Adhyaya 12
Lord Śiva Bewildered by Mohinī (Viṣṇu’s Yoga-māyā and the Limits of Ascetic Power)
மோகினி ரூபத்தில் விஷ்ணுவின் அருளால் தேவர்கள் அமிர்தம் பெற்ற பின், சுகதேவர் கதையைத் தொடர்கிறார். அந்த அதிசய ரூபத்தை காண விரும்பிய சிவன், உமா மற்றும் கணங்களுடன் மதுசூதனனை அணுகி ஆழ்ந்த ஸ்துதி செய்கிறார்—விஷ்ணுவே நிருபாதிக பரம காரணம், காரண-காரிய ஒருமை, மேலும் பகவானை முழுமையாக ஏற்காமல் வேதாந்தம், மீமாம்சை, சாங்க்யம், பாதஞ்சலம், பாஞ்சராத்திரம் போன்ற பகுதி வாசிப்புகள் போதாதவை என விளக்குகிறார். பகவான் காட்டில் மோகினியை வெளிப்படுத்துகிறார்; அவள் அழகு சிவனை கலக்கி பின்தொடரச் செய்கிறது; மோகத்தில் வீர்யம் சிந்துகிறது—அது பின்னர் தங்க-வெள்ளி சுரங்கங்களாக ஆனது என கூறப்படுகிறது. மாயை நீங்கியதும் சிவன் அமைதி பெற்று விஷ்ணுவின் ஒப்பற்ற சக்தியை உணர்ந்து வணங்குகிறார்; விஷ்ணு தம் சொரூபத்துக்கு திரும்புகிறார். சிவன் கைலாசம் சென்று பவானிக்கு ஆண்டவரின் மாயையின் அதிசய எல்லையை போதிக்கிறார். இந்த லீலைகளை கேட்பது துயர் நீக்கி பக்தி-ஸமரணத்தை உறுதிப்படுத்தும் என अध्यாயம் நிறைவுறுகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—ஹரி பெண் வடிவம் கொண்டு அசுரர்களை மயக்கி, தேவர்களை அமிர்தம் அருந்தச் செய்தார். இவ்விளையாட்டை கேட்டவுடன், காளை வாகனமுடைய கிரீசன் சிவன், பூதகணங்கள் சூழ, தேவி உமையுடன், மதுசூதனன் இருப்பிடத்திற்குச் சென்று அந்த பெண் வடிவத்தைத் தரிசிக்க விரைந்தார்।
Verse 2
श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—ஹரி பெண் வடிவம் கொண்டு அசுரர்களை மயக்கி, தேவர்களை அமிர்தம் அருந்தச் செய்தார். இதைக் கேட்ட வृषத்வஜ கிரீசன் சிவன், பூதகணங்கள் சூழ, தேவி உமையுடன் மதுசூதனன் இருப்பிடத்திற்குச் சென்று அந்த பெண் வடிவத்தைத் தரிசிக்க விரும்பினார்।
Verse 3
सभाजितो भगवता सादरं सोमया भव: । सूपविष्ट उवाचेदं प्रतिपूज्य स्मयन्हरिम् ॥ ३ ॥
பகவான், பவனாகிய சிவனையும் சோமையாவாகிய உமையையும் மரியாதையுடன் வரவேற்றார். அவர்கள் வசதியாக அமர்ந்த பின், சிவன் முறையாகப் பூஜை செய்து, ஹரியை நோக்கி புன்னகையுடன் இவ்வாறு கூறினார்।
Verse 4
श्रीमहादेव उवाच देवदेव जगद्वयापिञ्जगदीश जगन्मय । सर्वेषामपि भावानां त्वमात्मा हेतुरीश्वर: ॥ ४ ॥
ஸ்ரீமஹாதேவர் கூறினார்—தேவர்களின் தேவனே, அனைத்திலும் நிறைந்த ஜகதீசனே, ஜகன்மயனே! உன் சக்தியால் நீயே படைப்பாகத் தோன்றுகிறாய்; எல்லாப் பொருள்களின் ஆத்மா, மூலக் காரணம், பரமேஸ்வரன் நீயே।
Verse 5
आद्यन्तावस्य यन्मध्यमिदमन्यदहं बहि: । यतोऽव्ययस्य नैतानि तत् सत्यं ब्रह्म चिद्भवान् ॥ ५ ॥
