Adhyaya 25

अध्यायेऽस्मिन् श्रीनारायणः मुनिं प्रति वैराग्यस्य लक्षणं निरूपयति—नश्वरविषयेषु दीर्घकालं निरपेक्षता, यत् प्रत्यक्षानुमानागमप्रमाणैः सिद्धं भवति, यतः सशर्तरूपाणां विश्वसनीयता नास्ति। ततः कालप्रेरितं प्रलयचतुष्टयं व्यवस्थितं वर्ण्यते—(१) देहपरिवर्तनदुःखावृत्त्यादिषु दृश्यः नित्यः क्षयः, (२) ब्रह्मणो दिनरात्रिचक्रे निबद्धो नैमित्तिकप्रलयः, चतुर्दशमन्वन्तरक्रमः, लोकशोषणं, वैश्वानराग्निः, अनन्तरं जलप्लावनं च, (३) प्राकृतप्रलये भूतानां करणानां च क्रमशः प्रकृतौ लयः, (४) आत्यन्तिकप्रलये मायापुरुषकालादीनां क्षयेऽक्षरे लयः, अवशिष्यते केवलो भगवान् एकः। एवं नश्वरतां विश्वसंहृतिं च स्थापयित्वा, उपदेशः साधनपरः भवति—वासुदेवे एकान्तभक्तिः परिभाष्यते, नवधा भक्तिः (श्रवणादि) निर्दिश्यते, मोक्षाभिमुखः ‘एकान्तिकधर्मः’ सर्वोत्तम इति प्रशस्यते। अन्ते वासुदेवनाम्नः महिमा दृढतया प्रतिपाद्यते—अशुद्धोच्चारणेऽपि नामस्मरणं तारकं फलप्रदं च इति।