Adhyaya 4

Verse 1

लोमश उवाच । विष्णुनोक्तं वचः श्रुत्वा दक्षो वचनमब्रवीत् । वेदानामप्रमाणं च कृतं ते मधुसूदन

लोमश उवाच—विष्णुनोक्तं वचः श्रुत्वा दक्षः प्रत्युवाच—हे मधुसूदन, त्वद्वचसा वेदानां प्रमाण्यं नष्टमिव कृतम्।

Verse 2

वैदिकं कर्म चोत्सृज्य कथं सेश्वरतां व्रजेत् । तदुच्यतां महाविष्णो येन धर्मः प्रतिष्ठितः

वैदिकं कर्मोत्सृज्य कथं सेश्वरमार्गं प्राप्नुयात्? हे महाविष्णो, येन धर्मः सुदृढं प्रतिष्ठते तद् ब्रूहि।

Verse 3

दक्षेणोक्तो महाविष्णुरुवाच परिसांत्वयन् । त्रैगण्यविषया वेदाः संभवंति न चान्यथा

दक्षेणैवं संबोधितो महाविष्णुः तं परिसान्त्वयन् उवाच—त्रिगुणविषया वेदाः संभवन्ति, न चान्यथा।

Verse 4

वेदोदितानि कर्माणि ईश्वरेण विना कथम् । सफलानि भविष्यंति विफलान्येव तानि च

वेदोदितानि कर्माणि ईश्वरं विना कथं फलवन्ति? ईश्वराभावे तानि कर्माणि निष्फलान्येव भवन्ति।

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ईश्वरं शरणं व्रऐजा । एवं ब्रुवति गोविन्द आगतः सैन्यसागरः । वीरभद्रेण सदृशो ददृशुस्तं तदा सुराः

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ईश्वरं शरणं व्रज। इति गोविन्दे ब्रुवति सैन्यसागर आगतः; तदा सुराः वीरभद्रसदृशं तमपश्यन्।

Verse 6

इंद्रोपि प्रहसन्विष्णुमात्मवादरतं तदा । वज्रपाणिः सुरैः सार्द्धं योद्धुकामोऽभवत्तदा

तदा विष्णुमात्मवादरतं प्रहसन्निन्द्रोऽपि वज्रपाणिः सुरैः सार्धं योद्धुकामोऽभवत्।

Verse 7

भृगुणाचारितः शीघ्रमुच्चाटनपरेण हि । तदा गणाः सुरैः सार्धं युयुधुस्ते गणान्विताः

भृगुणा शीघ्रमुच्चाटनपरेण प्रेरितास्तदा गणाः स्वगणान्विताः सुरैः सार्धं युयुधुः।

Verse 8

शरतोमरनागचैर्जघ्नुस्ते च परस्परम् । नेदुःशंखाश्च बहुशस्तस्मिन्रणमहोत्सवे

शरतोमरनागचैस्ते परस्परं जघ्नुः; तस्मिन्रणमहोत्सवे शंखा बहुशो नेदुः।

Verse 9

तथा दुन्दुभयो नेदुः पटहा डिंडिमादयः । तेन शब्देन महताश्लाघ्यमानास्तदा सुराः । लोकपालैश्च सहिता जघ्नुस्ताञ्छिवकिंकरान्

तदा दुन्दुभयो नेदुः पटहा डिण्डिमादयः; तेन महता शब्देन श्लाघ्यमानाः सुरा लोकपालैः सहिता शिवकिंकरान् जघ्नुः।

Verse 10

खड्गैश्चापि हताः केचिद्गदाभिश्च विपोथिताः । देवैः पराजिताः सर्वे गणाः शतसहस्रशः

केचिद् खड्गैर्हताः, केचिद् गदाभिर्विपोथिताः; देवैः पराजिताः सर्वे गणाः शतसहस्रशः।

Verse 11

इंद्राद्यौर्लोकपालैश्च गणास्ते च पराङ्गमुखाः । कृताश्च तत्क्षणादेव भृगोर्मंत्रबलेन हि

