Adhyaya 20

अध्यायः २० आरभ्यते यत्र नारदः भगवता अनुमोदितं “एकान्त”धर्मं पृच्छति—येन वासुदेवः सर्वदा तुष्यति। श्रीनारायणः नारदस्य शुद्धाशयं प्रशंसन् एतदुपदेशं सनातनं मन्यते, एकान्तिकधर्मं च ईश्वरस्य (लक्ष्मीसहितस्य) अनन्यभक्तिरूपं निर्दिशति, यः स्वधर्म-ज्ञान-वैराग्यैः समर्थ्यते। ततः नारदः स्वधर्मस्य लक्षणानि तथा तदनुगतान् नियमांश्च पृच्छति, नारायणं सर्वशास्त्रमूलं स्वीकृत्य। अथ धर्मः द्विधा निरूप्यते—(१) सर्वमानवानां साधारणगुणाः: अहिंसा, अद्वेषः, सत्यं, तपः, अन्तर्बाह्यशौचं, अस्तेयम्, इन्द्रियनिग्रहः, मद्यादिदोषवर्जनं, एकादश्यां यमैः सह उपवासः, हरेर्जन्मोत्सवादिपर्वानुष्ठानम्, आर्जवम्, सत्सेवा, अन्नवितरणं, भक्तिश्च। (२) वर्णविशेषधर्माः—ब्राह्मण-क्षत्रिय-वैश्य-शूद्राणां कर्म, जीविकानियमाः, आपद्धर्मश्च। सत्सङ्गः मोक्षदः इति प्रतिपाद्यते, दुष्टसङ्गवर्जनं च; साधु-ब्राह्मण-गोवधादिदोषानां महाफलदोषौ कथ्येते, ते च तीर्थवत् पावनमूल्यस्थानानि इति दर्श्यते। अन्ते आश्रमधर्मप्रवेशस्य संकेतः क्रियते।