Adhyaya 60: The Second Sin-Destroying Hymn (Pāpaśamana Stava) and the Syncretic Praise of Hari-Hara

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे एकोनषष्टितमो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच नमस्ते ऽस्तु जगन्नाथ देवदेवं नमो ऽस्तु ते वासुदेव नमस्ते ऽस्तु बहुरूप नमो ऽस्तु ते

इति श्रीवामनपुराणे एकोनषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। पुलस्त्य उवाच— नमस्तेऽस्तु जगन्नाथ, देवदेवं नमोऽस्तु ते। वासुदेव नमस्तेऽस्तु, बहुरूप नमोऽस्तु ते॥

Verse 2

एकशृङ्ग नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं वृषाकपे श्रीनिवास नमस्ते ऽस्तु नमस्ते भूतभावन

["Vishnu", "Shiva"]

Verse 4

यज्ञध्वज नमस्तुभ्यं धर्मध्वज नमो ऽस्तु ते तालध्वज नमस्ते ऽस्तु नमस्ते गरुहध्वज

["Avantiviṣaya", "Avanti", "Viṣṇu prasāda", "duṣpraveśa", "mahāsura", "tīrtha protection"]

Verse 6

कृतावर्तद महावर्त महादेव नमो ऽस्तु ते अनाद्याद्यन्त मध्यान्त नमस्ते पद्मजप्रिय

नमोऽस्तु ते महादेव कृतावर्तद महावर्त। अनाद्याद्यन्तमध्यान्त नमस्ते पद्मजप्रिय॥

Verse 7

पुरञ्जय नमस्तुभ्यं शत्रुञ्जय नमो ऽस्तु ते शुभञ्जय नमस्ते ऽस्तु नमस्ते ऽस्तु धनञ्जय

["yajñadīkṣā", "Śukrācārya", "Bhārgava", "Bali mahāyajña", "Vāmana Purāṇa Adhyāya 62"]

Verse 13

आर्चिषेण महासेन नमस्ते ऽस्तु पुरुष्टुत वहुकल्प महाकल्प नमस्ते कल्पनामुख

Salutations to You—O Ārciṣeṇa, O Mahāsena—praised by many men. O You of many kalpas, O Great Kalpa; salutations to You, the very source/front (mukha) of the kalpas.

Verse None explicitly mentioned in this verse (no rivers, lakes, forests, or tīrthas named)

59

{"syncretic_content": false, "primary_deity": null, "secondary_deities": [], "hari_hara_unity": null, "shakti_presence": null, "theological_tradition": "syncretic"}

Verse 25

मूलं ते ब्राह्मणा ब्रह्मन् स्कन्धस्ते क्षत्रियोर्दिशः नाभ्या ह्यभूदन्तरिक्षं शशाङ्को मनसस्तव

मूलं ते ब्राह्मणा ब्रह्मन् स्कन्धस्ते क्षत्रियोर्दिशः। नाभ्या ह्यभूदन्तरिक्षं शशाङ्को मनसस्तव॥

Verse 33

नमस्ते यज्ञपुरुष यज्ञभागभुजे नमः नमः सहस्रधाराय शतधाराय ते नमः

["Sacred geography catalog (sthāna enumeration)", "Many-formed manifestation (bahurūpavān)", "Authority of narration (kathā)", "Tīrtha-mahātmya logic within narrative"]

Verse 59 iti śrīvāmanapurāṇe dviṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ śrībhagavānuvāca ādyaṃ mātsyaṃ mahadrupaṃ saṃsthitaṃ mānase hrade sarvapāpakṣayakaraṃ kīrtanasparśanādibhiḥ

होता होमश्च हव्यं च हूयमानश्चहव्यावाट् पाता पोता च पुतश्च पावनीयश्च ॐ नमः

{"bhagavata_parallel": "Bhāgavata Purāṇa 8.24 (Matsya avatāra; protective, vast form) and general tīrtha/darśana-kīrtana purificatory motifs across Skandhas", "vishnu_purana_parallel": "Viṣṇu Purāṇa 1.4–1.5 (Matsya narrative context)", "ramayana_connection": null, "mahabharata_echo": "Mahābhārata, Vana-parvan tīrtha-yātrā sections (tīrtha-mahima; pāpa-kṣaya by darśana)", "other_puranas": ["Padma Purāṇa (tīrtha-mahātmya traditions)", "Skanda Purāṇa (tīrtha-khaṇḍas; darśana-kīrtana merit)"], "vedic_reference": "Ṛgveda 1.154 (Viṣṇu’s strides as a paradigm for sacred presence; thematic echo via later Trivikrama theology)"}

Verse 39

स्रुक्स्रुवौ परधामासि कपालोलूखलो ऽरणिः यज्ञपात्राणेयस्त्वमेकधा बहुधा त्रिधा

स्रुक्स्रुवौ परधामासि, कपालोलूखलोऽरणिः। यज्ञपात्राणि यस्त्वं—एकधा बहुधा त्रिधा॥

Verse 46

अश्ववक्त्रो महामेधाः शंभुः शक्रः प्रभञ्जनः मित्रावरुणमूर्तिस्त्वममूर्तिरनघः परः

You are horse-faced and of great intelligence; you are Śambhu, Śakra (Indra), and Prabhañjana (the Wind). You are embodied as Mitra and Varuṇa—yet you are also formless, stainless, and supreme.

Verse 50

केशवस्याग्रतो गत्वा स्नात्वा तीर्थे सितोदके उपशान्तस्तथा जातो रुद्रः पापवशात् ततः

केशवस्याग्रतो गत्वा स्नात्वा तीर्थे सितोदके। उपशान्तस्तथा जातो रुद्रः पापवशात्ततः॥

Verse 51

एतत् पवित्रं त्रिपुरध्नभाषितं पठन् नरो विष्णुपरो महर्षे विमुक्तपापो ह्युपशान्तमूर्ति संपूज्यते देववरैः प्रसिद्धैः

हे महर्षे, त्रिपुरध्ना भाषितं एतत् पवित्रं स्तवं यः विष्णुपरः नरः पठति, स विमुक्तपापः उपशान्तमूर्तिः भवति, प्रसिद्धैः देववरैः संपूज्यते च।