेङ्गुदै: । कुब्जकै: स्वर्णयूथीभिर्नागपुन्नागजातिभि: ॥ १८ ॥ मल्लिकाशतपत्रैश्च माधवीजालकादिभि: । शोभितं तीरजैश्चान्यैर्नित्यर्तुभिरलं द्रुमै: ॥ १९ ॥
மல்லிகை, சதபத்ரம், மேலும் மாதவி, ஜாலகா முதலிய கொடிகளால் அந்த ஏரியும் அதன் கரையும் அழகுபெற்றிருந்தன. கரையில் எப்போதும் மலரும் கனியும் தரும், நிலையான பருவம் போலத் தோன்றும் பல மரங்களும் நிறைந்திருந்தன. இவ்வாறு முழு மலை தெய்வீக அலங்காரத்தால் மகிமையுடன் விளங்கியது.
Verse 20
तत्रैकदा तद्गिरिकाननाश्रय: करेणुभिर्वारणयूथपश्चरन् । सकण्टकं कीचकवेणुवेत्रवद् विशालगुल्मं प्ररुजन्वनस्पतीन् ॥ २० ॥
ஒருநாள் திரிகூட மலைவனத்தில் வாழ்ந்த யானைகளின் தலைவன், தன் பெண் யானைகளுடன் ஏரிக்குத் திசை நோக்கி உலாவினான். வழியில் முள்ளுகளைப் பொருட்படுத்தாமல் கீசகம், வேணு, வேதசம் போன்ற கொடிகள், புதர்கள், மரங்களை முறித்துத் தள்ளிக்கொண்டே சென்றான்.
Verse 21
यद्गन्धमात्राद्धरयो गजेन्द्रा व्याघ्रादयो व्यालमृगा: सखड्गा: । महोरगाश्चापि भयाद्द्रवन्ति सगौरकृष्णा: सरभाश्चमर्य: ॥ २१ ॥
அந்த கஜேந்திரனின் மணம் மட்டும் பட்டவுடனே மற்ற யானைகள், புலி முதலிய கொடிய மிருகங்கள், சிங்கம், காண்டாமிருகம், பெரும் பாம்புகள், வெள்ளை‑கருப்பு சரபங்கள் அச்சத்தால் ஓடின; சாமரீ மான்களும் ஓடின.
Verse 22
गोपुच्छशालावृकमर्कटाश्च । अन्यत्र क्षुद्रा हरिणा: शशादय- श्चरन्त्यभीता यदनुग्रहेण ॥ २२ ॥
அந்த கஜேந்திரனின் அருளால் நரிகள், ஓநாய்கள், எருமைகள், கரடிகள், காட்டுப்பன்றிகள், கோபுச்சங்கள், முள்ளம்பன்றிகள், குரங்குகள், முயல்கள், பிற மான்கள் மற்றும் பல சிறு உயிர்கள் காட்டில் வேறு இடங்களில் அச்சமின்றி உலாவின; அவனைப் பயப்படவில்லை.
Verse 23
स घर्मतप्त: करिभि: करेणुभि- र्वृतो मदच्युत्करभैरनुद्रुत: । गिरिं गरिम्णा परित: प्रकम्पयन् निषेव्यमाणोऽलिकुलैर्मदाशनै: ॥ २३ ॥ सरोऽनिलं पङ्कजरेणुरूषितं जिघ्रन्विदूरान्मदविह्वलेक्षण: । वृत: स्वयूथेन तृषार्दितेन तत् सरोवराभ्यासमथागमद्द्रुतम् ॥ २४ ॥
வெயிலால் காய்ந்த யானைத் தலைவன், ஆண்‑பெண் யானைகள் சூழ, மதம் சொட்டும் குட்டிகள் பின்தொடர, தன் கனத்தால் திரிகூட மலை முழுதும் நடுங்கச் செய்து நடந்தான். தேன் குடிக்கும் வண்டுகள் அவன் மதத்தைச் சுவைத்து சேவை செய்தன. காற்றால் ஏரியிலிருந்து வந்த தாமரைத் தூளின் மணத்தைத் தொலைவிலிருந்தே முகர்ந்து, மயக்கக் கண்களுடன், தாகத்தால் வாடிய தன் கூட்டத்துடன் அவன் விரைவில் ஏரிக்கரையை அடைந்தான்.