इन्द्राद्यैर्लोकपालैश्च तत्क्षणादेव भृगोर्मन्त्रबलप्रभावात् ते गणाः पराङ्मुखीकृताः पराजिताश्चाभवन्।

Verse 12

उच्चाटनं कृतं तेषां भृगुणा यज्विना तदा । यजनार्थं च देवानां तुष्ट्यर्थं दीक्षितस्य च

तदा यज्वा भृगुः तेषामुच्चाटनं चकार; देवानां यजनसिद्ध्यर्थं दीक्षितस्य च तुष्ट्यर्थम्।

Verse 13

तेनैव देवा जयिनो जातास्तत्क्षणमेव हि । स्वानां पराजयं दृष्ट्वा वीरभद्रो रुपान्वितः

तेनैव कर्मणा देवा जयिनोऽभवन् तत्क्षणमेव; स्वगणपराजयं दृष्ट्वा रूपवान् वीरभद्रः क्रोधं समादधे।

Verse 14

भूतान्प्रेतान्पिशाचांश्च कृत्वा तानेव पृष्ठतः । वृषभस्थान्पुरस्कृत्य स्वयं चैव महाबलः । तीक्ष्णं त्रिशूलमादाय पातयामास तान्रणे

भूतप्रेतपिशाचान् पृष्ठतः स्थापयित्वा, वृषभारूढान् पुरस्कृत्य, स महाबलः स्वयं तीक्ष्णं त्रिशूलमादाय रणे तान् पातयामास।

Verse 15

देवान्यक्षान्पिशाचांश्च गुह्यकान्राक्षसां स्तथा । शूलघातैश्च ते सर्वे गणा देवान्प्रजघ्निरे

देवान् यक्षान् पिशाचांश्च गुह्यकान् राक्षसान् तथा; शूलघातैः ते सर्वे गणाः समरे देवान् प्रजघ्निरे।

Verse 16

केचिद्द्विधाकृताः खङ्गैर्मुद्गरैश्चापि पोथिताः । परश्वधैः खंडशश्च कृताः केचिद्रणाजिरे

केचिद् द्विधाकृताः खड्गैः, केचिन्मुद्गरपीडिताः। परश्वधैः खण्डशः केचिद् रणाङ्गणे विनिर्मिताः॥

Verse 17

शूलैर्भिन्नाश्च शतशः केचिच्च शकलीकृताः । एवं पराजिताः सर्वे पलायनपरायणाः

शूलैर्भिन्नाः शतशः केचिच्छकलीकृताः। एवं पराजिताः सर्वे पलायनपरायणाः॥

Verse 18

परस्परं परिष्वज्य गतास्तेपि त्रिविष्टपम् । केवलं लोकपालाश्च इंद्राद्यास्तस्थुरुत्सुकाः । बृहस्पतिं पृच्छमानाः कुतोस्माकं जयो भवेत्

परस्परं परिष्वज्य गतास्तेऽपि त्रिविष्टपम्। केवलं लोकपालाश्चेन्द्राद्यास्तस्थुरुत्सुकाः॥ बृहस्पतिं पृच्छमानाः—कुतोऽस्माकं जयो भवेत्॥

Verse 19

बृहस्पतिरुवाचेदं सुरेंद्रं त्वरितस्तदा । बृहस्पतिरुवाच । यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तत्सत्यं जातमद्य वै

बृहस्पतिरुवाच—सुरेन्द्रं त्वरितस्तदा। यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तत्सत्यं जातमद्य वै॥

Verse 20

अस्ति चेदीश्वरः कश्चित्फलरूप्यस्य कर्म्मणः । कर्तारं भजते सोपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हिसः

अस्ति चेदीश्वरः कश्चित् फलरूप्यस्य कर्मणः। कर्तारं भजते सोऽपि, न ह्यकर्तुः प्रभुर्हि सः॥

Verse 21

न मंत्रौषधयः सर्वे नाभिचारा न लौकिकाः । न कर्माणि न वेदाश्च न मीमांसाद्वयं तथा

न मन्त्रौषधयः सर्वे नाभिचाराः न लौकिकाः उपायाः। न कर्माणि न वेदाश्च न मीमांसाद्वयं तथा—एतेषां केवलानां न तत्सिद्धिः॥

Verse 22

ज्ञातुमीशाः संभवंति भक्त्याज्ञेयस्त्वनन्यया । शांत्या च परया तृष्ट्या ज्ञातव्यो हि सदाशिवः

भक्त्यैवेशः सम्यग्ज्ञेयः, अनन्यया तु भक्तितः। परया शान्त्या तृप्त्या च सदाशिवो हि ज्ञातव्यः॥

Verse 23

तेन सर्वं संभवंति सुखदुःझखात्मकं जगत् । परंतु संवदिष्यामि कार्याकार्यविवक्षया

तस्मात्सर्वं प्रवर्तते सुखदुःखात्मकं जगत्। परं तु वक्ष्येऽहं कार्याकार्यविवेकहेतोः॥

Verse 24

त्वमिंद्र बालिशो भूत्वा लोकपालैः सहाद्य वै । आगतो बालिशो भूत्वा इदानीं किं करिष्यसि

त्वमिन्द्र बालिशो भूत्वा लोकपालैः सहाद्य वै। आगतोऽसि बालिशो भूत्वा, इदानीं किं करिष्यसि॥

Verse 25

एते रुद्रसहायाश्च गणाः परमशोभनाः । कुपिताश्च महाभागा न तु शेषं प्रकुर्वते

एते रुद्रसहायाश्च गणाः परमशोभनाः। कुपिताः सन्ति महाभागाः, न तु शेषं प्रकुर्वते॥

Verse 26

एवं बृहस्पतेर्वाक्यं श्रुत्वा तेऽपि दिवौकसः । चिंतामापेदिरे सर्वे लोकपाला महेश्वराः

एवं बृहस्पतेर्वाक्यं श्रुत्वा तेऽपि दिवौकसः । सर्वे लोकपाला महेश्वराः साशङ्का चिन्तामापेदिरे ॥

Verse 27

ततोऽब्रवीद्वीरभद्रो गणैः परिवृतो भृशम् । सर्वे यूयं बालिशत्वादवदानार्थमागताः

ततो गणैः परिवृतो वीरभद्रो भृशं जगौ । यूयं सर्वे बालिशत्वादवदानार्थमागताः ॥

Verse 28

अवदानानि दास्यामि तृप्त्यर्थं भवतां त्वरन् । एवमुक्त्वा शितैर्बाणैर्जघानाथ रुषान्वितः

अवदानानि दास्यामि तृप्त्यर्थं भवतां त्वरन् । इत्युक्त्वा शितबाणैस्तान् रुषान्वितो जघान ह ॥

Verse 29

तैर्बाणैर्निहताः सर्वे जग्मुस्ते च दिशो दश

तैर्बाणैर्निहताः सर्वे जग्मुस्ते दश दिशः ॥

Verse 30

गतेषु लोकपालेषु विद्रुतेषु सुरेषु च । यज्ञवाटे समायातो वीरभद्रो गणान्वतः

गतेषु लोकपालेषु विद्रुतेषु सुरेषु च । यज्ञवाटे समायातो वीरभद्रो गणान्वितः ॥

Verse 31

तदा त ऋषयः सर्वे सर्वमेवेश्वरेश्वरम् । विज्ञप्तुकामाः सहसा ऊचुरेवं जनार्दनम्

तदा ते सर्वे ऋषयः सर्वमेवेश्वरेश्वरं जनार्दनं सहसा विज्ञप्तुकामाः प्रोचुरिदं वचनम्।

Verse 32

रक्ष यज्ञं हि दक्षस्य यज्ञोसि त्वं न संशयः । एतच्छ्रुत्वा तु वचनमृषीणां वै जनार्दनः

दक्षस्य यज्ञं रक्ष; त्वं हि यज्ञस्वरूपोऽसि, न संशयः। एतदृषीणां वचनं श्रुत्वा जनार्दनः…

Verse 33

योद्धुकामः स्थितो युद्धे विष्णुरध्यात्मदीपकः । वीरभद्रो महाबाहुः केशवं वाक्यमब्रवीत्

योद्धुकामो युद्धे स्थितो विष्णुरध्यात्मदीपकः। तदा महाबाहुर्वीरभद्रः केशवं वाक्यमब्रवीत्॥

Verse 34

अत्र त्वयागतं कस्माद्विष्णो वेत्त्रा महाबलम् । दक्षस्य पक्षमाश्रित्य कथं जेष्यसि तद्वद

अत्र त्वया आगतं कस्माद्विष्णो वेत्त्रा महाबलम्। दक्षस्य पक्षमाश्रित्य कथं जेष्यसि तद्वद॥

Verse 35

दाक्षायण्या कृतं यच्च न दृष्टं किं त्वयानघ । त्वं चापि यज्ञे दक्षस्य अवदानार्थमागतः । अवदानं प्रयच्छामि तव चापि महाभूज

दाक्षायण्या कृतं यच्च न दृष्टं किं त्वयानघ। त्वमपि दक्षयज्ञेऽवदानार्थमागतः; अवदानं प्रयच्छामि तवापि महाभुज॥

Verse 36

एवमुक्त्वा प्रणम्यादौ विष्णुं सदृशरूपिणम् । वीरभद्रोऽग्रतो भूत्वा विष्णुं वाक्यमथाब्रवीत्

एवमुक्त्वा स आदौ विष्णुं शिवसदृशरूपिणं प्रणम्य, वीरभद्रोऽग्रतः स्थित्वा पुनर्विष्णुमिदं वाक्यमब्रवीत्।

Verse 37

यथा शंभुस्तथा त्वं हि मम नास्त्यत्र संशयः । तथापि त्वं महाबाहो योद्धुकामोऽग्रतः स्तितः । नेष्याम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेस्त्वमात्मना

यथा शम्भुस्तथा त्वं हि—मम नास्त्यत्र संशयः। तथापि महाबाहो योद्धुकामोऽग्रतः स्थितः। नेष्याम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेस्त्वमात्मना॥

Verse 38

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वीरभद्रस्य धीमतः । उवाच प्रहसन्देवो विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः

तस्य धीमतः वीरभद्रस्य तद्वचनं श्रुत्वा, प्रहसन् देवो विष्णुः सर्वेश्वरेश्वर उवाच।

Verse 39

विष्णुरुवाच । रुद्रतेजःप्रसूतोसि पवित्रोऽसि महामते । अनेन प्रार्थितः पूर्वं यज्ञार्थं च पुनः पुनः

विष्णुरुवाच—रुद्रतेजःप्रसूतोऽसि पवित्रोऽसि महामते। अनेन प्रार्थितः पूर्वं यज्ञार्थं च पुनः पुनः॥

Verse 40

अहं भक्तपराधीनस्तथा सोऽपि महेश्वरः । तेनैव कारणेनात्र दक्षस्य यजनं प्रति

अहं भक्तपराधीनस्तथा सोऽपि महेश्वरः। तेनैव कारणेनात्र दक्षस्य यजनं प्रति॥

Verse 41

आगतोऽहं वीरभद्र रुद्रकोपसमुद्भव । अहं निवारयामि त्वां त्वं वा मां विनिवारय

आगतोऽहं वीरभद्र, रुद्रकोपसमुद्भवः। अहं निवारयामि त्वां, त्वं वा मां विनिवारय॥

Verse 42

इत्युक्तवति गोविंदे प्रहस्य स महाभुजः । प्रश्रयावनतो भूत्वा इदमाह जनार्दनम्

इत्युक्तवति गोविन्दे प्रहस्य स महाभुजः। प्रश्रयावनतो भूत्वा इदमाह जनार्दनम्॥

Verse 43

यथा शिवस्तथा त्वं हि यथा त्वं च तथा शिवः । सेवकाश्च वयं सर्वे तव वा शंकरस्य च

यथा शिवस्तथा त्वं हि यथा त्वं च तथा शिवः। सेवकाश्च वयं सर्वे तव वा शंकरस्य च॥

Verse 44

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सोऽच्युतः संप्रहस्य च । इदं विष्णुर्महावाक्यं जगाद परमेश्वरः

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सोऽच्युतः संप्रहस्य च। इदं विष्णुर्महावाक्यं जगाद परमेश्वरः॥

Verse 45

योधयस्व महाबाहो मया सार्धमशंकितः । तवास्त्रैः पूर्यमाणोऽहं गच्छामि भवनं स्वकम्

योधयस्व महाबाहो मया सार्धमशंकितः। तवास्त्रैः पूर्यमाणोऽहं गच्छामि भवनं स्वकम्॥

Verse 46

तथेत्युक्त्वा तु वीरोऽसौ वीरभद्रो महाबलः । गृहीत्वा परमास्त्राणि सिंहनादैर्जगर्ज ह

तथेति उक्त्वा स वीरभद्रो महाबलः परमास्त्राणि गृहीत्वा सिंहनादैर्जगर्ज ह।

Verse 47

विष्णुश्चापि महाघोषं शंखनादं चकार सः । तच्छ्रुत्वा ये गता देवा रणं हित्वाऽययुः पुनः

विष्णुरपि महाघोषं शङ्खनादं चकार सः। तच्छ्रुत्वा ये गता देवा रणं हित्वा पुनराययुः॥

Verse 48

व्यूहं चक्रुस्तदा सर्वे लोकपालाः सवासवाः । तदेन्द्रेण हतो नंदीवज्रेण शतपर्वणा

व्यूहं चक्रुस्तदा सर्वे लोकपालाः सवासवाः। तदा इन्द्रेण नन्दी वज्रेण शतपर्वणा हतः॥

Verse 49

नंदीना च हतः शक्रस्त्रिशूलेन स्तनांतरे । वायुना च हतो भृंगी भृंगिणा वायुराहतः

नन्दिना च हतः शक्रस्त्रिशूलेन स्तनान्तरे। वायुना च हतो भृङ्गी भृङ्गिणा वायुराहतः॥

Verse 50

शूलेन सितधारेण संनद्धो दण्डधारिणा । यमेन सह संग्रामं महाकालो बलान्वितः

शूलेन सितधारेण संनद्धो दण्डधारिणा। यमेन सह संग्रामं महाकालो बलान्वितः॥

Verse 51

कुबेरेण च संगम्य कूष्मांडानां पतिः स्वयम् । वरुणेन समं युद्धं मुंडश्चैव महाबलः

कुबेरसहितः संयोगं कृत्वा कूष्माण्डानां पतिः स्वयमेव प्रावर्तत; वरुणेन समं युद्धं महाबलः मुण्डश्चकार।

Verse 52

युयुधे परयाशक्त्या त्रैलोक्यं विस्मयन्निव । नैरृतेन समागम्य चंडश्चबलवत्तरः

स परयाशक्त्या युयुधे, त्रैलोक्यं विस्मयमिव नयन्; नैरृतेन समागम्य चण्डोऽपि बलवत्तरः सममुखोऽभवत्।

Verse 53

युयुधे परमास्त्रेण नैरृत्यं च विडंबयन् । योगिनीचक्रसंयुक्तो भैरवो नायको महान्

स परमास्त्रेण युयुधे, नैरृत्यं च विडम्बयन्; योगिनीचक्रसंयुक्तो महान् नायको भैरवोऽवतस्थे।

Verse 54

विदार्य देवानखिलान्पपौ शोणितमद्बुतम् । क्षेत्रपालास्तथा चान्ये भूतप्रमथगुह्यकाः

ते देवानखिलान् विदार्य अद्भुतं शोणितं पपुः; क्षेत्रपालास्तथा चान्ये भूतप्रमथगुह्यकाः अपि (प्रचण्डा) आसन्।

Verse 55

साकिनी डाकिनी रौद्रा नवदुर्गास्तथैव च । योगिन्यो यातुदान्यश्च तथा कूष्मांडकादयः । नेदुः पपुः शोणितं च बुभुजुः पिशितं बहु

साकिन्यो डाकिन्यश्च रौद्राः नवदुर्गास्तथैव च। योगिन्यो यातुधान्यश्च तथा कूष्माण्डकादयः॥ नेदुः, शोणितं पपुः, पिशितं च बहु बुभुजुः॥

Verse 56

भक्ष्यमाणं तदा सैन्यं विलोक्य सुरराट्स्वयम् । विहाय नंदिनं पश्चाद्वीरभद्रं समाक्षिपत्

भक्ष्यमाणं तदा सैन्यं विलोक्य सुरराट् स्वयम् । नन्दिनं विहाय पश्चाद् वीरभद्रं समाक्षिपत् ॥

Verse 57

वीरभद्रो विहायैव विष्णुं देवेन्द्रमास्थितः । तयोर्युद्धमभूद्धोरं बुधांगारकयोरिव

वीरभद्रो विहायैव विष्णुं देवेन्द्रमास्थितः । तयोर्युद्धमभूद् घोरं बुधाङ्गारकयोरिव ॥

Verse 58

वीरभद्रं यदा शक्रो हंतुकामस्त्वरान्वितः । तावच्छंक्रं गजस्थं हि पुरयामास मार्गणैः

वीरभद्रं यदा शक्रो हन्तुकामस्त्वरान्वितः । तावच्छक्रं गजस्थं हि पुरयामास मार्गणैः ॥

Verse 59

वीरभद्रो रुषाविष्टो दुर्निवार्यो महाबलः । तदेद्रेंणाहतः शीघ्रं वज्रेण शतपर्वणा

वीरभद्रो रुषाविष्टो दुर्निवार्यो महाबलः । तदिन्द्रेणाहतः शीघ्रं वज्रेण शतपर्वणा ॥

Verse 60

सगजं च सवज्रं च वासवं ग्रस्तुमुद्युतः । हाहाकारो महा नासीद्भूतानां तत्र पश्यताम्

सगजं च सवज्रं च वासवं ग्रस्तुमुद्युतः । हाहाकारो महानासीद् भूतानां तत्र पश्यताम् ॥

Verse 61

वीरभद्रं तताभूतं तथाभूतं हंतुकामं पुरंदरम् । तव्रमाणस्तदा विष्णुर्वीरभद्राग्रतः स्थितः

वीरभद्रं तदा घोररूपं तथा पुरन्दरं संकटापन्नं च दृष्ट्वा, तं रक्षितुमिच्छन् विष्णुर्वीरभद्रस्याग्रतः स्थितः।

Verse 62

शक्रं च पृष्ठतः कृत्वा योधयामास वै तदा । वीरभद्रस्य विष्णोश्च युद्धं परमभूत्तदा

शक्रं पृष्ठतः कृत्वा विष्णुस्तदा योधयामास; तस्मिन्काले वीरभद्रविष्ण्वोः युद्धं परमदारुणं बभूव।

Verse 63

शस्त्रास्त्रैर्विविधाकारैर्योधयामासतुस्तदा । पुनर्नंदिनमालोक्य शक्रो युद्ध विशारदः

शस्त्रास्त्रैर्विविधाकारैस्तौ तदा योधयामासतुः। पुनर्नन्दिनमालोक्य शक्रो युद्धविशारदः तं प्रति चित्तं न्यधात्।

Verse 64

द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं देवानां प्रमथैः सह । प्रमथा मथिता देवैः सर्वे ते प्राद्रवन्रणात्

देवानां प्रमथैः सह सुतुमुलं द्वन्द्वयुद्धं प्रवृत्तम्। देवैर्मथिताः प्रमथाः सर्वे ते रणात् प्राद्रवन्।

Verse 65

गणान्पराङ्मुखान्दृष्ट्वा सर्वे ते व्याधयो भृशम् । रुद्रकोपात्समुद्भूता देवाश्चापि प्रदुद्रुवुः

