Shloka 7
Dietary Rules & Purification — Dietary Rules, Purification (Śauca), and the Duties of the Householder and Forest-Dweller
Devanagari script
नागदन्तास्थिशृङ्गाणां तक्षणाच्छुद्धिरिष्यते पुनः पाकेन भाण्डानां मृन्मयानां च मेध्यता
Transliteration
nāgadantāsthiśṛṅgāṇāṃ takṣaṇācchuddhiriṣyate punaḥ pākena bhāṇḍānāṃ mṛnmayānāṃ ca medhyatā
Translation
नागदन्तास्थिशृङ्गाणां तक्षणात् शुद्धिरिष्यते; मृन्मयानां भाण्डानां तु पुनः पाकेन मेध्यता।
Word by Word
नाग-दन्त-अस्थि-शृङ्गाणाम्of elephant-teeth (ivory), bones, and horns
नाग-दन्त-अस्थि-शृङ्गाणाम्:
Sambandha (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootनाग + दन्त + अस्थि + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (समाहार), षष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; द्वन्द्व (ivory/elephant-teeth, bones, horns)
तक्षणात्by scraping/cutting
तक्षणात्:
Karana (करण/Means; expressed by ablative)
TypeNoun
Rootतक्षण (प्रातिपदिक; √तक्ष् धातु-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative: 'by/from scraping/cutting')
शुद्धिःpurification
शुद्धिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
इष्यतेis prescribed
इष्यते:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; 'is prescribed/accepted'
पुनःagain/further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थ (again/further)
पाकेनby cooking/baking
पाकेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; करण
भाण्डानाम्of vessels/pots
भाण्डानाम्:
Sambandha (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभाण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन
मृन्-मयानाम्of earthen (ones)
मृन्-मयानाम्:
Sambandha (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootमृद्/मृन् + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (made of clay); षष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; विशेषण (earthen)
चand
च:
Sambandha (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मेध्यताpurity/fitness for ritual
मेध्यता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमेध्यता (प्रातिपदिक; मेध्य + ता)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
Speakers
Not stated in the provided excerpt (commonly framed as Pulastya → Nārada in this Purāṇabut not asserted here)
Key Themes
Vrata/RitualsDharmaShauca (Purity rules)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }