Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 36
Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī
Devanagari script
तमभ्येत्य महात्मानो गन्धर्वाः कामरूपिणः सिषिचुर्वारिणाभ्येत्य लब्धसंज्ञो ऽभवत् क्षणात्
Transliteration
tamabhyetya mahātmāno gandharvāḥ kāmarūpiṇaḥ siṣicurvāriṇābhyetya labdhasaṃjño 'bhavat kṣaṇāt
Translation
तमभ्येत्य महात्मानो गन्धर्वाः कामरूपिणः । वारिणा तं सिषिचुस्ते, स च क्षणादेव लब्धसंज्ञोऽभवत् ॥
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
अभ्येत्यhaving approached
अभ्येत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअभि-इ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having approached’
महात्मानःgreat-souled ones
महात्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समास: महत् + आत्मन् (कर्मधारय)
गन्धर्वाःGandharvas
गन्धर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कामरूपिणःable to assume forms at will
कामरूपिणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकामरूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; समास: काम + रूपिन् (तत्पुरुष)
सिषिचुःthey sprinkled/poured
सिषिचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वारिणाwith water
वारिणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
अभ्येत्यhaving come near
अभ्येत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअभि-इ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having approached’ (repeated)
लब्धसंज्ञःhaving regained consciousness
लब्धसंज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलब्धसंज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समास: लब्धा + संज्ञा (तत्पुरुष)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्षणात्in a moment
क्षणात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/काल-निर्देश), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘within a moment’
Speakers
Narrative voice within the Purāṇic dialogue frame (traditionally Pulastya → Nārada at the macro-level)
Primary Deities
Gandharvas (celestial class of beings)
Key ThemesDivine/celestial interventionRestoration (saṃjñā-lābha) after delusionKāmarūpa (protean forms) as a Purāṇic motif
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }