Adhyaya 4
Vishnu KhandaAyodhya MahatmyaAdhyaya 4

Adhyaya 4

अध्यायेऽस्मिन् त्रयः प्रसङ्गाः सुसम्बद्धाः प्रदर्श्यन्ते। प्रथमं अगस्त्यः कथयति—धर्मो वेदवेदाङ्गविद्, स्वधर्मनिष्ठश्च, तीर्थयात्रां कृत्वा अयोध्यायाः अतुल्यां पावनतां दृष्ट्वा विस्मितः सन् भक्त्युत्कर्षेण नगरं तीर्थरूपं च स्तौति। ततः पीतवासाः हरिः प्रादुर्भवति, धर्मश्च क्षीराब्धिवास-योगनिद्रा-शार्ङ्गिन्-चक्रिन्-आदिभिः नामभिः विस्तीर्णं स्तोत्रं करोति। हरिः प्रसन्नः वरं ददाति, फलश्रुतिं च वदति—नित्यस्तवेन इष्टसिद्धिः स्थिरसमृद्धिश्च भवति। धर्मः देवस्य “धर्महरि” इति प्रतिष्ठां याचते; सरयू-स्नान-दर्शन-स्मरणैः शुद्धिः, मोक्षश्च, तत्र कृतानि कर्माणि “अक्षय” इति प्रतिपाद्यन्ते। ततः प्रायश्चित्तविधानं प्रवर्तते—अज्ञानतः ज्ञानतः वा कृतदोषे, बाधया परिस्थित्या वा नित्यकर्मलोपे, यथाशक्ति सावधानं प्रायश्चित्तं कर्तव्यम्; आषाढशुक्लैकादश्यां वार्षिकी यात्रा अपि निर्दिश्यते। अन्ते दक्षिणदिशि सुवर्णस्थानस्य उत्पत्तिकथा—कुबेरकृतसुवर्णवृष्टिः—प्रवर्तते। व्यासस्य प्रश्नानन्तरं अगस्त्यः रघोः दिग्विजयं, विश्वजितयज्ञे सर्वस्वदानं, गुरुदक्षिणार्थं कौत्सस्य महत्सुवर्णयाचनं, दानात् शून्यस्यापि रघोः धनार्जनसंकल्पं, कुबेरस्य सुवर्णवृष्ट्या सुवर्णनिधेः प्रकाशनं च वर्णयति। कौत्सः राजानं आशीर्भिः अनुगृह्य तं देशं पापनाशकतीर्थं करोति; वैशाखशुक्लद्वादश्यां वार्षिकी यात्रां, तत्र स्नानदानयोः लक्ष्मीजनकत्वं च निर्दिशति।

Shlokas

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तस्माच्चंद्रहरिस्थानादाग्नेय्यां दिशि संस्थितः । देवो धर्महरिर्न्नाम कलिकल्मषनाशकः

अगस्त्य उवाच—तस्माच्चन्द्रहरिस्थानादाग्नेय्यां दिशि संस्थितः। देवो धर्महरिर्नाम कलिकल्मषनाशकः॥

Verse 2

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः स्वकर्मपरिनिष्ठितः । पुरा समागतो धर्मस्तीर्थयात्राचिकीर्षया

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः स्वकर्मपरिनिष्ठितः। पुरा समागतो धर्मस्तीर्थयात्राचिकीर्षया॥

Verse 3

आगत्य च चकारोच्चैर्यात्रां तत्रादरेण सः । दृष्ट्वा माहात्म्यमतुलमयोध्यायाः सविस्मयः

आगत्य च चकारोच्चैर्यात्रां तत्रादरेण सः। दृष्ट्वा माहात्म्यमतुलमयोध्यायाः सविस्मयः॥

Verse 4

विधाय स्वभुजावूर्ध्वौ विप्रोऽवोचन्मुदान्वितः । अहो रम्यमिदं तीर्थमहो माहात्म्यमुत्तमम्

विधाय स्वभुजावूर्ध्वौ विप्रोऽवोचन्मुदान्वितः। अहो रम्यमिदं तीर्थमहो माहात्म्यमुत्तमम्॥

Verse 5

अयोध्यासदृशी कापि दृश्यते नापरा पुरी । या न स्पृशति वसुधां विष्णुचक्रस्थिताऽनिशम्

अयोध्यासदृशी कापि नान्या पुरी दृश्यते; या वसुधां न स्पृशति, विष्णुचक्रे नित्यं स्थिताऽनिशम्।

Verse 6

यस्यां स्थितो हरिः साक्षात्सेयं केनोपमीयते । अहो तीर्थानि सर्वाणि विष्णुलोकप्रदानि वै

यस्यां हरिः साक्षादेव स्थितः, सेयं केनोपमीयते? अहो, तीर्थानि सर्वाणि विष्णुलोकप्रदानि वै।

Verse 7

अहो विष्णुरहो तीर्थमयोध्याऽहो महापुरी । अहो माहात्म्यमतुलं किं न श्लाघ्यमिहास्थितम्

अहो विष्णुरहो तीर्थमयोध्याऽहो महापुरी; अहो माहात्म्यमतुलं, किं न श्लाघ्यमिहास्थितम्?

Verse 8

इत्युक्त्वा तत्र बहुशो ननर्त प्रमदाकुलः । धर्मो माहात्म्यमालोक्य अयोध्याया विशेषतः

इत्युक्त्वा तत्र बहुशो ननर्त प्रमदाकुलः; धर्मो माहात्म्यमालोक्य अयोध्याया विशेषतः।

Verse 9

तं तथा नर्तमानं वै धर्मं दृष्ट्वा कृपान्वितः । आविर्बभूव भगवान्पीतवासा हरिः स्वयम् । तं प्रणम्य च धर्मोऽथ तुष्टाव हरिमादरात्

तं तथा नर्तमानं धर्मं दृष्ट्वा कृपान्वितः; आविर्बभूव भगवान् पीतवासा हरिः स्वयम्। तं प्रणम्य च धर्मोऽथ तुष्टाव हरिमादरात्।

Verse 10

धर्म उवाच । नमः क्षीराब्धिवासाय नमः पर्यंकशायिने । नमः शंकरसंस्पृष्टदिव्यपादाय विष्णवे

धर्म उवाच । नमः क्षीराब्धिवासाय नमः पर्यङ्कशायिने । नमः शङ्कर-संस्पृष्ट-दिव्यपादाय विष्णवे ॥

Verse 11

भक्त्यार्च्चितसुपादाय नमोऽजादिप्रियाय ते । शुभांगाय सुनेत्राय माधवाय नमो नमः

भक्त्यार्चित-सुपादाय नमोऽजादि-प्रियाय ते । शुभाङ्गाय सुनेत्राय माधवाय नमो नमः ॥

Verse 12

नमोऽरविन्दपादाय पद्मनाभाय वै नमः । नमः क्षीराब्धिकल्लोलस्पृष्टगात्राय शार्ङ्गिणे

नमोऽरविन्दपादाय पद्मनाभाय वै नमः । नमः क्षीराब्धि-कल्लोल-स्पृष्ट-गात्राय शार्ङ्गिणे ॥

Verse 13

ॐ नमो योगनिद्राय योगर्क्षैर्भावितात्मने । तार्क्ष्यासनाय देवाय गोविन्दाय नमोनमः

ॐ नमो योगनिद्राय योगऋष्यैर्भावितात्मने । तार्क्ष्यासनाय देवाय गोविन्दाय नमो नमः ॥

Verse 14

सुकेशाय सुनासाय सुललाटाय चक्रिणे । सुवस्त्राय सुवर्णाय श्रीधराय नमोनमः

सुकेशाय सुनासाय सुललाटाय चक्रिणे । सुवस्त्राय सुवर्णाय श्रीधराय नमो नमः ॥

Verse 15

सुबाहवे नमस्तुभ्यं चारुजंघाय ते नमः । सुवासाय सुदिव्याय सुविद्याय गदाभृते

सुबाहवे नमस्तुभ्यं चारुजङ्घाय ते नमः । सुवासाय सुदिव्याय सुविद्याय गदाभृते ॥

Verse 16

केशवाय च शांताय वामनाय नमोनमः । धर्मप्रियाय देवाय नमस्ते पीतवाससे

केशवाय च शान्ताय वामनाय नमो नमः । धर्मप्रियाय देवाय नमस्ते पीतवाससे ॥

Verse 17

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतो जगन्नाथो धर्मेण श्रीपतिर्मुदा । उवाच स हृषीकेशः प्रीतो धर्ममुदारधीः

