Adhyaya 30

स्कन्दः कथयति—वासुदेवपूजाविधिं श्रुत्वा नारदः साधनसिद्धिं कामयमानः परं गुरुमपृच्छत्—मनः कथं निगृह्यते? विद्वद्भिरपि दुर्निग्रहं मनः, तस्य वशे कृते एव पूजाफलसिद्धिरिति स स्वीकृतवान्। श्रीनारायणः प्रत्युवाच—देहिनां मन एव प्रमुखः शत्रुः; तस्य निर्दोषः शमनोपायो विष्णुध्यानाभ्यासः, वैराग्येन नियमेन च समर्थितः। ततः अष्टाङ्गयोगस्य सङ्ग्रहं प्रददौ—यम-नियम-आसन-प्राणायाम-प्रत्याहार-धारणा-ध्यान-समाधयः। पञ्च यमान् पञ्च च नियमान् निरूपयति, नियमेṣu विष्णुपूजनस्य विशेषं दर्शयन्। प्रत्येकाङ्गस्य लक्षणं, श्वासस्य स्थैर्यं, इन्द्रियनिग्रहः च विस्तरेणोक्तम्। अन्ते मोक्षोपायं योगिनः देहत्यागक्रमं वर्णयति—प्राणस्य अन्तःस्थानान्तरगमनम्, द्वाराणां संवरणम्, ब्रह्मरन्ध्रप्राप्तिः, मायाजनितवासना-परित्यागः, एकाग्रवासुदेवस्मरणेन देहात् निष्क्रम्य श्रीकृष्णस्य दिव्यधामप्राप्तिः। एष संक्षिप्तं योगशास्त्रसारमिति निगद्य, स्वमनः जित्वा निरन्तरं वासुदेवपूजनं कर्तव्यमिति उपदिशति।