இந்த உலகின் ஆதியும் அந்தமும் நடுவும், வெளிப்படும்-மறையும் நிலையும், அகங்காரமும் அனைத்தும் உன்னிடமிருந்தே; ஆனால் நீ அழியாத சத்தியம், சித்-ஸ்வரூப பரப்ரஹ்மம்; ஆகவே பிறப்பு-இறப்பு போன்ற மாற்றங்கள் உன்னில் இல்லை।
Verse 6
तवैव चरणाम्भोजं श्रेयस्कामा निराशिष: । विसृज्योभयत: सङ्गं मुनय: समुपासते ॥ ६ ॥
உயர்ந்த நன்மையை நாடும் ஆசையற்ற முனிவர்கள் இருபுறப் பற்றுகளையும் விட்டு, உன் திருவடித் தாமரைகளை இடையறாது வழிபடுகின்றனர்।
Verse 7
त्वं ब्रह्म पूर्णममृतं विगुणं विशोक- मानन्दमात्रमविकारमनन्यदन्यत् । विश्वस्य हेतुरुदयस्थितिसंयमाना- मात्मेश्वरश्च तदपेक्षतयानपेक्ष: ॥ ७ ॥
என் ஆண்டவனே! நீ முழுமையான, அமரமான, குணங்களைக் கடந்த, துயரமற்ற, ஆனந்தமேயான, மாற்றமற்ற பரப்ரஹ்மம். படைப்பு-நிலை-ஒடுக்கம் ஆகியவற்றின் மூலக் காரணமும், எல்லோரின் உள்ளுறை இறைவனும் நீயே; அனைவரும் உன்னைச் சார்ந்தாலும் நீ எப்போதும் சுதந்திரன்।
Verse 8
एकस्त्वमेव सदसद्द्वयमद्वयं च स्वर्णं कृताकृतमिवेह न वस्तुभेद: । अज्ञानतस्त्वयि जनैर्विहितो विकल्पो यस्माद् गुणव्यतिकरो निरुपाधिकस्य ॥ ८ ॥
அன்புடைய ஆண்டவனே! காரணமும் காரியமும், சத்-அசத் என இரண்டாகத் தோன்றினாலும் நீ ஒரே அத்வயன்; அணிகலனின் தங்கமும் சுரங்கத் தங்கமும் வேறல்ல. அறியாமையால் மக்கள் உன்னில் வேறுபாடுகளை கற்பிக்கிறார்கள்; நீ நிருபாதிகன், மாசற்றவன், உலகம் உன் தெய்வீக குணங்களின் விளைவே।
Verse 9
त्वां ब्रह्म केचिदवयन्त्युत धर्ममेकेएके परं सदसतो: पुरुषं परेशम् । अन्येऽवयन्ति नवशक्तियुतं परं त्वांकेचिन्महापुरुषमव्ययमात्मतन्त्रम् ॥ ९ ॥
என் ஆண்டவனே, சில வேதாந்திகள் உம்மை நிர்குணப் பிரம்மம் எனக் கருதுகின்றனர்; மீமாம்ஸகர்கள் உம்மை தர்மஸ்வரூபம் எனச் சொல்கின்றனர். சாங்க்யர்கள் உம்மை பிரகృతి‑புருஷத்தைத் தாண்டிய பரம புருஷன், தேவர்களுக்கும் மேலான ஈசன் என அறிகின்றனர். பாஞ்சராத்திர பக்தர்கள் உம்மை ஒன்பது சக்திகளால் யுக்தமான பரமேஸ்வரன் என வணங்குகின்றனர்; பதஞ்சலி யோகிகள் உம்மை சுதந்திரமான, அவ்யயமான, சமனோ மேன்மையோ இல்லாத பரம பகவான் எனப் போற்றுகின்றனர்।
Verse 10
नाहं परायुर्ऋषयो न मरीचिमुख्याजानन्ति यद्विरचितं खलु सत्त्वसर्गा: । यन्मायया मुषितचेतस ईश दैत्य-मर्त्यादय: किमुत शश्वदभद्रवृत्ता: ॥ १० ॥
ஈசனே, நான் இந்திரனாயினும், பிரம்மாவும் மரீசி முதலான மகரிஷிகளும்—சத்த்வகுணத்தில் பிறந்தவர்களாயினும்—நீர் படைத்த இந்தப் படைப்பின் மர்மத்தை அறிய இயலவில்லை. உமது மாயை எங்கள் சித்தத்தையே மயக்கியுள்ளது; அப்படியிருக்க ரஜோ‑தமோகுணங்களில் நிலைக்கும் அசுரர், மனிதர் முதலியோர், எப்போதும் அசுபவிருத்தியுடையோர், உம்மை எவ்வாறு அறிய முடியும்?
Verse 11
स त्वं समीहितमद: स्थितिजन्मनाशंभूतेहितं च जगतो भवबन्धमोक्षौ । वायुर्यथा विशति खं च चराचराख्यंसर्वं तदात्मकतयावगमोऽवरुन्त्से ॥ ११ ॥
என் ஆண்டவனே, நீரே ஞானஸ்வரூபமான சர்வஞ்ஞன்; படைப்பின் தோற்றம்‑நிலை‑அழிவு, மேலும் ஜீவர்களின் எல்லா முயற்சிகளும்—அவற்றால் அவர்கள் பவபந்தத்தில் சிக்குகிறார்களோ அல்லது மோக்ஷம் பெறுகிறார்களோ—அனைத்தும் உமக்குத் தெரியும். காற்று ஆகாயத்திலும், அசையும்‑அசையாத எல்லா உடல்களிலும் புகுவது போல, நீர் எங்கும் நிறைந்து ஆத்மரூபமாக அனைத்தையும் அறிகிறீர்।
Verse 12
अवतारा मया दृष्टा रममाणस्य ते गुणै: । सोऽहं तद्द्रष्टुमिच्छामि यत् ते योषिद्वपुर्धृतम् ॥ १२ ॥
என் ஆண்டவனே, உமது தெய்வீக குணங்களில் மகிழ்ந்து நீர் வெளிப்படுத்திய பல அவதாரங்களையும் நான் கண்டேன். இப்போது நீர் ஏற்றுள்ள பெண்‑உருவத்தையும் நான் தரிசிக்க விரும்புகிறேன்।
Verse 13
येन सम्मोहिता दैत्या: पायिताश्चामृतं सुरा: । तद् दिदृक्षव आयाता: परं कौतूहलं हि न: ॥ १३ ॥
என் ஆண்டவனே, நீர் அசுரர்களை முழுமையாக மயக்கி, தேவர்களுக்கு அமிர்தம் அருந்தச் செய்த அந்த உருவத்தைப் பார்க்கவே நாங்கள் இங்கு வந்தோம். எங்களுக்குப் பெரும் ஆவலும் ஆச்சரியமும் உள்ளது; அந்த உருவத்தைத் தரிசிக்க நான் மிகுந்த ஏக்கத்துடன் இருக்கிறேன்।
Verse 14
श्रीशुक उवाच एवमभ्यर्थितो विष्णुर्भगवान् शूलपाणिना । प्रहस्य भावगम्भीरं गिरिशं प्रत्यभाषत ॥ १४ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—திரிசூலத்தைத் தாங்கிய கிரீசன் சிவன் இவ்வாறு வேண்டியபோது, பகவான் விஷ்ணு ஆழ்ந்த அமைதியுடன் புன்னகைத்து சிவனிடம் பதிலுரைத்தார்।
Verse 15
श्रीभगवानुवाच कौतूहलाय दैत्यानां योषिद्वेषो मया धृत: । पश्यता सुरकार्याणि गते पीयूषभाजने ॥ १५ ॥
பகவான் கூறினார்—அசுரர்கள் அமிர்தக் குடத்தை எடுத்துச் சென்றபோது, தேவர்களின் நலனுக்காக அவர்களை மயக்க நான் அழகிய பெண் வடிவத்தை ஏற்றேன்।
Verse 16
तत्तेऽहं दर्शयिष्यामि दिदृक्षो: सुरसत्तम । कामिनां बहु मन्तव्यं सङ्कल्पप्रभवोदयम् ॥ १६ ॥
தேவர்களில் சிறந்தவனே! நீ காண விரும்புவதால், காமத்தில் ஈடுபட்டோருக்கு மிக விருப்பமான என் அந்த வடிவத்தை உனக்குக் காட்டுவேன்; ஏனெனில் காமத்தின் எழுச்சி மனச் சங்கல்பத்திலிருந்தே பிறக்கிறது.