गणान् पराङ्मुखान् दृष्ट्वा रुद्रकोपात्समुद्भूताः व्याधयः सर्वे भृशं प्रचक्रामुः; देवाश्चापि भयात् प्रदुद्रुवुः।

Verse 66

ज्वरैस्तु पीडितान्देवान्दृष्ट्वा विष्णुर्हसन्निव । जीवग्राहेण जग्राह देवांस्तांश्च पृथक्पृथक्

ज्वरैः पीडितान् देवान् दृष्ट्वा विष्णुः स्मितमिव कृत्वा, ‘जीवग्राह’नाम्ना ग्रहेण तान् देवान् पृथक्पृथक् जग्राह।

Verse 67

देवाश्चिनौ तदाहूय व्याधीन्हंतुं तदा भृतिम् । ददौ ताभ्यां प्रयत्नेन गणयित्वा सुबुद्धिमान्

ततः देवौ अश्विनौ समाहूय स सुबुद्धिमान्, तान् व्याधीन् हन्तुं भृतिं प्रयत्नेन गणयित्वा ताभ्यां ददौ।

Verse 68

ज्वरांश्च सन्निपातांश्च अन्ये भूतद्रुहस्तदा । तान्सर्वान्निगृहीत्वाथ अश्विनौ तौ मुदान्वितौ । विज्वरानथ देवांश्च कृत्वा मुमुदतुश्चिरम्

तदा अश्विनौ मुदान्वितौ ज्वरान् सन्निपातांश्च तथा अन्यान् भूतद्रुहः सर्वान् निगृहीत्वा, देवान् विज्वरान् कृत्वा चिरं मुमुदतुः।

Verse 69

तैर्जितं योगिनीचक्रं भैरवं व्याकुलीकृतम् । तीक्ष्णाग्रैः पातयामासुः शरैर्भूतगणानपि

तैर्जितं योगिनीचक्रं व्याकुलीकृतं भैरवमपि; तीक्ष्णाग्रैः शरैः ते भूतगणानपि पातयामासुः।

Verse 70

सुरैर्विद्रावितं सैन्यं विलोक्य पतितं भुवि । वीरभद्रो रुपाविष्टो विष्णुं वचनमब्रवीत्

सुरैर्विद्रावितं सैन्यं भुवि पतितं विलोक्य, वीरभद्रो रूपाविष्टो विष्णुं प्रति वचनमब्रवीत्।

Verse 71

त्वं शूरोसि महाबाहो देवानां पालको ह्यसि । युध्यस्व मां प्रयत्नेन यदि ते मतिरीदृशी

त्वं शूरोऽसि महाबाहो देवानां पालको ह्यसि। यदि ते मतिरीदृशी, तर्हि मां प्रयत्नेन युध्यस्व॥

Verse 72

इत्युक्त्वा तं समासाद्य विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । ववर्ष निशितैर्बाणैर्वीरभद्रो महाबलः

इत्युक्त्वा तं समासाद्य विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम्। ववर्ष निशितैर्बाणैर्वीरभद्रो महाबलः॥

Verse 73

तदा चक्रेण भगवान्वीरभद्रं जघान सः । आयांतं चक्रमालोक्य ग्रसितं तत्क्षणाच्च तत्

तदा चक्रेण भगवान्वीरभद्रं जघान सः। आयान्तं चक्रमालोक्य ग्रसितं तत्क्षणाच्च तत्॥

Verse 74

ग्रसितं चक्रमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः । मुखं तस्य परामृज्य विष्णुनोद्गिलितं पुनः

ग्रसितं चक्रमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः। मुखं तस्य परामृज्य विष्णुनोद्गिलितं पुनः॥

Verse 75

स्वचक्रमादाय महानुभावो दिवं गतोऽथो भुवनैकभर्ता । ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं च विष्णुः कृती कृतं दुष्प्रसहं परेषाम्

स्वचक्रमादाय महानुभावो दिवं गतोऽथो भुवनैकभर्ता। ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं च विष्णुः कृती कृतं दुष्प्रसहं परेषाम्॥