Adhyaya 4

अध्यायेऽस्मिन् द्विधा प्रवृत्तिः। प्रथमं नारदः श्रवणेन तृप्तोऽपि भगवतः पूर्वां परां च मूर्तिं द्रष्टुमिच्छति। नारायणः प्रत्याह—सा मूर्तिर्न दानयज्ञवेदकर्मतपःप्रभृतिभिः केवलैर्लभ्या, किन्तु अनन्यभक्तानामेव दृश्यते। अनन्यभक्त्या, ज्ञानवैराग्येन, स्वधर्मनिष्ठया च नारदः योग्य इति प्रशस्य, क्षीरसागरस्योत्तरतोऽन्तःश्वेतद्वीपं गन्तुमादेशयति। द्वितीयं स्कन्दः नारदस्य योगगमनं वर्णयति—क्षीरसागरस्योत्तरदिशि तेजोमयं श्वेतद्वीपं, शुभवृक्षैः, उपवनैः, सरिद्भिः, पद्मैः, पक्षिभिः, मृगैश्च समृद्धम्। तत्र वासिनो मुक्ताः, निष्पापाः, सुरभयः, नित्ययौवनवन्तः, शुभलक्षणचिह्निताः, कदाचिद्द्विभुजाः कदाचित्चतुर्भुजाः, षडूर्मिवर्जिताः, कालभयातीताश्च। सावर्णिः पृच्छति—एते कथं जायन्ते, कः चेषां भावः? स्कन्दः कथयति—एते ‘अक्षराः’ पुरुषाः, पूर्वकल्पेषु एकाग्रवासुदेवसेवया ब्रह्मभावं प्राप्ताः, कालमायातीताः, प्रलयेऽक्षरधाम्नि पुनरावर्तन्ते। ये तु मायया क्षरभावेन जाताः, तेऽपि अहिंसा-तपः-स्वधर्मपालन-वैराग्य-ज्ञान-वासुदेवमहिमबोध-नित्यभक्ति-महद्सङ्ग-मोक्षसिद्ध्यनपेक्षा-हरिजन्मकर्मश्रवणकीर्तनपरस्परसेवनैः तादृशत्वं प्राप्नुवन्ति। अन्ते मनुष्याणामपि तदवस्थाप्राप्तिं दर्शयितुं विस्तीर्णा पुराणकथा प्रतिज्ञायते।