Verse 17
श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । सर्वतश्चारयंश्चक्षुर्भव आस्ते सहोमया ॥ १७ ॥
ஸ்ரீசுகதேவர் தொடர்ந்தார்—இவ்வாறு சொல்லி பகவான் விஷ்ணு அங்கேயே மறைந்தார். அப்போது உமையுடன் இருந்த சிவன் அசையும் கண்களால் எங்கும் அவரைத் தேடினார்.
Verse 18
ततो ददर्शोपवने वरस्त्रियंविचित्रपुष्पारुणपल्लवद्रुमे । विक्रीडतीं कन्दुकलीलया लसद्-दुकूलपर्यस्तनितम्बमेखलाम् ॥ १८ ॥
பின்னர் அருகிலுள்ள அழகிய தோட்டத்தில்—சிவப்புத் தழைகள், பலவகை மலர்களால் நிறைந்த மரங்களிடையே—சிவன் ஒரு பேரழகிய பெண்ணை பந்தாட்டத்தில் விளையாடக் கண்டார்; மின்னும் புடவை அவள் இடுப்பின் மீது சாய்ந்து, அரைப்பட்டை அலங்கரித்தது.
Verse 19
आवर्तनोद्वर्तनकम्पितस्तन-प्रकृष्टहारोरुभरै: पदे पदे । प्रभज्यमानामिव मध्यतश्चलत्-पदप्रवालं नयतीं ततस्तत: ॥ १९ ॥
கந்துகம் கீழே விழுந்து மீண்டும் மேலே துள்ளியதால், விளையாடும் போது அவளது மார்புகள் நடுங்கின. மார்பின் பாரமும் கனமான மலர்மாலைகளும் காரணமாக, ஒவ்வொரு அடியிலும் அவளது இடை முறிவதுபோல் தோன்றியது. பவளச் சிவப்பான மென்மையான பாதங்கள் இங்கும் அங்கும் அசைந்தன.
Verse 20
दिक्षु भ्रमत्कन्दुकचापलैर्भृशंप्रोद्विग्नतारायतलोललोचनाम् । स्वकर्णविभ्राजितकुण्डलोल्लसत्-कपोलनीलालकमण्डिताननाम् ॥ २० ॥
திசைதிசையாக துள்ளும் கந்துகத்தின் சுறுசுறுப்பால் அவளது அகன்ற அழகிய கண்கள் மிகச் சஞ்சலமாக அலைந்தன. காதுகளில் மின்னும் குண்டலங்களின் ஒளி அவளது பிரகாசமான கன்னங்களை அலங்கரித்தது; முகத்தில் சிதறிய நீலமயிர் அவளை மேலும் மனோகரமாக்கியது.
Verse 21
श्लथद् दुकूलं कबरीं च विच्युतांसन्नह्यतीं वामकरेण वल्गुना । विनिघ्नतीमन्यकरेण कन्दुकंविमोहयन्तीं जगदात्ममायया ॥ २१ ॥
கந்துகம் விளையாடும்போது அவளது துகூலம் தளர்ந்து, கூந்தலும் சிதறியது. அவள் அழகிய இடக்கையால் கூந்தலை கட்ட முயன்று, அதே நேரம் வலக்கையால் கந்துகத்தை அடித்து விளையாடினாள். இவ்வாறு ஜகதாத்மனான பகவான் தன் அந்தரங்க மாயையால் அனைவரையும் மயக்கினார்.
Verse 22
तां वीक्ष्य देव इति कन्दुकलीलयेषद्-व्रीडास्फुटस्मितविसृष्टकटाक्षमुष्ट: । स्त्रीप्रेक्षणप्रतिसमीक्षणविह्वलात्मानात्मानमन्तिक उमां स्वगणांश्च वेद ॥ २२ ॥
தேவன் சங்கரன் அவளை கந்துக‑லீலையில் விளையாடுவதைக் கண்டான். அவள் சில வேளைகளில் வெட்கத்துடன் மெதுவாகச் சிரித்து அவனை நோக்கி கடாட்சம் விட்டாள். அவளைப் பார்ப்பதும் அவள் திரும்பிப் பார்ப்பதும் காரணமாக சிவனின் மனம் கலங்கியது; தன்னையும், அழகிய உமையையும், அருகிலிருந்த கணங்களையும் அவர் மறந்தார்.
Verse 23
तस्या: कराग्रात् स तु कन्दुको यदागतो विदूरं तमनुव्रजत्स्त्रिया: । वास: ससूत्रं लघु मारुतोऽहरद्भवस्य देवस्य किलानुपश्यत: ॥ २३ ॥
அவளது கையிலிருந்து கந்துகம் துள்ளி தூரத்தில் விழுந்தபோது, அந்தப் பெண் அதைத் தொடர்ந்து சென்றாள். அப்போது தேவன் பவனான (சிவன்) பார்த்துக் கொண்டிருக்கையில், மென்மையான காற்று அவளது நுண்ணிய ஆடையையும் இடைச் சூத்திரத்தையும் திடீரென பறித்துச் சென்றது.
Verse 24
एवं तां रुचिरापाङ्गीं दर्शनीयां मनोरमाम् । दृष्ट्वा तस्यां मनश्चक्रे विषज्जन्त्यां भव: किल ॥ २४ ॥
இவ்வாறு பகவான் சிவன் அழகிய கடைக்கண்களுடைய, காணத்தக்க மனோகரியான அந்தப் பெண்ணைக் கண்டார்; அவளும் அவரை நோக்கினாள். அவள் தன்னில் ஈர்க்கப்பட்டாள் என எண்ணி, சிவனின் மனமும் அவள்மேல் மிகுந்த ஈர்ப்படைந்தது.
Verse 25
तयापहृतविज्ञानस्तत्कृतस्मरविह्वल: । भवान्या अपि पश्यन्त्या गतह्रीस्तत्पदं ययौ ॥ २५ ॥
அந்தப் பெண்ணால் சிவனின் விவேகம் கவரப்பட்டு, அவளால் எழுந்த காமத்தால் அவர் கலங்கினார். பவானி பார்த்துக் கொண்டிருந்தபோதும், வெட்கம் நீங்கி அவர் அவளிடம் சென்றார்.
Verse 26
सा तमायान्तमालोक्य विवस्त्रा व्रीडिता भृशम् । निलीयमाना वृक्षेषु हसन्ती नान्वतिष्ठत ॥ २६ ॥
அந்த அழகி ஏற்கனவே நிர்வஸ்திரமாக இருந்தாள். சிவன் தன்னை நோக்கி வருவதைக் கண்டதும் அவள் மிகுந்த வெட்கமடைந்தாள். சிரித்தபடியே மரங்களுக்குள் ஒளிந்து, ஒரே இடத்தில் நிற்கவில்லை.
Verse 27
तामन्वगच्छद् भगवान् भव: प्रमुषितेन्द्रिय: । कामस्य च वशं नीत: करेणुमिव यूथप: ॥ २७ ॥
இந்திரியங்கள் கலங்கியதால் பகவான் பவ (சிவன்) காமத்தின் வசப்பட்டு அவளைத் தொடர்ந்து சென்றார்; காமத்தால் மயங்கிய யானை பெண் யானையைத் தொடர்வதுபோல்.
Verse 28
सोऽनुव्रज्यातिवेगेन गृहीत्वानिच्छतीं स्त्रियम् । केशबन्ध उपानीय बाहुभ्यां परिषस्वजे ॥ २८ ॥
மிகுந்த வேகத்துடன் அவளைத் தொடர்ந்து சென்று, சிவன் விரும்பாத அந்தப் பெண்ணை அவளின் கூந்தல் பின்னலைப் பிடித்து அருகே இழுத்து, தன் இரு கரங்களாலும் அணைத்தார்.