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतो जगन्नाथो धर्मेण श्रीपतिर्मुदा । उवाच स हृषीकेशः प्रीतो धर्ममुदारधीः ॥

Verse 18

श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽहं भवतो धर्म स्तोत्रेणानेन सुव्रत । वरं वरय धर्मज्ञ यस्ते स्यान्मनसः प्रियः

श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽहं भवतो धर्म स्तोत्रेणानेन सुव्रत । वरं वरय धर्मज्ञ यस्ते स्यान्मनसः प्रियः ॥

Verse 19

स्तोत्रेणानेन यः स्तौति मानवो मामतन्द्रितः । सर्वान्कामानवाप्नोति पूजितः श्रीयुतःसदा

स्तोत्रेणानेन यः स्तौति मानवो मामतन्द्रितः । सर्वान्कामानवाप्नोति पूजितः श्रीयुतः सदा ॥

Verse 20

धर्म उवाच । यदि तुष्टोसि भगवन्देवदेव जगत्पते । त्वामहं स्थापयाम्यत्र निजनाम्ना जगद्गुरो

धर्म उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन् देवदेव जगत्पते । तर्ह्यहं त्वामिह स्थापयामि निजनाम्ना जगद्गुरो ॥

Verse 21

अगस्त्य उवाच । एवमस्त्विति संप्रोच्याभवद्धर्महरिर्विभुः । स्मरणादेव मुच्येत नरो धर्महरेर्विभोः

अगस्त्य उवाच । एवमस्त्विति संप्रोच्याभवद्धर्महरिर्विभुः । स्मरणादेव मुच्येत नरो धर्महरेर्विभोः ॥

Verse 22

सरयूसलिले स्नात्वा सुचिंताकुलमानसः । देवं धर्महरिं पश्येत्सर्वपापैः प्रमुच्यते

सरयूसलिले स्नात्वा सुचिन्ताकुलमानसः । देवं धर्महरिं पश्येत् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

Verse 23

अत्र दानं तथा होमं जपो ब्राह्मणभोजनम् । सर्वमक्षयतां याति विष्णुलोके निवासकृत्

अत्र दानं तथा होमं जपो ब्राह्मणभोजनम् । सर्वमक्षयतां याति विष्णुलोके निवासकृत् ॥

Verse 24

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्किंचिद्दुष्कृतं भवेत् । प्रायश्चित्तं विधातव्यं तन्नाशाय प्रयत्नतः

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्किञ्चिद्दुष्कृतं भवेत् । प्रायश्चित्तं विधातव्यं तन्नाशाय प्रयत्नतः ॥

Verse 25

प्रायश्चित्तेन विधिना पापं तस्य प्रणश्यति । तस्मादत्र प्रकर्त्तव्यं प्रायश्चित्तं विधानतः

विधिवत्कृतप्रायश्चित्तेन तस्य पापं विनश्यति । अतः अत्र विधानतः प्रायश्चित्तं कर्तव्यम् ॥

Verse 26

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि राजादेर्निग्रहात्तथा । नित्यकर्मनिवृत्तिः स्याद्यस्य पुंसोऽवशात्मनः । तेनाप्यत्र विधातव्यं प्रायश्चित्तं प्रयत्नतः

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि राजादिनिग्रहात्तथा । अवशात्मनः पुंसो यद्य् नित्यकर्मनिवृत्तिः स्यात् । तेनाप्यत्र प्रयत्नतः प्रायश्चित्तं विधातव्यम् ॥

Verse 27

अत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुर्वसति सादरः । तस्माद्वर्णयितुं शक्यो महिमा न हि मानवैः

अत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुः सादरं वसति । तस्मादस्य महिमा मानवैः वर्णयितुं न शक्यते ॥

Verse 28

आषाढे शुक्ल पक्षस्य एकादश्यां द्विजोत्तम । तस्य सांवत्सरी यात्रा कर्तव्या तु विधानतः

आषाढस्य शुक्लपक्षे एकादश्यां द्विजोत्तम । तस्य सांवत्सरी यात्रा विधानतः कर्तव्या ॥

Verse 29

स्वर्गद्वारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्महरिं विभुम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके वसेत्सदा

स्वर्गद्वारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्महरिं विभुम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके वसेत्सदा ॥

Verse 30

तस्माद्दक्षिणदिग्भागे स्वर्णस्य खनिरुत्तमा । यत्र चक्रे स्वर्णवृष्टिं कुबेरो रघुजाद्भयात्

तस्मात् दक्षिणदिग्भागे स्वर्णस्य खनिरुत्तमा । यत्र रघुजाद्भयात् कुबेरः स्वर्णवृष्टिं चकार ॥

Verse 31

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वज्ञ स्वर्णवृष्टिरभूत्कथम् । कुबेरस्य कथं भीतिरुत्पन्ना रघुभूपतेः

व्यास उवाच । भगवन् ब्रूहि तत्त्वज्ञ स्वर्णवृष्टिरभूत् कथम् । कुबेरस्य कथं भीतिरुत्पन्ना रघुभूपतेः ॥

Verse 32

एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मम सुव्रत । श्रुत्वा कथारहस्यानि न तृप्यति मनो मम

एतत् सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान् मम सुव्रत । श्रुत्वा कथारहस्यानि न तृप्यति मनो मम ॥

Verse 33

अगस्त्य उवाच । शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि स्वर्णस्योत्पत्तिमुत्तमाम् । यस्य श्रवणतो नृणां जायते विस्मयो महान्

अगस्त्य उवाच । शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि स्वर्णस्योत्पत्तिमुत्तमाम् । यस्य श्रवणतो नृणां जायते विस्मयो महान् ॥

Verse 34

आसीत्पुरा रघुपतिरिक्ष्वाकुकुलवर्द्धनः । रघुर्निजभुजोदारवीर्यशासितभूतलः

आसीत् पुरा रघुपतिरिक्ष्वाकुकुलवर्द्धनः । रघुर्निजभुजोदारवीर्यशासितभूतलः ॥

Verse 35

प्रतापतापितारातिवर्गव्याख्यातसद्यशाः । प्रजाः पालयता सम्यक्तेननीतिमता सता

प्रतापेन तापितारातिवर्गैरेव व्याख्यातसद्यशाः। स नीतिमान् सतः सम्यक् प्रजाः पालयामास॥

Verse 36

यशःपूरेण समलिप्ता दिशो दश सितत्विषा । स चक्रे प्रौढविभवसाधनां विजयक्रमात्

यशःपूरस्य सितत्विषा दिशो दश समलिप्ता इवाभवन्। स च विजयक्रमात् प्रौढविभवसाधनां चकार॥

Verse 37

नानादेशान्समाक्रम्य चतुरंगबलान्वितः । भूतानि वशमानीय वसु जग्राह दण्डतः

नानादेशान् समाक्रम्य चतुरङ्गबलान्वितः। भूतानि वशमानीय वसु दण्डतः जग्राह॥

Verse 38

उत्कृष्टान्नृपतीन्वीरो दंडयित्वा बलाधिकान् । रत्नानि विविधान्याशु जग्राहातिबलस्तदा

उत्कृष्टान् नृपतीन् वीरो दण्डयित्वा बलाधिकान्। रत्नानि विविधान्याशु जग्राहातिबलस्तदा॥

Verse 39

स विजित्य दिशः सर्वा गृहीत्वा रत्नसंचयम् । अयोध्यामागतो राजा राजधानीं च तां शुभाम्

स विजित्य दिशः सर्वा गृहीत्वा रत्नसञ्चयम्। अयोध्यामागतो राजा राजधानीं च तां शुभाम्॥

Verse 40

तत्रागत्य च काकुत्स्थो यज्ञायोत्सुकमानसः । चकार निर्मलां बुद्धिं निजवंशोचितक्रियाम

तत्रागत्य काकुत्स्थः यज्ञायोत्सुकमानसः । निजवंशोचितकर्माणि कर्तुं निर्मलां बुद्धिं चकार ॥

Verse 41

वसिष्ठं मुनिमाज्ञाय वामदेवं च कश्यपम्

वसिष्ठं मुनिमाज्ञाय वामदेवं च कश्यपम् । समाह्वयामास धर्मात्मा यज्ञकर्मणि तत्परः ॥

Verse 42

अन्यानपि मुनिश्रेष्ठान्नानातीर्थसमाश्रितान् । समानयद्विनीतेन द्विजवर्येण भूपतिः

अन्यानपि मुनिश्रेष्ठान् नानातीर्थसमाश्रितान् । विनीतद्विजवर्येण समानयद् भूपतिः ॥

Verse 43

दृष्ट्वा स्थितान्स तान्सर्वान्प्रदीप्तानिव पावकान् । तानागतान्विदित्वाथ रघुः परपुरंजयः । निश्चक्राम यथान्यायं स्वयमेव महायशाः

दृष्ट्वा स्थितान् स तान् सर्वान् प्रदीप्तानिव पावकान् । आगतान् विदित्वाथ रघुः परपुरंजयः । निश्चक्राम यथान्यायं स्वयमेव महायशाः ॥

Verse 44

ततो विनीतवत्सर्वान्काकुत्स्थो द्विजसत्तमान् । उवाच धर्मयुक्तं च वचनं यज्ञसिद्धये

ततो विनीतवत् सर्वान् काकुत्स्थो द्विजसत्तमान् । उवाच धर्मयुक्तं च वचनं यज्ञसिद्धये ॥

Verse 45

रविरुवाच । मुनयः सर्व एवैते यूयं शृणुत मद्वचः । यज्ञं विधातुमिच्छामि तत्राज्ञां दातुमर्हथ

रविरुवाच—हे मुनयः, यूयं सर्वे मम वचनं शृणुत। अहं यज्ञं विधातुमिच्छामि; तत्र यूयं आज्ञां दातुमर्हथ।

Verse 46

सांप्रतं मामको यज्ञो युक्तः स्यान्मुनिसत्तमाः । एतद्विचार्य्य तत्त्वेन ब्रूत यूयं मुनीश्वराः

सांप्रतम्, हे मुनिसत्तमाः, मम कः यज्ञो युक्तः स्यात्? एतत् तत्त्वेन विचार्य ब्रूत, हे मुनीश्वराः।

Verse 47

मुनय ऊचुः । राजन्विश्वजिदाख्यातो यज्ञानां यज्ञ उत्तमः । सांप्रतं कुरु तं यत्नान्मा विलंबं वृथा कृथाः

मुनय ऊचुः—राजन्, विश्वजिदाख्यातो यज्ञानां यज्ञ उत्तमः। सांप्रतम् तं यत्नात् कुरु; वृथा मा विलम्बं कृथाः।

Verse 48

अगस्त्य उवाच । नृपश्चक्रे ततो यज्ञं विश्वदिग्जयसंज्ञितम् । नानासंभारमधुरं कृतसर्वस्वदक्षिणम्

अगस्त्य उवाच—ततः नृपः विश्वदिग्जयसंज्ञितं यज्ञं चक्रे; नानासंभारमधुरं कृतसर्वस्वदक्षिणम्।

Verse 49

नानाविधेन दानेन मुनिसंतोषहर्षकृत् । सर्वस्वमेव प्रददौ द्विजेभ्यो बहुमानतः

नानाविधेन दानेन मुनिसंतोषहर्षकृत्। सर्वस्वमेव प्रददौ द्विजेभ्यो बहुमानतः।

Verse 50

तेषु विश्वेषु यातेषु पूजितेषु गृहान्स्वकान् । बन्धुष्वपि च तुष्टेषु मुनिषु प्रणतेषु च

तेषु विश्वेषु यातेषु पूजितेषु स्वगृहान् प्रति । बन्धुष्वपि च सन्तुष्टेषु मुनिषु प्रणतेषु च ॥

Verse 51

तेन यज्ञेन विधिवद्विहितेन नरेश्वरः । शुशुभे शोभनाचारः स्वर्गे देवेंद्रवत्क्षणात्

तेन यज्ञेन विधिवद्विहितेन नरेश्वरः । शुशुभे शोभनाचारः स्वर्गे देवेन्द्रवत्क्षणात् ॥

Verse 52

तत्रांतरे समभ्यायान्मुनिर्यमवतां वरः । विश्वामित्रमुनेरंतेवासी कौत्स इति स्मृतः

तत्रान्तरे समभ्यायान्मुनिर्यमवतां वरः । विश्वामित्रमुनेरन्तेवासी कौत्स इति स्मृतः ॥

Verse 53

दक्षिणार्थं गुरोर्द्धीमान्पावितुं तं नरेश्वरम् । चतुर्दशसुवर्णानां कोटीराहर सत्वरम्

दक्षिणार्थं गुरोर्धीमान्पावितुं तं नरेश्वरम् । चतुर्दशसुवर्णानां कोटीराहर सत्वरम् ॥

Verse 54

मद्दक्षिणेति गुरुणा निर्बन्धाद्याचितो रुषा । आगतः स मुनिः कौत्सस्ततो याचितुमादरात् । रघुं भूपालतिलकं दत्तसर्वस्वदक्षिणम्

मद्दक्षिणेति गुरुणा निर्बन्धाद्याचितो रुषा । आगतः स मुनिः कौत्सस्ततो याचितुमादरात् । रघुं भूपालतिलकं दत्तसर्वस्वदक्षिणम् ॥

Verse 55

तमागतमभिप्रेत्य रघुरादरतस्तदा । उत्थाय पूजयामास विधिवत्स परंतपः । सपर्य्यासीत्तस्य सर्वा मृत्पात्रविहितक्रिया

तमागतमभिप्रेत्य रघुरादरतस्तदा । उत्थाय विधिवत्पूजां चकार स परंतपः । मृत्पात्रैरेव सर्वां तां सपर्यां समपूरयत् ॥

Verse 56

पूजासंभारमालोक्य तादृशं तं मुनीश्वरः । विस्मितोऽभून्निरानन्दो दक्षिणाऽशां परित्यजन् । उवाच मधुरं वाक्यं वाक्यज्ञानविशारदः

पूजासंभारमालोक्य तादृशं तं मुनीश्वरः । विस्मितोऽभून्निरानन्दो दक्षिणाशां परित्यजन् । मधुरं वाक्यमुवाच वाक्यज्ञानविशारदः ॥

Verse 57

कौत्स उवाच । राजन्नभ्युदयस्तेऽस्तु गच्छाम्यन्यत्र सांप्रतम्

कौत्स उवाच । राजन्नभ्युदयस्तेऽस्तु गच्छाम्यन्यत्र सांप्रतम् ॥

Verse 58

गुर्वर्थाहरणायैव दत्तसर्वस्वदक्षिणम् । त्वां न याचे धनाभावादतोऽन्यत्र व्रजाम्यहम्

गुर्वर्थाहरणायैव दत्तसर्वस्वदक्षिणम् । त्वां न याचे धनाभावादतोऽन्यत्र व्रजाम्यहम् ॥

Verse 59

अगस्त्य उवाच । इत्युक्तस्तेन मुनिना रघुः परपुरंजयः । क्षणं ध्यात्वाऽब्रवीदेनं विनयाद्विहितांजलिः

अगस्त्य उवाच । इत्युक्तस्तेन मुनिना रघुः परपुरंजयः । क्षणं ध्यात्वाऽब्रवीदेनं विनयाद्विहितांजलिः ॥

Verse 60

रघुरुवाच । भगवंस्तिष्ठ मे हर्म्ये दिनमेकं मुनिव्रत । यावद्यतिष्ये भगवन्भवदर्थार्थमुच्चकैः

रघुरुवाच— भगवन्, मुनिव्रत, मे हर्म्ये दिनमेकं तिष्ठ; यावत् तावत् अहं भवदर्थार्थं परमोत्साहेन साधयिष्ये।

Verse 61

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा परमोदारवचो मुनिमुदारधीः । प्रतस्थे च रघुस्तत्र कुबेरविजिगीषया

अगस्त्य उवाच— इत्युक्त्वा परमोदारवचः स उदारधी रघुः कुबेरविजिगीषया तस्मात् स्थानात् प्रतस्थे।

Verse 62

तमायांतं कुबेरोऽथ विज्ञाप्य वचनोदितैः । प्रसन्नमनसं चक्रे वृष्टिं स्वर्णस्य चाक्षयाम्

तस्य आगमनं वचनोदितैः श्रुत्वा कुबेरः प्रसन्नमानसोऽभवत्, स्वर्णस्य च अक्षयां वृष्टिं पातयामास।

Verse 63

स्वर्णवृष्टिरभूद्यत्र सा स्वर्णखनिरुत्तमा । स मुनिं दर्शयामास खनिं तेन निवेदिताम्

यत्र सा स्वर्णवृष्टिरभूत्, तत्र उत्तमा स्वर्णखनिः अभवत्; स तां खनिं मुनये दर्शयामास, तेन निवेदिताम्।

Verse 64

तस्मै समर्पयामास तां रघुः खनिमुत्तमाम् । मुनीन्द्रोऽपि गृहीत्वाशु ततो गुर्वर्थमादरात्

रघुः तस्मै ताम् उत्तमां खनिं समर्पयामास; मुनीन्द्रोऽपि तां शीघ्रं गृहीत्वा, गुरोः अर्थं आदरात् उपयोजयामास।

Verse 65

राज्ञे निवेदयामास सर्वमन्यद्गुणाधिकः । वरानथ ददौ तुष्टः कौत्सो मतिमतां वरः

सर्वमन्यदपि वृत्तान्तं स गुणाधिकः राज्ञे निवेदयामास। अथ मतिमतां वरः कौत्सः तुष्टः सन् वरान् ददौ।

Verse 66

कौत्स उवाच । राजंल्लभस्व सत्पुत्रं निजवंशगुणान्वितम् । इयं स्वर्णखनिस्तूर्णं मनोभीष्टफलप्रदा

कौत्स उवाच—राजन्, निजवंशगुणान्वितं सत्पुत्रं लभस्व। इयं स्वर्णखनिः शीघ्रं मनोभीष्टफलप्रदा भवतु।

Verse 67

भूयादत्र परं तीर्थं सर्वपापहरं सदा । अत्र स्नानेन दानेन नृणां लक्ष्मीः प्रजायते

अत्र सदा सर्वपापहरं परं तीर्थं भूयात्। अत्र स्नानेन दानेन च नृणां लक्ष्मीः प्रजायते।

Verse 68

वैशाखे शुक्लद्वादश्यां यात्रा सांवत्सरी स्मृता । नानाभीष्टफलप्राप्तिर्भूयान्मद्वचसा नृणाम्

वैशाखे शुक्लद्वादश्यां यात्रा सांवत्सरी स्मृता। मद्वचसा नृणां नानाभीष्टफलप्राप्तिर्भूयात्।

Verse 69

अगस्त्य उवाच । इति दत्त्वा वरान्राज्ञे कौत्सः संतुष्टमानसः । प्रतस्थे निजकार्यार्थे गुरोराश्रममुत्सुकः

अगस्त्य उवाच—इति राज्ञे वरान् दत्त्वा कौत्सः संतुष्टमानसः। निजकार्यार्थे उत्सुकः सन् गुरोराश्रमं प्रतस्थे।

Verse 70

राजा स कृतकृत्योऽथ शेषं संगृह्य तद्धनम् । द्विजेभ्यो विधिवद्दत्त्वा पालयामास वै प्रजाः

अथ स राजा कृतकृत्यः शेषं धनं सम्यक् संगृह्य, विधिपूर्वकं द्विजेभ्यो दत्त्वा, प्रजाः सम्यग् अपालयत्।

Verse 71

एवं स्वर्णखनेर्जातं माहात्म्यं च मुनीश्वरात्

एवं मुनीश्वरात् श्रुतं स्वर्णखनेः संबद्धं माहात्म्यवृत्तान्तं समुत्पन्नम्।