Shloka 108

दुर्वासाशापः, क्षीरसागरमन्थनम्, श्रीः (लक्ष्मी) उद्भवः तथा श्रीस्तुतिः

Devanagari script

ततः पपुः सुरगणाः शक्राद्यास् तत् तदामृतम् उद्यतायुधनिस्त्रिंशा दैत्यास् तांश् च समभ्ययुः

Transliteration

tataḥ papuḥ suragaṇāḥ śakrādyās tat tadāmṛtam udyatāyudhanistriṃśā daityās tāṃś ca samabhyayuḥ

Translation

ततः पपुः सुरगणाः शक्राद्यास् तत् तदामृतम् । उद्यतायुधनिस्त्रिंशा दैत्यास् तांश् च समभ्ययुः ॥

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषणम्; Indeclinable ‘then’

• पपुः: drank
• पपुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada; 3rd person plural

• सुरगणाः: hosts of gods
• सुरगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सुराणां गणाः’ (षष्ठी-तत्पुरुष); Masculine, Nominative, Plural

• शक्राद्याः: Indra and others
• शक्राद्याः: Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शक्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘शक्रः आदिः येषाम्’ (बहुव्रीह्यर्थेऽपि प्रायः); here: ‘Indra and others’; Masculine, Nominative, Plural

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अमृतम् इत्यस्य निर्देशः; Neuter, Accusative, Singular

• तदामृतम्: that nectar
• तदामृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् + अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तत् अमृतम्’ इति समानाधिकरण-कर्मधारय; Neuter, Accusative, Singular

• उद्यतायुधनिस्त्रिंशाः: with weapons and swords raised
• उद्यतायुधनिस्त्रिंशाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्यत + आयुध + निस्त्रिंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; दैत्याः इति विशेषणम्; ‘उद्यताः आयुधानि निस्त्रिंशाश्च येषाम्’ (समाहार-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थ-प्रयोग); Masculine, Nominative, Plural

• दैत्याः: Daityas
• दैत्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; सुरगणान्/देवान् इत्यर्थे; Masculine, Accusative, Plural

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• समभ्ययुः: rushed upon, attacked
• समभ्ययुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada; 3rd person plural

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Characters & Entities

• Indra (Śakra)
• Devas (Suras)
• Daityas
• Amṛta (nectar of immortality)

FAQs

What is the significance of amṛta in the Vishnu Purana’s Samudra Manthana episode?

In this verse, amṛta marks the turning point where the Devas regain strength and legitimacy, symbolizing the restoration of cosmic order and rightful sovereignty after the ocean-churning.

How does Sage Parāśara frame the Deva–Daitya conflict in this context?

Parāśara narrates it as an immediate consequence of amṛta’s acquisition: the Devas secure the nectar, and the Daityas respond with armed aggression—showing how power, when tied to dharma, becomes the battleground for cosmic balance.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when not named in the verse, the episode belongs to Vishnu’s overarching governance of dharma: the distribution and protection of amṛta ultimately serve the divine preservation of the universe under Vishnu as the Supreme Reality.