Verse 29
सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥
ஆண் யானை பெண் யானையை அணைப்பதுபோல் பகவான் சிவன் அவளைத் தழுவினார்; சிதறிய கூந்தலுடன் அவள் பாம்பினைப் போல இங்கும் அங்கும் நெளிந்தாள்।
Verse 30
सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥
அரசே, உயர்ந்த அகன்ற இடுப்புடைய அவள் பரமபுருஷனின் யோகமாயைத் தோற்றம். அவள் சிவனின் அன்புத் தழுவலிலிருந்து எப்படியோ தன்னை விடுவித்து ஓடினாள்।
Verse 31
तस्यासौ पदवीं रुद्रो विष्णोरद्भुतकर्मण: । प्रत्यपद्यत कामेन वैरिणेव विनिर्जित: ॥ ३१ ॥
காமம் என்னும் பகைவனால் வெல்லப்பட்டவனைப் போல ருத்ரன், அதிசயக் கருமங்கள் செய்பவனான விஷ்ணுவின் (மோகினி ரூபத்தின்) பாதையைத் தொடர்ந்து சென்றான்।
Verse 32
तस्यानुधावतो रेतश्चस्कन्दामोघरेतस: । शुष्मिणो यूथपस्येव वासितामनुधावत: ॥ ३२ ॥
கருவுறத் தகுதியான பெண் யானையை மதம் கொண்ட ஆண் யானை பின்தொடர்வதுபோல், வலிமைமிக்க ருத்ரன் அந்த அழகியவளைத் தொடர்ந்து ஓடினான்; அவனது அமோக வீரியம் சிந்தியது।
Verse 33
यत्र यत्रापतन्मह्यां रेतस्तस्य महात्मन: । तानि रूप्यस्य हेम्नश्च क्षेत्राण्यासन्महीपते ॥ ३३ ॥
மன்னனே, அந்த மகாத்மா சிவனின் வீரியம் பூமியில் எங்கு எங்கு விழுந்ததோ, அங்கு அங்கு பின்னர் பொன்னும் வெள்ளியும் கொண்ட சுரங்கங்கள் தோன்றின।
Verse 34
सरित्सर:सु शैलेषु वनेषूपवनेषु च । यत्र क्व चासन्नृषयस्तत्र सन्निहितो हर: ॥ ३४ ॥
மோகினியைத் தொடர்ந்து பகவான் சிவன் எங்கெங்கும் சென்றார்—நதிகளும் ஏரிகளும் கரைகளில், மலைகளருகில், காடுகளிலும் தோட்டங்களிலும்; எங்கே எங்கே மகரிஷிகள் இருந்தார்களோ அங்கே அங்கே ஹரன் (சிவன்) அருகிலிருந்தார்।
Verse 35
स्कन्ने रेतसि सोऽपश्यदात्मानं देवमायया । जडीकृतं नृपश्रेष्ठ सन्न्यवर्तत कश्मलात् ॥ ३५ ॥
அரசர்களில் சிறந்த பரீக்ஷித்! சிவபெருமானின் விந்து முழுதும் சிந்தியபோது, பரமபுருஷனின் தேவமாயையால் தாம் மயங்கி ஜடம்போல் ஆனதை அவர் கண்டார். ஆகவே அந்த மோகக் கலக்கத்திலிருந்து திரும்பி, இனி மாயையைத் தொடரவில்லை।
Verse 36
अथावगतमाहात्म्य आत्मनो जगदात्मन: । अपरिज्ञेयवीर्यस्य न मेने तदुहाद्भुतम् ॥ ३६ ॥
அப்போது சிவன் தன் நிலையும், உலகாத்மனாகிய அளவிலா சக்திகளுடைய பரமபுருஷனின் மகிமையும் உணர்ந்தார். அந்த உணர்வை அடைந்தபின், விஷ்ணு தம்மீது நிகழ்த்திய அதிசய லீலை அவருக்கு எவ்வித ஆச்சரியமும் அளிக்கவில்லை।
Verse 37
तमविक्लवमव्रीडमालक्ष्य मधुसूदन: । उवाच परमप्रीतो बिभ्रत्स्वां पौरुषीं तनुम् ॥ ३७ ॥