Verse 24
स घर्मतप्त: करिभि: करेणुभि- र्वृतो मदच्युत्करभैरनुद्रुत: । गिरिं गरिम्णा परित: प्रकम्पयन् निषेव्यमाणोऽलिकुलैर्मदाशनै: ॥ २३ ॥ सरोऽनिलं पङ्कजरेणुरूषितं जिघ्रन्विदूरान्मदविह्वलेक्षण: । वृत: स्वयूथेन तृषार्दितेन तत् सरोवराभ्यासमथागमद्द्रुतम् ॥ २४ ॥
வெயிலால் காய்ந்த யானைத் தலைவன், ஆண்‑பெண் யானைகள் சூழ, மதம் சொட்டும் குட்டிகள் பின்தொடர, தன் கனத்தால் திரிகூட மலை முழுதும் நடுங்கச் செய்து நடந்தான். தேன் குடிக்கும் வண்டுகள் அவன் மதத்தைச் சுவைத்து சேவை செய்தன. காற்றால் ஏரியிலிருந்து வந்த தாமரைத் தூளின் மணத்தைத் தொலைவிலிருந்தே முகர்ந்து, மயக்கக் கண்களுடன், தாகத்தால் வாடிய தன் கூட்டத்துடன் அவன் விரைவில் ஏரிக்கரையை அடைந்தான்.
Verse 25
विगाह्य तस्मिन्नमृताम्बु निर्मलं हेमारविन्दोत्पलरेणुरूषितम् । पपौ निकामं निजपुष्करोद्धृत- मात्मानमद्भि: स्नपयन्गतक्लम: ॥ २५ ॥
யானை அரசன் அந்தத் தூய, குளிர்ந்த, அமிர்தம் போன்ற நீரில் இறங்கினான்; அது பொன்னொளி தாமரைகளும் நீலோற்பலங்களும் சிதறும் மகரந்தத் தூளால் மணமூட்டியது. அவன் நீராடி களைப்பை நீக்கி, தும்பிக்கையால் நீரை எடுத்து மனநிறைவாகக் குடித்து திருப்தியடைந்தான்.
Verse 26
स पुष्करेणोद्धृतशीकराम्बुभि- र्निपाययन्संस्नपयन्यथा गृही । घृणी करेणु: करभांश्च दुर्मदो नाचष्ट कृच्छ्रं कृपणोऽजमायया ॥ २६ ॥
ஆன்மிக அறிவில்லாமல் குடும்பப் பற்றில் மூழ்கிய மனிதனைப் போல, ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் வெளி மாயையால் மயங்கிய கஜேந்திரன் தன் துதிக்கையால் ஏரிநீரை எடுத்து தன் பெண் யானைகளுக்கும் குட்டிகளுக்கும் குளிப்பாட்டி குடிக்கச் செய்தான்; அந்த கடின உழைப்பை அவன் பொருட்படுத்தவில்லை.
Verse 27
तं तत्र कश्चिन्नृप दैवचोदितो ग्राहो बलीयांश्चरणे रुषाग्रहीत् । यदृच्छयैवं व्यसनं गतो गजो यथाबलं सोऽतिबलो विचक्रमे ॥ २७ ॥
அரசே, விதியின் ஏற்பாட்டினால் அங்கே ஒரு வலிமைமிக்க முதலை கோபத்துடன் நீரில் கஜேந்திரனின் காலைப் பற்றிக் கொண்டது. இவ்வாறு திடீரென வந்த துன்பத்தில் கூட அந்த வலிமைமிக்க யானை தன் முழு வலிமையால் விடுபட முயன்றது.
Verse 28
तथातुरं यूथपतिं करेणवो विकृष्यमाणं तरसा बलीयसा । विचुक्रुशुर्दीनधियोऽपरे गजा: पार्ष्णिग्रहास्तारयितुं न चाशकन् ॥ २८ ॥
பின்னர் மிக வலிமைமிக்க முதலை வேகமாக இழுத்துச் செல்லும் கூட்டத் தலைவன் கஜேந்திரனை அந்த துயர்நிலையில் கண்ட பெண் யானைகள் மிகுந்த வருத்தத்துடன் அலறின. மற்ற யானைகள் பின்னால் இருந்து பிடித்து மீட்க முயன்றன; ஆனால் முதலையின் பெரும் வலிமையால் அவர்களால் காப்பாற்ற முடியவில்லை.
Verse 29
नियुध्यतोरेवमिभेन्द्रनक्रयो- र्विकर्षतोरन्तरतो बहिर्मिथ: । समा: सहस्रं व्यगमन् महीपते सप्राणयोश्चित्रममंसतामरा: ॥ २९ ॥
அரசே, இவ்வாறு யானையும் முதலையும் ஒருவரையொருவர் நீருக்குள், நீருக்கு வெளியே இழுத்துக்கொண்டு போராடி ஆயிரம் ஆண்டுகள் கடந்தன. உயிரோடு இருந்த இருவரின் இந்தப் போரைக் கண்ட தேவர்கள் மிகுந்த ஆச்சரியமடைந்தனர்.