சிவன் கலங்காமலும் வெட்கமில்லாமலும் இருப்பதைப் பார்த்த மதுசூதனன் (விஷ்ணு) மிகுந்த மகிழ்ச்சி அடைந்தான். பின்னர் அவர் தமது ஆண்மையான (மூல) வடிவத்தை ஏற்று இவ்வாறு பேசினார்।
Verse 38
श्रीभगवानुवाच दिष्टया त्वं विबुधश्रेष्ठ स्वां निष्ठामात्मना स्थित: । यन्मे स्त्रीरूपया स्वैरं मोहितोऽप्यङ्ग मायया ॥ ३८ ॥
ஸ்ரீபகவான் கூறினார்—தேவர்களில் சிறந்தவனே! என் பெண்-வடிவான சுயேச்சை மாயையால் மயங்கினாலும், நீ உன் ஆத்மவலத்தால் உன் நிஷ்டையில் நிலைத்திருந்தாய்; ஆகவே உனக்கு எல்லா மங்களமும் உண்டாகுக।
Verse 39
को नु मेऽतितरेन्मायां विषक्तस्त्वदृते पुमान् । तांस्तान्विसृजतीं भावान्दुस्तरामकृतात्मभि: ॥ ३९ ॥
ஓ பிரபு சம்போ! இந்தப் பொருட் உலகில் உம்மைத் தவிர என் மாயையை யார் கடக்க முடியும்? இంద్రிய இன்பங்களில் பற்றுடையோர் அதன் தாக்கத்தால் வெல்லப்படுகின்றனர்; இயற்கையின் ஆட்சி அடக்கமற்றோர்க்கு மிகக் கடினம்।
Verse 40
सेयं गुणमयी माया न त्वामभिभविष्यति । मया समेता कालेन कालरूपेण भागश: ॥ ४० ॥
படைப்பில் என்னுடன் இணைந்து செயல்படும், மூன்று குணங்களால் ஆன இந்த மாயை காலரூபமாகப் பகுதி பகுதியாய் வெளிப்பட்டாலும், இனி உம்மை மயக்க இயலாது।
Verse 41
श्रीशुक उवाच एवं भगवता राजन् श्रीवत्साङ्केन सत्कृत: । आमन्त्र्य तं परिक्रम्य सगण: स्वालयं ययौ ॥ ४१ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—ஓ அரசே! ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னம் தாங்கிய பரமபுருஷனால் இவ்வாறு போற்றப்பட்ட சிவபெருமான் அவரை வலம் வந்து, அனுமதி பெற்று, தம் கணங்களுடன் தம் இருப்பிடமான கைலாசத்திற்குச் சென்றார்।
Verse 42
आत्मांशभूतां तां मायां भवानीं भगवान्भव: । सम्मतामृषिमुख्यानां प्रीत्याचष्टाथ भारत ॥ ४२ ॥
ஓ பாரத வம்சத்தாரே! அப்போது மகிழ்ச்சியால் திளைத்த சிவபெருமான், எல்லா மஹரிஷிகளாலும் விஷ்ணுவின் சக்தியாகிய மாயை என ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட தம் துணை பவானியை அன்புடன் உரைத்தார்।
Verse 43
अयि व्यपश्यस्त्वमजस्य मायांपरस्य पुंस: परदेवताया: । अहं कलानामृषभोऽपि मुह्येययावशोऽन्ये किमुतास्वतन्त्रा: ॥ ४३ ॥
சிவன் கூறினார்—ஓ தேவியே! பிறப்பற்ற பரமபுருஷன், பரதேவனான அவருடைய மாயையை நீ இப்போது கண்டாய். நான் அவருடைய கலைகளில் முதன்மையானவனாக இருந்தும் அதன் வசத்தில் மயங்கினேன்; அப்படியிருக்க முழுதும் சார்ந்திருப்போர் பற்றி என்ன சொல்ல!
Verse 44
यं मामपृच्छस्त्वमुपेत्य योगात्समासहस्रान्त उपारतं वै । स एष साक्षात् पुरुष: पुराणोन यत्र कालो विशते न वेद: ॥ ४४ ॥
நான் யோக சமாதியில் ஆயிரம் ஆண்டுகள் தவம் முடித்தபோது, நீ வந்து நான் யாரைத் தியானித்தேன் என்று கேட்டாய். இதோ அவர் தான் அந்த ஆதிப் புருஷன்; அவருள் காலம் புகாது, வேதங்களும் அவரை முழுமையாக அறிய இயலாது।
Verse 45
श्रीशुक उवाच इति तेऽभिहितस्तात विक्रम: शार्ङ्गधन्वन: । सिन्धोर्निर्मथने येन धृत: पृष्ठे महाचल: ॥ ४५ ॥
ஸ்ரீசுகர் கூறினார்—அரசே! சார்ங்கதன்வன் எனப்படும் அதே பரமபகவான் தான், பாற்கடல் மத்தனத்தில் மகாபர்வதத்தைத் தன் முதுகில் தாங்கினார். அவருடைய வீரத்தை நான் உனக்குச் சொன்னேன்।
Verse 46
एतन्मुहु: कीर्तयतोऽनुशृण्वतो न रिष्यते जातु समुद्यम: क्वचित् । यदुत्तमश्लोकगुणानुवर्णनं समस्तसंसारपरिश्रमापहम् ॥ ४६ ॥
இந்தக் கதையை மீண்டும் மீண்டும் கீர்த்திப்பவனுக்கும், பக்தியுடன் கேட்பவனுக்கும் முயற்சி ஒருபோதும் வீணாகாது. உத்தமச்லோகனான பகவானின் குணங்களைப் பாடுதல் உலகச் சுழற்சியின் எல்லா துன்பச் சுமைகளையும் அகற்றும்.
Verse 47
असदविषयमङ्घ्रिं भावगम्यं प्रपन्ना- नमृतममरवर्यानाशयत् सिन्धुमथ्यम् । कपटयुवतिवेषो मोहयन्य: सुरारीं- स्तमहमुपसृतानां कामपूरं नतोऽस्मि ॥ ४७ ॥
அசத் விஷயங்களைத் தாண்டியதும், பக்தி-பாவத்தால் மட்டுமே அடையத்தக்கதுமான அவருடைய திருவடிகளைச் சரணடைந்தோர்க்கு, பாற்கடல் மத்தனத்தில் தோன்றிய அமிர்தத்தை தேவர்களாகிய பக்தர்களுக்கு அவர் வழங்கினார். இளம்பெண் வேடம் கொண்டு அசுரர்களை மயக்கிய, சரணடைந்தோரின் விருப்பங்களை நிறைவேற்றும் அந்த பரமபகவானுக்கு நான் வணங்குகிறேன்।
Frequently Asked Questions
Śiva’s request is framed as wonder and theological inquiry: Mohinī is not ordinary beauty but Viṣṇu’s yoga-māyā that accomplished an impossible task—bewildering the asuras and securing amṛta for the devas. Śiva’s desire to witness it highlights that even the greatest devas seek direct darśana of the Lord’s līlā-śakti, and it sets up a teaching moment about māyā’s supremacy under Bhagavān.
The chapter’s point is not Śiva’s “weakness” but Viṣṇu’s limitless potency. Māyā here is explicitly the Lord’s own yoga-māyā; it can overwhelm even elevated beings when the Lord chooses to demonstrate His sovereignty. Śiva’s restoration of composure and his lack of shame underscore his greatness, while the incident establishes that no one surpasses the Lord’s illusory energy without His grace.
Śiva identifies Viṣṇu as Parameśvara beyond material change, the source of manifestation and dissolution, and the inner knower present like air within all beings. He also integrates multiple darśanas—showing how various schools partially apprehend the Supreme—while affirming Bhagavān as the complete reality. This culminates in rejecting a simplistic ‘Brahman true, world false’ reading by asserting the world’s dependence as an effect of the Lord’s real qualities.
Within Purāṇic symbolism, the detail functions as a cosmological etiological note (explaining origins of substances) and as a theological marker: even what is involuntarily emitted by a mahādeva is potent and consequential. It also emphasizes the extraordinary intensity of the Lord’s māyā-display, while keeping the narrative’s focus on Viṣṇu’s supremacy and Śiva’s eventual self-mastery.
The chapter uses sensual description to demonstrate the binding force of kāma under māyā, even for the exalted, thereby warning conditioned beings against complacency. Its resolution is explicitly devotional: recognition of the Lord’s śakti, humility before māyā, and the prescription of śravaṇa-kīrtana as the means to destroy suffering and re-center the mind on Bhagavān rather than sense objects.