Verse 30
ततो गजेन्द्रस्य मनोबलौजसां कालेन दीर्घेण महानभूद् व्यय: । विकृष्यमाणस्य जलेऽवसीदतो विपर्ययोऽभूत् सकलं जलौकस: ॥ ३० ॥
பின்னர் நீண்ட காலம் நீரில் இழுக்கப்பட்டு போராடியதால் கஜேந்திரனின் மனவலிமை, உடல்வலிமை, இంద్రிய வலிமை பெரிதும் குறைந்தது. ஆனால் நீர்வாழ் உயிரான முதலையின் நிலை மாறுபட்டது; அதன் உற்சாகமும் உடல் வலிமையும் இంద్రிய வலிமையும் அதிகரித்தன.
Verse 31
इत्थं गजेन्द्र: स यदाप सङ्कटं प्राणस्य देही विवशो यदृच्छया । अपारयन्नात्मविमोक्षणे चिरं दध्याविमां बुद्धिमथाभ्यपद्यत ॥ ३१ ॥
இவ்வாறு கஜேந்திர யானை விதியின் ஏற்பாட்டால் முதலைப் பாசத்தில் சிக்கியது. உடல் கொண்டவன் என்பதால் அவன் உதவியற்றவனாய் நீண்ட நேரம் தன்னை விடுவிக்க இயலவில்லை. மரணப் பயத்தில் நீண்ட நேரம் சிந்தித்து இறுதியில் இத்தீர்மானத்தை அடைந்தான்.
Verse 32
न मामिमे ज्ञातय आतुरं गजा: कुत: करिण्य: प्रभवन्ति मोचितुम् । ग्राहेण पाशेन विधातुरावृतो- ऽप्यहं च तं यामि परं परायणम् ॥ ३२ ॥
என் உறவினரும் நண்பருமான யானைகளும் என்னை இச்சங்கடத்திலிருந்து மீட்க இயலவில்லை; அப்படியிருக்க என் யானைப் பெண்கள் என்ன செய்ய முடியும்? விதியின் ஆணையால் நான் இம்முதலைப் பாசத்தில் கட்டப்பட்டேன். ஆகவே அனைவருக்கும் பரம அடைக்கலமான ஸ்ரீபகவானின் சரணை அடைகிறேன்.
Verse 33
य: कश्चनेशो बलिनोऽन्तकोरगात् प्रचण्डवेगादभिधावतो भृशम् । भीतं प्रपन्नं परिपाति यद्भया- न्मृत्यु: प्रधावत्यरणं तमीमहि ॥ ३३ ॥
அந்த பரமேஸ்வரன் மிக வல்லவன். அச்சமூட்டும் வேகத்துடன் ஓடும் காலமெனும் பாம்பு அனைவரையும் விழுங்கத் துரத்துகிறது; ஆனால் அதனை அஞ்சி இறைவனிடம் சரணடைந்தவனை இறைவன் காக்கிறார். இறைவனின் அச்சத்தால் மரணமும் ஓடிவிடுகிறது; ஆகவே நான் அனைவருக்கும் அடைக்கலமான அந்த மகேஸ்வரனைச் சரணடைகிறேன்.
Frequently Asked Questions
The ornate cosmographic description establishes the divine setting within the Kṣīra-samudra and highlights a key Bhāgavatam motif: even the most exalted, pleasure-filled environments cannot protect an embodied being from daiva and kāla (time). The contrast intensifies the lesson that true safety lies not in circumstance but in taking shelter of Bhagavān.
Gajendra’s affectionate care for wives and children—bathing them, providing water, and laboring for their comfort—is explicitly likened to a human lacking spiritual knowledge who is bound by family attachment. The point is not to condemn duty, but to show how māyā can eclipse awareness of the Lord until crisis reveals the limits of worldly dependence.
A powerful crocodile, arranged by providence, seizes Gajendra’s leg in the lake. The crocodile’s growing strength in water symbolizes how material nature empowers different forces according to their ‘element’ (field of advantage), teaching that embodied power is conditional and that reliance on strength alone cannot overcome divinely arranged danger.
They attempted to pull him from behind but could not overcome the crocodile’s superior strength in its domain. The narrative underscores that even sincere social support has limits against daiva; this prepares the doctrinal pivot toward exclusive dependence on the Supreme Lord.